I OZ 155/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K., J. K., Z. N., T. G., A. O., A. N., W. N., K. D., E. Z., J. N., T. B., R. B., B. T., K. K., T. P., S. P., S. P., J. P., S. P., M. P., P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 432/18 o odrzuceniu skargi S. K., J. K., Z. N., T. G., A. O., A. N., W. N., K. D., E. Z., J. N., T. B., R. B., B. T., K. K., T. P., S. P., S. P., J. P., S. P., M. P., P. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 23 maja 2018 r., II SA/Kr 432/18, odrzucił skargę S. K., J. K., Z. N., T. G., A. O., A. N., W. N., K. D., E. Z., J. N., T. B., R. B., B. T., K. K., T. P., S. P., S. P., J. P., S. P., M. P., P. P. na decyzję Wojewody M. z [...] stycznia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji, że stosownie do art. 47 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zawierała brak formalny w postaci braku odpisu tego pisma procesowego oraz pełnomocnictwa określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Dlatego też pismem z 10 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżących został wezwany o nadesłanie 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego (w sprawie występuje dwóch uczestników) oraz złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. W wezwaniu pouczono, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie 7 dni spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ponadto skarżący wnosząc skargę nie uiścili wymaganej opłaty. W związku z tym, zarządzeniem z 11 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżących został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 złotych należnego od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zrządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania doręczono pełnomocnikowi skarżących 27 kwietnia 2018 r. Pełnomocnik skarżących 30 kwietnia 2018 r. uiścił opłatę od skargi. Ponadto w odpowiedzi na zarządzenie z 10 kwietnia 2018 r. złożył pismo z informacją, że stosownie do wezwania przedkłada odpis skargi z 14 marca 2018 r. oraz uwierzytelnione kserokopie pełnomocnictw zawierających umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Do pisma (1 egz.) załączono wymienione w nim pełnomocnictwa poświadczone za zgodność z oryginałem (w liczbie 5), jednak wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, nie dołączono odpisu skargi, wobec czego braki formalne skargi nie zostały w pełni uzupełnione. Termin ustawowy do usunięcia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie. Pełnomocnik skarżących nie nadesłał odpisu skargi, a tym samym nie uzupełnił jej braku formalnego. Dlatego też skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiedli S. K., J. K., Z. N., T. G., A. O., A. N., W. N., K. D., E. Z., J. N., T. B., R. B., B. T., K. K., T. P., S. P., S. P., J. P., S. P., M. P., P. P. i W. N. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazano, że z pisma pełnomocnika z 2 maja 2018 r. wynika, że do pisma tego dołączył, żądany pismem z 23 kwietnia 2018 r. (a nie 10 kwietnia 2018 r., jak to podano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia), odpis skargi z 14 marca 2018 r. Żądane ww. pismem pełnomocnictwa zostały zszyte wraz z pismem z 2 maja 2018 r., natomiast żądany odpis skargi, który prawdopodobnie miał być doręczony Gminie O., został zszyty oddzielnie i dołączony luzem do pisma z 2 maja 2018 r. Ponadto, w wezwaniu z 23 kwietnia 2018 r. nie określono przyczyny żądania odpisu skargi, co uniemożliwiło ustalenie dlaczego Sąd żąda przedłożenia dodatkowego odpisu skargi, skoro odpis skargi z 14 marca 2018 r. był do tej skargi dołączony. Nie znając przyczyny żądania nadesłania 1 odpisu skargi, pełnomocnik przesłał jednak ów odpis przy piśmie z 2 maja 2018 r. Dopiero po otrzymaniu zaskarżonego postanowienia, w uzasadnieniu którego podano, że w sprawie występuje dwóch uczestników, i po zapoznaniu się z aktami sprawy 22 czerwca 2018 r., pełnomocnik ustalił na podstawie załącznika do zarządzenia wstępnego, że uczestnikami postępowania są: W. N. i B. Miasta i Gminy O., a żądany pismem z 23 kwietnia 2018 r. odpis skargi miał zostać doręczony prawdopodobnie W. N. W ocenie pełnomocnika skarga z 14 marca 2018 r. nie zawiera braku formalnego polegającego na niedołączeniu do skargi jej odpisu, albowiem nie zachodzi podstawa do żądania przedłożenia dodatkowego odpisu skargi dla W. N., gdyż nie jest on uczestnikiem postępowania, lecz skarżącym, reprezentowanym na podstawie pełnomocnictwa udzielonego 17 lutego 2018 r. W skardze z 14 marca 2018 r. na skutek oczywistej omyłki, spowodowanej znaczną liczbą występujących w sprawie osób i ilością pism znajdujących się w aktach podręcznych, W. N. nie został wymieniony w wykazie osób skarżących decyzję Wojewody M. z [...] stycznia 2018 r. i nie zostało dołączone jego pełnomocnictwo. W tej sytuacji pełnomocnik stwierdził, że "prostuję wykaz osób skarżących zamieszczony w skardze przez dopisanie W. N., jako kolejnego skarżącego oraz załączam uwierzytelniony odpis jego pełnomocnictwa dla mnie". Postanowieniem z 30 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił powyższe zażalenie wniesione przez W. N. na postanowienie z 23 maja 2018 r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odpis postanowienia o odrzuceniu skargi został doręczony W. N. 5 czerwca 2018 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli 25 czerwca 2018 r. skarżący reprezentowani przez radcę prawnego P. W. W zażaleniu pełnomocnik wskazał, że zażalenie wnosi również w imieniu W. N., który omyłkowo nie został przez niego wskazany wcześniej w skardze jako skarżący. W ocenie Sąd osoba, która nie została wskazana w skardze jako skarżący, nie podpisała skargi osobiście ani też nie dołączono pełnomocnictwa od niej na etapie uzupełniania braków formalnych jest uczestnikiem postępowania na prawach strony. W ocenie Sądu I instancji zażalenie wniesione 25 czerwca 2018 r. w imieniu W. N. zostało zatem wniesione po upływie siedmiodniowego terminu z uwagi na to, że otrzymał on odpis postanowienia o odrzuceniu skargi 5 czerwca 2018 r. