I OZ 1/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w punkcie IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 43/17 w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Starosty O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 43/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi K. K. na bezczynność Starosty O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - umorzył postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (pkt I); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); oddalił wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt III) oraz zasądził od Starosty O. na rzecz skarżącego kwotę 150 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania (pkt IV). Uzasadniając orzeczenie o kosztach postępowania Sąd I instancji odwołał się do treści art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnymi. Wskazał, że bezsprzecznie fakt wniesienia skargi przyczynił się do ujawnienia treści wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz do jej udzielenia, niemniej zauważył, że jej treść w głównej mierze ograniczała się do przytoczenia żądań skarżącego, którym pod względem objętości tekstu wręcz ustępowało krótkie, "hasłowe" uzasadnienie. W tej sytuacji Sąd wziął pod uwagę, że Starosta nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej i udzielił jej po uzyskaniu wiedzy o wniosku. Jak wynika również z analizy wewnętrznych systemów informatycznych do obsługi spraw sądowych (OSO i CBOIS), zarówno do WSA w Olsztynie jak i do innych wojewódzkich sądów administracyjnych w całym kraju wpłynęły liczne, tożsame skargi K. K. sporządzone przez tego samego pełnomocnika, będącego synem skarżącego, oparte na takich samych okolicznościach i żądaniach, tj. dotyczące bezczynności starostów powiatowych w przedmiocie udzielenia informacji publicznej dotyczącej ilości wniosków o jej udzielenie za ostatnie kilka lat (na dzień wyrokowania w niniejszej sprawie zapadło w innych sądach ok. 40 wyroków). Analiza treści tych orzeczeń wskazuje na szablonowe, masowe oraz skoncentrowane w czasie działania co do kierowanych wniosków i skarg. Tym samym charakter niniejszej sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia powinny mieć wpływ na wysokość zasądzanych skarżącemu od organu kosztów postępowania, w tym przede wszystkim kosztów zastępstwa procesowego, nawet jeżeli pełnomocnik skarżącego wnioskował o ich przyznanie wedle "norm przepisanych", tj. stawek minimalnych. Zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie czwartym wyroku z dnia 23 marca 2017 r. wniósł K. K., reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 200 P.p.s.a., art. 201 § 1 P.p.s.a., art. 206 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 1-3 oraz § 16 zd. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym - w wysokości stanowiącej około 1/10 stawki minimalnej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie, jako niewymagającej przeprowadzania rozprawy, właściwe było zasądzenie zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości stawki minimalnej; ewentualnie: b) art. 200 P.p.s.a., art. 201 § 1 P.p.s.a., art. 206 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym - w wysokości stanowiącej około 1/10 stawki minimalnej, bez dokładnego uzasadnienia, jakiż to "uzasadniony przypadek" zachodzi w przedmiotowej sprawie i uzasadnia tak drastyczne miarkowanie zwrotu kosztów. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części (pkt IV) i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez zasądzenie od Starosty Powiatu O. na rzecz K. K. kwoty 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.). Przepis art. 205 § 2 P.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 P.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 P.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W rozpoznawanej sprawie, orzekając w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, Sąd I instancji słusznie uznał, że zasadnym było miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego, z uwagi na wystąpienie przesłanki "uzasadnionego przypadku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż przewidziane w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), prawidłowo zwrócił uwagę na nieskomplikowany charakter przedmiotowej sprawy oraz związany z tym bezpośrednio nakład pracy pełnomocnika. Szczególnego podkreślenia wymaga, że aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się do napisania krótkiej skargi, o treści typowej dla spraw dotyczących bezczynności organów w udostępnieniu informacji publicznej. Czynność ta, z uwagi na nieskomplikowaną materię sprawy, nie wymagała zatem szczególnego nakładu pracy. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że skarżący – reprezentowany każdorazowo przez radcę prawnego A. K. – wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, które oparte są na tożsamych żądaniach. W takiej sytuacji – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Sąd I instancji uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżonego postanowienia, wobec czego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.