I OW 168/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą L. a Starostą K. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania małoletnich F.C. i P.C. do placówki opiekuńczo-wychowawczej postanawia: oddalić wniosek. Starosta L. pismem z dnia 2 sierpnia 2024 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu "kompetencyjnego" [winno być "o właściwość" – uwaga NSA] zaistniałego pomiędzy tym organem a Starostą K. w sprawie dotyczącej skierowania małoletnich P.C. i F.C. do placówki opiekuńczo-wychowawczej poprzez wskazanie Starosty K. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pobyt małoletnich na terenie powiatu l. nie miał charakteru stałego lecz jedynie krótkotrwały i wyłącznie losowy – wynikał z tymczasowej pomocy udzielonej ojcu małoletnich przez działające na terenie powiatu Stowarzyszenie "(...)" w W. Pojawienie się ojca małoletnich i samych małoletnich na terenie powiatu l. wynikało jedynie z chęci uniknięcia przez ojca umieszczenia chłopców w pieczy zastępczej zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 marca 2023 r. Umieszczenie małoletnich w Domu Dziecka w N. w powiecie l. miało charakter interwencyjny, tymczasowy, do czasu wskazania miejsca w pieczy zastępczej przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w K. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta K. wniósł o wskazanie organu wnioskującego o rozstrzygnięcie sporu jako właściwego w sprawie. Argumentując powyższe stanowisko powołano się na okoliczność wydania przez Starostę L. decyzji nr PCPR.521-12/1/23 oraz nr PCPR.521-12/2/23 z dnia 8 września 2023 r., na mocy których skierowano małoletnich do Domu Dziecka w N. w powiecie l. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Równocześnie wskazać należy, że spór o właściwość między organami wymienionymi w art. 22 § 1 k.p.a. może zachodzić w sprawie w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Powyższa regulacja stanowi, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco. W konsekwencji spór ten może mieć miejsce wyłącznie w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do wydania przez organy decyzji administracyjnej. Jeśli zaś dana sprawa nie może być rozstrzygnięta w trybie postępowania administracyjnego – kończonego decyzją – to wówczas nie można mówić o sporze o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej (postanowienia NSA: z 6 grudnia 2006 r., I OW 48/06, LEX nr 321535; z 16 stycznia 1995 r., I SA 40/95, ONSA 1995 r., nr 3, poz. 148 – dostęp LEX; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 22). W niniejszej sprawie małoletni F.C. i P.C. zostali umieszczeni w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt III Nsm 386/23. W sprawie bezspornym jest, że czynność polegająca na skierowaniu małoletnich do domu dziecka nastąpiła na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r., poz. 177 ze zm.), zgodnie z którym umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 35a, art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 103 ust. 2 pkt 2 i 3. Oznacza to, że sam fakt wydania orzeczenia sądu stanowi podstawę do umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Natomiast skierowanie małoletnich do domu dziecka dokonane przez Starostę L. na mocy decyzji nr PCPR.521-12/1/23 oraz nr PCPR.521-12/2/23 z dnia 8 września 2023 r., na podstawie powyższego orzeczenia sądu, stanowiło jedynie czynność materialno-techniczną, mającą wtórny wobec orzeczenia sądu charakter. Czynności tej nie można zatem uznać za decyzję administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a. Skoro zatem skierowanie do placówki opiekuńczo-wychowawczej nie jest załatwiane w formie decyzji administracyjnej, to tym samym nie można mówić, aby w rozpoznawanej sprawie powstał spór o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 k.p.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 166 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.