I OW 98/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Ś. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Ś. a Starostą P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na dziecko, umieszczone w rodzinie zastępczej postanawia: 1. odrzucić wniosek 2. zwrócić Staroście Ś. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu wpisu od wniosku Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2011 r. Starosta Ś. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. a Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w P. poprzez wskazanie, organu właściwego w sprawie ponoszenia wydatków na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w P. odmówiło zawarcia porozumienia w sprawie ponoszenia przez powiat p. kosztów związanych z utrzymaniem umieszczonego małoletniego dziecka O. K. w rodzinie zastępczej Pani K. D. W uzasadnieniu swojego stanowiska podało, że brak jest przesłanek prawnych i merytorycznych świadczących o tym, że dziecko przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej przebywało na terenie powiatu p. Dalej wnioskodawca podniósł, iż na mocy postanowienia Sadu Rejonowego w Ś. IIl Wydział Rodzinny i Nieletnich sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2009r. małoletni O. K. został umieszczony w rodzinie zastępczej babki K. D. zamieszkałej w R. [...], powiat ś., a jego ojciec P. K. został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad małoletnim O. Rodzinie zastępczej decyzją z dnia [...] września 2009r. Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. została przyznana pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka oraz decyzją z dnia [...] września 2009r. jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny zastępczej dziecka O. K. Starosta Ś. wyjaśnił ponadto, iż małoletni O. u swojej babki K. D. zamieszkał po śmierci swojej matki, od dnia [...] listopada 2007r. Do tego czasu był zameldowany i zamieszkiwał ze swoim ojcem posiadającym pełnię władzy rodzicielskiej. Wnioskodawca wskazał, iż zgodnie z art. 86a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej nad dzieckiem, a miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską w świetle art. 26 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) jest miejsce zamieszkania rodziców. W ocenie wnioskodawcy to, że dziecko od listopada 2007r. zamieszkiwało nieformalnie u swojej babki K. D. zam. w powiecie ś. nie skutkuje odpowiedzialności finansowej powiatu ś. za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, gdyż w rodzinie zastępczej małoletni został umieszczony dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. III Wydział Rodzinny i Nieletnich sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2009r., a fakt zamieszkiwania i zameldowania ojca na terenie powiatu p. nie budzi wątpliwości. Miejsce faktycznego pobytu dziecka należy odróżnić od jego zamieszkania w prawnym znaczeniu tego słowa. Pismem z dnia [...] czerwca 2010r, Starosta P. wniósł o odrzucenie wniosku podnosząc m. in., że w jego ocenie Starosta Ś. jest organem właściwym do ponoszenia wydatków na małoletniego, spory w tym zakresie winny być rozstrzygane przed sadem powszechnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 166 ust. 3 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Wskazaną normę konstytucyjną uzupełnia przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiąc, że sądy administracyjne "rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Do sporu dochodzi w sytuacji, gdy przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z nich uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Aby sprawa, w której powstał między organami spór mogła być rozpatrzona przez Sąd w omawianym trybie, musi być indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej, załatwianą w drodze decyzji administracyjnej. Z istoty bowiem sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego, o których mowa w art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 79/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 75). Wniosek Starosty dotyczy wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniego O. K. w rodzinie zastępczej. Zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na terenie innego powiatu, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w łącznej kwocie świadczeń przysługujących danej rodzinie zastępczej. Stosownie zaś do ust. 4 powołanego artykułu, powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przyjętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 lub 3. Niewątpliwie porozumienie, o jakim wyżej mowa ma charakter publicznoprawny, bowiem dotyczy realizacji zadań publicznych. W wyniku zawarcia porozumienia pomiędzy powiatami nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny, którego treścią jest pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z określonego powiatu, umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i w rodzinach zastępczych na terenie innego powiatu. Jak wspomniano wcześniej spory o właściwość mogą dotyczyć tylko indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Tego trybu nie można zastosować do rozstrzygnięcia sporów powstających z wykonywania zadań publicznych w innych prawnych formach niż decyzja administracyjna. Taką właśnie formą jest porozumienie określone w art. 84 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że spory pomiędzy starostami powstałe na gruncie art. 86 ust. 3 i 4 i art. 86a ustawy o pomocy społecznej nie są sporami o właściwość ani sporami kompetencyjnymi. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwiązanie sytuacji powstałej na gruncie rozpoznawanej sprawy jest możliwe na gruncie ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). Z określonych w art. 76 ust. 2 ww. ustawy uprawnień organów nadzorczych w stosunku do powiatu wynika m.in. prawo do określenia relacji pomiędzy podmiotami wykonującymi zadania z zakresu administracji publicznej. Przepis art. 88 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że w wypadku gdy organ powiatu nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich, stosuje się odpowiednio art. 87 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostałoby naruszone przez organ powiatu ma legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.