I OZ 107/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1192/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg Miasta [...] i J. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 14 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1192/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej również: Sąd I instancji), po rozpoznaniu wniosku J. S. (dalej również: Skarżący), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji przytoczył treść art. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej "p.p.s.a.". Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że niewątpliwie zaskarżona decyzja spowodowała zmianę w zakresie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, albowiem uchylenie decyzji w zakresie przyznania użytkowania wieczystego, powoduje, że wniosek dekretowy będzie podlegał ponownemu rozpoznaniu, przy czym decyzja ta wywiera skutek ex tunc, co oznacza, że prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości nigdy nie zostało przyznane. Skutkiem zaskarżonej decyzji jest zatem pozbawienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości osób, którym prawo to przysługiwało. W ocenie Sądu I instancji, sam ten fakt nie jest jednak wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji, gdyż ma charakter odwracalny, a ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało przywróceniem tego prawa. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że Skarżący upatruje trudnych do odwrócenia skutków czynności podejmowanych przez organ oraz Gminę [...] odnoszących się do wykreślenia z ksiąg wieczystych prawa użytkowania wieczystego oraz przejęcia zarządu nieruchomościami, których dotyczą zaskarżone decyzje. Sąd I instancji zauważył przy tym, że istotnie, dokonanie wpisu w księdze wieczystej w wyniku wydania decyzji w niniejszej sprawie znajduje oparcie w art. 40 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 795), zgodnie z którym decyzja, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, 3 lub 3a oraz ust. 3, stanowi podstawę wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej, decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, o której mowa w art. 29 ust. 3, lub zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej albo dokonanych po tym wpisie wpisów użytkowania wieczystego lub własności nieruchomości, oraz stanowi podstawę wpisania jako właściciela odpowiednio [...] albo Skarbu Państwa. Okoliczność ta jednak, zdaniem Sądu I instancji, nie może jednak stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jako że dokonanie wpisu w księdze wieczystej także nie jest okolicznością nieodwracalną, ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji będzie stanowiło podstawę do wykreślenia dokonanego wpisu. Wskazanie na możliwość podjęcia w dalszej kolejności przez Miasto [...] innych działań w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości jest, zdaniem Sądu I instancji, twierdzeniem przyszłym i niepewnym, które ma jedynie charakter hipotetyczny i nie zostało w żaden sposób wykazane. W tych okolicznościach sprawy Sąd I instancji uznał, że brak jest podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że wstrzymanie wykonania decyzji jest jedynie środkiem ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, Sąd nie dokonuje oceny zasadności skarg. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Skarżący złożył zażalenie, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że art. 40b pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 795) stanowi, że wszelkie czynności prawne dokonane przez osobę na rzecz której wydano decyzję reprywatyzacyjną uznaje się za bezskuteczne wobec osoby zajmującej nieruchomość warszawską lub jej część. Ponadto podał, że art. 40b w pkt 5 wskazuje, że umowę zawartą z Gminą poczytuje się za przedłużoną na czas nieokreślony. W związku z powyższym, w jego ocenie, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje, że: 1) nastąpi nieważność wypowiedzenia umowy najmu lokalu o nr [...] dokonane pismem z [...] grudnia 2018 r., zakończonej [...] grudnia 2021 r., po trzyletnim okresie wypowiedzenia umowy, do czasu rozprawy sądowej; 2) brak możliwości pobierania odszkodowania za zajmowanie lokalu przez byłych najemców zgodnie z art. 18 pkt 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. 2001 nr 71 poz. 733), którzy byliby zobowiązani uiszczać co miesiąc w wysokości czynszu wolnego. Obecnie wysokość czynszu wolnego za lokal taki jak lokal o nr [...] położony w dzielnicy [...] wynosi od [...] zł do [...] zł. Spowoduje to, w jego ocenie, wymierne duże straty w majątku; 3) długi okres postępowania w sądzie spowoduje uprawdopodobnienie się, graniczące z pewnością, przedawnienia się dużej części roszczeń o zapłatę za bezumowne korzystanie z lokalu o nr [...] przez osoby, które pozostały w lokalu po zakończonej umowie najmu, a przedawnienie roszczeń jest procesem nieprzywracanym; 4) konieczność ponownego wypowiedzenia umowy najmu najemcom z trzyletnim okresem wypowiedzenia. Przez cały okres wypowiedzenia będzie można pobierać tylko czynsz regulowany o wiele mniejszy niż czynsz wolny. Reasumując, w ocenie Skarżącego, brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przed prawomocnym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie przez sąd uprawdopodabnia, graniczące z pewnością, spowodowanie nieodwracalnych skutków prawnych i ekonomicznych. Zdaniem Skarżącego, można temu zapobiec jedynie poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. W odpowiedzi na wniesione zażalenie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o jego oddalenie. W uzasadnieniu podała, że w całości podziela rzetelną i wyczerpującą argumentację Sądu I instancji zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie Komisji, przedstawiona w zażaleniu argumentacja nie jest przekonująca. Skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek przybliżonej kwoty szkód, które miałyby nastąpić w wyniku wykonania decyzji (ustawodawca umożliwił wstrzymanie wykonalności decyzji wyłącznie w przypadku niebezpieczeństwa spowodowania znacznej szkody). Zdaniem Komisji, nie stanowią realizacji tego obowiązku załączone do zażalenia przykładowe ceny mieszkań. Zestawienie to nie nosi nawet cech dokumentu. Jest to wyłącznie wydruk tabeli z danymi bez wskazania podstawy ustalenia wskazanych kwot oraz sposobu wyliczenia cen. Dalej Komisja wskazała, że pozostałe okoliczności, jak słusznie zauważył Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stanowią twierdzenia przyszłe i niepewne, które nie mogą prowadzić do uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Nadto Komisja wskazał, że Skarżący nie dostrzegł, że termin przedawnienia roszczeń z tytułu tzw. bezumownego korzystania z nieruchomości przez samoistnego posiadacza w złej wierze (art. 225 KC i art. 230 KC) wynosi 6 lat i przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 KC). Oznacza to, że praktycznie pewne jest, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończy się wcześniej niż nastąpi upływ potencjalnego terminu przedawnienia rzekomego roszczenia. Na marginesie Komisja wskazała, że bieg terminu owego przedawnienia następuje dopiero w momencie wymagalności roszczeń, tj. od momentu wezwania dłużnika do zapłaty (art. 455 KC), co w realiach niniejszej sprawy jeszcze nie nastąpiło. Reasumując Komisja wskazała, że Skarżący nie wskazał na czym miałyby polegać nieodwracalne skutki prawne i ekonomiczne, a także podał nierzeczywiste zagrożenia dla własnego interesu związanego z odmową wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że to na stronie składającej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa obowiązek wykazania konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powinna ona zatem w sposób wnikliwy uzasadnić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, przedstawiając spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Niedopełnienie obowiązku prawidłowego i pełnego uzasadnienia wniosku nie można uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej uzasadniający oddalenie wniosku (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 207). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący nie wykazał ani nie udokumentował konkretnych, wyjątkowych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym zasadnym jest uznanie, że zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa. Odnosząc się do cywilnoprawnych skutków decyzji Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie mają one dla sprawy znaczenia. Do oceny skutków prawnych wydania decyzji reprywatyzacyjnej w zakresie umów cywilnoprawnych właściwy jest wyłącznie sąd powszechny. Ocena ta wykracza poza kompetencje sądu administracyjnego. Nadto ewentualne kwestie odszkodowawcze nie są bezpośrednimi następstwami decyzji. W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.