I OZ 1267/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. i H. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3171/16 oddalające wniosek J. O. i H. O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. O. i H. O. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 marca 2017 r., IV SA/Wa 3171/16, oddalił wniosek J. O. i H. O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody M. z [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności sądowej na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesienie wniosku nastąpi w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełniona zostanie czynność, dla której był ustanowiony termin oraz wnioskodawca uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia uwzględnienie wniosku. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Skarżący o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedzieli się w chwili doręczenia postanowienia z 11 stycznia 2017 r. tj. 7 lutego 2017 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu wnieśli 13 lutego 2017 r. Jednocześnie Sąd uznał, że wymóg złożenia skargi został dochowany. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje jednak na uwzględnienie, albowiem skarżący nie uprawdopodobnili, aby wniesienie skargi w ustawowym terminie było następstwem okoliczności, za które nie ponoszą odpowiedzialności. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Dokonując takiej oceny należy przyjąć obiektywny miernik staranności, zgodnie z którym o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona, obiektywnie nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego w literaturze zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 329). Skarżący występując z przedmiotowym wnioskiem wskazali, że błędnie zinterpretowali termin 30 dni wskazany w pouczeniu zaskarżonej decyzji przyjmując, że termin 30 dni jest równy jednemu miesiącowi. Skarżący dodali, że są osobami w podeszłym wieku i nie dostatecznie znają procedury. Zdaniem Sądu I instancji powyższe okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ prawidłowo pouczył strony postępowania o terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego wskazując, że termin liczony jest w dniach, a nie w miesiącach. Błędne zrozumienie prawidłowo sformułowanego przez organ pouczenia nie sposób zatem kwalifikować jako przyczyny niezawinionej czy nadzwyczajnej, której nie można było usunąć przy użyciu możliwych do podjęcia – w danych warunkach – działań. Takie stanowisko reprezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 26 kwietnia 2012 r., I OZ 280/12 czy z 27 września 2016 r., II OZ 953/16, i pogląd ten Sąd w pełni podziela. Dodać należy, że w przypadku niejasności związanych z terminem wniesienia skargi, skarżący mogli zwrócić się do sądu (osobiście lub telefonicznie), czy ewentualnie do organu o wyjaśnienie tej kwestii, co świadczyłoby o dołożeniu przez nich wymaganej staranności o własne interesy. Tymczasem skarżący nie wykazali w żaden sposób, by podjęli takie czynności. W ocenie Sądu skarżący, mimo podeszłego wieku, mogli swobodnie obliczyć, kiedy termin do wniesienia skargi upłynie. Wiązało się to wyłącznie z dokonaniem operacji matematycznej i nie wymagało specjalistycznej wiedzy. W świetle powyższego Sąd uznał, że skoro skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, to ich wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności podlegał oddaleniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli J. O. i H. O., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że strona skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi na decyzję administracyjną, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że uchybienie to nastąpiło bez winy skarżących. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd błędnie uznał, że nieprawidłowe zrozumienie przez skarżących pouczenia o sposobie obliczenia terminu do wniesienia skargi nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślono, że okolicznością, która wskazuje na brak zawinienia jest fakt, że są osobami w podeszłym wieku, które na co dzień nie zajmują się kwestiami procedury administracyjnej oraz że w sprawie działali samodzielnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek ten powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem, charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Z brakiem winy mamy, bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnili braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu i powtórzone następnie w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Trudno przyjąć, że powołana przez skarżących okoliczność błędnego zrozumienia prawidłowo sformułowanego przez organ pouczenia o terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest przesłanką usprawiedliwiającą dokonanie czynności z uchybieniem terminu. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2017 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.