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik W. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że skoro w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi wyjaśnił, że jest on pełnomocnikiem również W. N., którego omyłkowo pominął w wykazie skarżących w złożonej skardze to termin na wniesienie zażalenia powinien być liczony od dnia doręczenia odpisu postanowienia pełnomocnikowi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 7 grudnia 2018 r., I OZ 1191/18, oddalił powyższe zażalenie W. N. wskazując, że odebrał on odpis postanowienia o odrzuceniu skargi 5 czerwca 2018 r. zatem termin do złożenia zażalenia upłynął 12 czerwca 2018 r. Zażalenie w imieniu W. N. zostało zaś złożone przez pełnomocnika 25 czerwca 2018 r., a więc po upływie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 32 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana w zażaleniu okoliczność jakoby nie zachodziła podstawa do żądania przedłożenia dodatkowego odpisu skargi dla W. N., albowiem nie jest on uczestnikiem postępowania, lecz skarżącym, reprezentowanym na podstawie pełnomocnictwa udzielonego 17 lutego 2018 r. i który na skutek oczywistej omyłki spowodowanej znaczną liczbą występujących w sprawie osób i wielością pism znajdujących się w aktach podręcznych, nie został wymieniony w wykazie osób skarżących nie mogła zostać uwzględniona. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Zatem na pełnomocniku, będącym profesjonalistą, spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W zakresie czynności przed organami, których postępowanie opiera się na przepisach prawa, na profesjonalnym pełnomocniku jakim jest radca prawny ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowości, prawidłowości i staranność w dokonywaniu czynności procesowych bądź innych wynikających z przepisów proceduralnych ustaw. W sytuacjach gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw. W niniejszej sprawie natomiast – jak twierdzi – pełnomocnik omyłkowo nie dopatrzył się on zarówno na etapie składania skargi jak i uzupełniania jej braków formalnych, że pominął jednego ze skarżących, a zorientował się o tym dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia przeglądając akta sprawy. Mając zaś na uwadze treść zacytowanego na wstępie rozważań przepisu oraz zawarte w zażaleniu stwierdzenie pełnomocnika, że "prostuje wykaz skarżących zamieszczony w skardze przez dopisanie W. N. jako kolejnego skarżącego oraz załącza uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego przez ww." stwierdzić należało, że nie mogło ono odnieść zamierzonego skutku, albowiem na tym etapie postępowania nie istnieje możliwość poszerzenia kręgu osób skarżących przez dopisanie na żądanie zainteresowanego, gdyż prowadziłoby do niedopuszczalnej zmiany podmiotowej. Natomiast zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w terminie braków formalnych. W uchwale z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że niedołączenie przez wnoszącego pismo wymaganej liczby jego odpisów, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez Sąd. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Rolą Sądu nie jest zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielającego powyższy pogląd, zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie jest zgodne z prawem. Jak wynika z akt sprawy, 23 kwietnia 2018 r. w wykonaniu (k. 24 akt sąd.) zarządzeń: starszego referendarza sądowego WSA w Krakowie z 10 kwietnia 2018 r. (k. 21 akt sąd.) oraz Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2018 r. (k. 22 akt sąd.) wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wezwania doręczono skutecznie pełnomocnikowi 27 kwietnia 2018 r. W dniu 2 maja 2018 r., tj. w zakreślonym siedmiodniowym terminie, nadesłał on jedynie pełnomocnictwa upoważniające go do reprezentowania skarżących w przedmiotowym postępowaniu oraz uiścił wpis od skargi. Nie przesłał natomiast jednego odpisu skargi i tym samym w istocie nie wykonał zarządzenia z 10 kwietnia 2018 r. Zatem, wobec nieusunięcia braków formalnych w terminie i prawidłowego w tym zakresie pouczenia, Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę. Podnoszone przez pełnomocnika w zażaleniu argumenty nie mogą przynieść zamierzonego skutku, albowiem w niniejszej sprawie poza skarżącymi wymienionymi w skardze z 14 marca 2018 r. i organem administracji, tj. Wojewodą M. uczestnikami postępowania są również Burmistrz Miasta i Gminy O. oraz W. N. Z uwagi zaś na fakt, że do skargi dołączono tylko jeden jej odpis Sąd miał uzasadnione podstawy, aby pod rygorem odrzucenia skargi wezwać pełnomocnika skarżącego do przesłania jeszcze jednego odpisu celem jego przesłania uczestnikowi postępowania. Skoro w sprawie występuje dwóch uczestników postępowania, to brak nadesłania żądanego odpisu skargi spowodował, że nie można było przesłać tego odpisu w celu zapoznania się z treścią skargi, co sprawiło, że skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych – braku załączenia odpisu skargi. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.