I OZ 102/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. i B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 281/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej E. M. i B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 281/20 w sprawie ze skargi E. M. i B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 lipca 2020 r., I SA/Wa 281/20, oddalił skargę E. M. i B. K. na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły E. M. i B. K., reprezentowane przez radcę prawnego. W dniu 19 kwietnia 2021 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 marca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących 27 kwietnia 2021 r., a zatem termin do jego wykonania upłynął 4 maja 2021 r. Wezwanie pozostało bezskuteczne. Postanowieniem z 15 lipca 2021 r., I SA/Wa 281/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił powyższą skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie uzupełniono, w terminie zakreślonym wezwaniem z 19 kwietnia 2021 r., braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. O zwrocie wpisu sądowego Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyły skarżące, reprezentowane przez dotychczasowego pełnomocnika – r. pr. B. G., wnosząc o jego uchylenie i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na rozprawie. W uzasadnieniu wskazano, że skarga kasacyjna została złożona w terminie ustawowym i opłacona. W ocenie pełnomocnika skarżących w związku tym, że zasadą wyrażoną w art. 182 p.p.s.a. jest rozpoznanie sprawy na rozprawie, pełnomocnik zrozumiał, że tylko w przypadku gdyby chciał, aby skargę kasacyjną rozpoznać poza rozprawą należy zgłosić taki wniosek. Zdaniem pełnomocnika niezłożenie wniosku powinno skutkować przeprowadzeniem rozprawy w oparciu o art. 182 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że NSA rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła zrzekła się rozprawy. Jako, że strona skarżąca nie zrzekła się rozprawy, to rozprawa winna być przeprowadzona. Brak oświadczenia strony nie może skutkować odrzuceniem skargi, gdyż jest to nadinterpretacja przez WSA co jest brakiem formalnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Stosownie natomiast do art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest zatem sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. W art. 177a p.p.s.a. ustawodawca przewidział jednak tryb usunięcia braków skargi kasacyjnej w przypadku, gdy skarga nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Analiza treści skargi kasacyjnej wskazuje, że pełnomocnik skarżących kasacyjnie faktycznie nie zawarła stosownego oświadczenia w kwestii żądania rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (fakt ten jest zresztą bezsporny, pełnomocnik skarżących kasacyjnie potwierdza go we wniesionym zażaleniu). W związku z tym zasadne było wezwanie pełnomocnika skarżących kasacyjnie do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, pod rygorem jej odrzucenia. Skoro jednak skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie ani oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, a pełnomocnik skarżących, pomimo prawidłowego wezwania, braku tego nie uzupełniła, Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 178 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że wezwanie od usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej skierowano do profesjonalnego pełnomocnika, wskazując na rygor odrzucenia skargi kasacyjnej w przypadku nieuzupełnienia braku. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących kasacyjnie z treści art. 182 § 2 p.p.s.a. nie można wyprowadzić wniosku, że brak oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy oznacza, że sprawa winna być rozpoznana na rozprawie. Powyższy przepis nie zwalnia wnoszącego skargę kasacyjną z obowiązku wynikającego z art. 176 § 2 in fine, lecz wyznacza rodzaj posiedzenia, na jakim rozpoznaje się skargę kasacyjną w przypadku skutecznego oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy przez wnoszącego skargę kasacyjną, a więc przy braku sprzeciwu pozostałych stron na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie nie zauważa, że możliwość rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym uzależniona jest od reakcji pozostałych stron na oświadczenie strony skarżącej kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy – pozostałe strony postępowania mają bowiem uprawnienie do zażądania przeprowadzenia rozprawy, mimo oświadczenia strony skarżącej kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, co skutkuje koniecznością podjęcia przez Sąd czynności zmierzających do wyznaczenia określonego rodzaju posiedzenia. Stąd koniecznym jest zawarcie w skardze kasacyjnej określonego stanowiska przez wnoszącego skargę kasacyjną. W tym miejscu wskazać należy, że istotnie rozpoznanie sprawy na rozprawie stanowi zasadę, a oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy może prowadzić do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, jednakże brak wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie nie umożliwia przyjęcia przez Sąd, że wniosek taki należy domniemywać z braku oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Równie dobrze można byłoby domniemać, że strona nie domaga się rozpoznania sprawy na rozprawie, lecz tego oświadczenia omyłkowo nie zawarła. Gdyby przyjąć tok rozumowania pełnomocnika skarżących kasacyjnie, że skoro strona skarżąca kasacyjnie nie zrzekła się rozprawy, to rozprawa winna być przeprowadzona, przepis art. 176 § 2 in fine p.p.s.a. byłby martwy (zob. postanowienie NSA z 28 stycznia 2022 r., I OZ 6/22). Tym samym stwierdzić należało, że warunki formalne skargi kasacyjnej nie zostały spełnione, zaś rozpoznanie skargi kasacyjnej w tej sytuacji nie było możliwe, skoro jej braków nie uzupełniono. Powołane w zażaleniu prawo skarżących kasacyjnie do kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest bezwzględne, zatem nie mogło stanowić argumentu za uwzględnieniem zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.