I OZ 1033/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 240/14 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 240/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną M.A. od wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r. wydanego w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Odpis orzeczenia z uzasadnieniem strona skarżąca otrzymała w dniu 2 czerwca 2014 r. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Na mocy orzeczenia referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2014 r. ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. R.pr. K.P. dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu z pisma z dnia 29 lipca 2014 r. Zaś skargę kasacyjną w imieniu skarżącej pełnomocnik wniósł w dniu 28 sierpnia 2014 r. W ocenie Sądu przedmiotowa skarga kasacyjna została złożona już po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia, który upłynął z dniem 2 lipca 2014 r. Zaś skargę kasacyjną wniesioną w dniu 29 sierpnia 2014 r. Sąd uznał za spóźnioną. Nadto Sąd zaznaczył, że pełnomocnik skarżącej nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie art. 177 § 1 w zw. z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd skargę kasacyjną odrzucił. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca kwestionując go w całości. Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 178 w zw. z art. 177 § 1 w zw. z art. 87 P.p.s.a. w zw. z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na nieprawidłowym przyjęciu przez sąd, a tym samym wykorzystujące lukę w prawie, że pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu już po upływie terminu dla skarżącej do wniesienia skargi kasacyjnej, jest zmuszony bezwzględnie w siedmiodniowym terminie zawitym, sporządzić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz z dokonaniem czynności, tj. wniesieniem skargi kasacyjnej, a nie w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącej, co w konsekwencji skutkowało przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż zachodzą podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej, - § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), poprzez pominięcie w sentencji skarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, pomimo złożenia takiego wniosku w skardze kasacyjnej. W związku z powyższym wniesiono o: 1/ uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, 2/ rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej, 3/ przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu wg norm prawem przepisanym w wysokości trzykrotności stawki z uwagi na charakter sprawy i nakład czasu pracy pełnomocnika oraz 4/ zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym wg norm prawem przepisanym w wysokości trzykrotności stawki z uwagi na charakter sprawy i nakład czasu pracy pełnomocnika. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów. W ocenie skarżącej uznanie, że skarga kasacyjna winna zostać wniesiona łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu w sprawie w terminie 7 dni od dowiedzenia się przez r.pr. K.P. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącej z urzędu jest realnym ograniczeniem możliwości merytorycznych sporządzenia skargi kasacyjnej, skoro ustawowy termin do jej wniesienia to 30 dni, a nie 7, jak w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia pisma. Zdaniem skarżącej przepis postępowania na który powołał się Sąd powoduje lukę w prawie, co narusza zasadę wyrażoną w art. 2 Konstytucji. Wypacza również sens prawa do sądu uregulowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Niedotrzymanie ww. terminu przez stronę powoduje odrzucenie wniesionej skargi kasacyjnej przez wojewódzki sąd administracyjny, stosownie do normy art. 178 P.p.s.a. W niniejszej sprawie niesporne jest, że odpis orzeczenia z uzasadnieniem skarżąca otrzymała w dniu 2 czerwca 2014 r. Niesporne jest również, że skarga kasacyjna sporządzona przez zawodowego pełnomocnika działającego w ramach prawa pomocy uzyskanego przez skarżącą na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego w trakcie biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego, została wniesiona do Sądu pierwszej instancji w dniu 29 sierpnia 2014 r. R.pr. K.P. o tym, że został wyznaczony pełnomocnikiem skarżącej z urzędu w niniejszej sprawie dowiedział się z pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 29 lipca 2014 r. W myśl ww. przepisu art. 177 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni i rozpoczyna się od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skoro skarżąca odpis wydanego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem otrzymała w dniu 2 czerwca 2014 r., to termin do jej wniesienia upłynął z dniem 2 lipca 2014 r. Zatem rację ma Sąd pierwszej instancji, że złożenie skargi kasacyjnej w dniu 29 sierpnia 2014 r., zostało dokonane niewątpliwie już po upływie ustawowego terminu, co skutkowało odrzuceniem wniesionego środka odwoławczego jako spóźnionego. W tym miejscu wyjaśnić należy, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej przepis art. 175 § 1 P.p.s.a. wprowadza przymus adwokacko-radcowski. Jednakże w procedurze sądowoadministracyjnej dla upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie ma znaczenia fakt, że w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej strona złożyła wniosek o przyznaniem jej w ramach prawa pomocy pełnomocnika z urzędu, który z uwagi na czas trwania postępowania w tym przedmiocie, często zostaje wyznaczony już po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W szczególności wniosek o przyznanie prawa pomocy nie powoduje przerwania, zawieszenia ani przedłużenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. Przyznanie pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej może natomiast uzasadniać złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W takiej sytuacji w celu skutecznego złożenia środka odwoławczego pełnomocnik winien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest bowiem przepisu, który pozwalałby, jak chciałby tego pełnomocnik skarżącej, przyjąć, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu rozpoczyna swój bieg od dnia dowiedzenia się przez pełnomocnika o wyznaczeniu go reprezentantem strony skarżącej. Nie pozbawia to jednak strony skarżącej skutecznego wniesienia środka zaskarżenia, albowiem w sytuacji gdy strona bez własnej winy uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności procesowej, możliwe jest jego przywrócenie. Tym samym żadna ze wskazanych przez pełnomocnika norm konstytucyjnych nie została naruszona, bowiem prawo do sądu, w takim stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie, może zostać zrealizowane właśnie poprzez przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Jednakże aby taki termin został przywrócony konieczny jest wniosek strony. Nie jest bowiem możliwe przywrócenie terminu przez sąd z urzędu. Zaś w sytuacji, gdy pełnomocnik ustanowiony z urzędu zaniedba złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu - skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako wniesiona po terminie. Ponadto wskazać należy, że podnoszone przez stronę argumenty dotyczące ograniczenia możliwości merytorycznego sporządzenia skargi kasacyjnej z uwagi na ustawowy termin do złożenia takiego wniosku nie mogą być w tej sprawie oceniane, albowiem zaskarżone postanowienie dotyczy odrzucenia skargi kasacyjnej jako spóźnionej, a nie kwestii przywrócenia terminu do jej wniesienia. Przy czym podkreślić należy, że pełnomocnik skarżącej takiego wniosku nie złożył. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia poprzez jego pominięcie, wskazać należy, że sentencja zaskarżonego orzeczenia obejmowała jedynie rozstrzygnięcie o skardze kasacyjnej. Również w uzasadnieniu brak jest jakiejkolwiek wzmianki o kwestii wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył ww. przepisu. Ponadto wskazać należy, że kwestia wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu może zostać rozstrzygnięta odrębnym postanowieniem. Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika skarżącej o zasądzenie wynagrodzenia związanego z postępowaniem zażaleniowym wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. (patrz: postanowienie NSA z dnia 24.10.2014 r., sygn. akt I OZ 906/14). W tej sytuacji zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji należy uznać za zgodne z prawem. Powyższe uzasadniało oddalenie zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.