I OW 81/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kwilcz o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Prezydentem Miasta Krosno w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków B. K. o udzielenie pomocy w formie refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. oraz zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości postanawia: wskazać Wójta Gminy Kwilcz jako organ właściwy do rozpoznania obu wniosków B. K. Wnioskiem z 18 kwietnia 2012 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz - Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu, a Prezydentem Miasta Krosna- Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Krośnie, poprzez wskazanie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Krośnie jako organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku B. K. o udzielenie pomocy w formie refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. oraz zasiłku na zakup odzieży i środków czystości. Organ wskazał, że B. K. przebywa obecnie w Stowarzyszeniu [...] w C. [...], a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest Krosno, ul. [...]. Wnioski B. K. zostały początkowo skierowane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Krośnie, skąd przekazano je do GOPS w Kwilczu. W ocenie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu, z uwagi na fakt, że B. K. jest osobą bezdomną, wcześniej przez 4 lata przebywał w Holandii, a obecnie tymczasowo w ośrodku [...] w C. i nie posiada żadnego źródła dochodu, zastosowanie w sprawie znajdzie art. 101 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwanej dalej u.p.s. W odpowiedzi na wniosek, w piśmie z 28 maja 2012 r. Prezydent Miasta Krosna – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Krośnie podkreślił, że z potwierdzenia zameldowania oraz rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z matką zainteresowanego wynika, że B. K. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., zgodnie z którym jest to "osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania". Z prowadzonego postępowania dowodowego niezbicie wynika, że B. K. ma możliwość powrotu do domu, gdzie jest zameldowany, i zamieszkania z matką, która ma taką wolę i odpowiednie warunki mieszkaniowe. Ponadto, z pisma Stowarzyszenia [...] z 23 kwietnia 2012 r. wynika, że B. K. 20 kwietnia 2012 r. opuścił ośrodek Stowarzyszenia jako powód podając chęć wyjazdu za granicę do Holandii w celu podjęcia zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Prezydentem Miasta Krosna zaistniał negatywny spór o właściwość dotyczący wniosku B. K. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. 2. Przepisem określającym właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego treścią, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", w tej kwestii należy odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. (por. np. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2006 r. I OW 231/05, Lex nr 201525 oraz z 10 lutego 2009 r. I OW 164/09, Lex nr 518246). Jednocześnie, z art. 101 ust. 2 u.p.s. wynika, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 ust. 8 u.p.s., pojęcie "osoba bezdomna" oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. post. NSA z 16 listopada 2010 r., I OW 81/10). 3. W dacie złożenia wniosku przez B. K., mieszkał on w ośrodku Stowarzyszenia [...] w C. (nazywanym "hostelem"), którego nie można uznać za "lokal" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ale "pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób", a następnie wyjechał za granicę. Z dokumentacji zebranej przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Krośnie wynika z kolei, że B. K. jest zameldowany na pobyt stały w Krośnie, ul. [...]. Pomimo posiadania stałego zameldowania w Krośnie, z akt sprawy wynika, że od lat nie jest to miejscowość, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu. We wniosku i oświadczeniu złożonym wobec pracownika socjalnego wskazał, że jest osobą bezdomną. Jak wynika z ustaleń pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy w Rodzinie, pomimo tego, że stosunek matki zainteresowanego Z. K. do syna "jest pozytywny" i wyraża ona zgodę na jego zamieszkanie pod adresem stałego zameldowania, w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego B. K. podał, że w rodzinie występują konflikty z matką i rodzeństwem. Nie wskazał, czego dotyczyły, ale skłoniły go do wyjazdu za granicę. Z tego powodu nie kontaktował się również z rodziną. Sprzeczności tej organy nie wyjaśniły i nie jest to obecnie możliwe z uwagi na wyjazd zainteresowanego z kraju. Jednocześnie, nawet potencjalna możliwość zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały wyklucza możliwość uznania osoby za bezdomną. W oparciu o akta sprawy nie jest możliwe ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego i wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s., a ponieważ B. K. nie jest osobą bezdomną, zastosowania nie znajdzie art. 101 ust. 2 u.p.s. Jednocześnie nie wykazano, że w miejscu zameldowania nie miał on możliwości zamieszkania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie należy zatem zastosować regulację art. 14 u.p.s. w zw. z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z art. 14 u.p.s., w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. nakazuje ustalać właściwość miejscową organu administracji publicznej według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju (por. także postanowienie NSA z 10 maja 2007 r., I OW 8/07). Wobec braku zamieszkania B. K. w kraju, jako miejsce ostatniego pobytu w kraju wskazać należy Chudobczyce, gdzie przebywał w Stowarzyszeniu [...], a jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosków – Wójta Gminy Kwilcz. Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.