I OZ 1575/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3475/15 odmawiające A. S. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2685/12 odrzucającym skargę A. S. na decyzję Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko dyrektora Biura Nadzoru Inspekcyjnego w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 maja 2016 r., IV SA/Wa 3475/15, odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 stycznia 2014 r., IV SA/Wa 2685/12 odrzucającym skargę A. S. na decyzję Szefa Służby Cywilnej z [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko dyrektora Biura Nadzoru Inspekcyjnego w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 245 § ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jednakże stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Przy czym stwierdzenie przez sąd oczywistej bezzasadności skargi powoduje, że skarga taka podlegać będzie oddaleniu bądź odrzuceniu. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2.). W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi o wznowienie postępowania sądowego. Stosownie do treści art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie zaś z art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zgodnie z art. 271 – 274 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (art. 271). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1). Można także żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Można też żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273). We wniosku o wznowienie postępowania skarżący podjął polemikę z postanowieniami Naczelnego Sadu Administracyjnego o odmowie przyznania prawa pomocy jak również ze stanowiskami Prokuratury Okręgowej w Warszawie. Kwestionował również możliwość rozpoznawania jego spraw przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Sądu, analiza niniejszej skargi prowadzi do wniosku, że nie została ona oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Brak ustawowych podstaw wznowienia nie wynika wyłącznie z braku przytoczenia określonego przepisu, ale również z braku okoliczności pozwalających na ustalenie, że w konkretnej sprawie określona podstawa wznowienia postępowania istnieje. Jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia postępowania nie zachodzi, taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2010, str. 633). Nawet zarzucanie prawomocnemu orzeczeniu sądowemu, że jest ono niesłuszne, bez powiązania tych zarzutów z konkretnymi przesłankami wznowieniowymi, stanowi jedynie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym orzeczeniem. Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności świadczące o zaistnieniu przesłanek wznowienia postępowania. Wniesiona skarga nie zawiera także wszystkich elementów o jakich mowa w art. 279 p.p.s.a., wobec czego w sprawie nie miał zastosowania art. 280 § 2 p.p.s.a., który dotyczy okoliczności uprawdopodobniających stwierdzenia zachowania terminu lub dopuszczalności wznowienia. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności stwierdzić należy, że ze względu na oczywistą bezzasadność skargi na podstawie art. 247 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Przy orzekaniu na podstawie tego przepisu Sąd nie badał sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. S. w którym kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie, w sposób obraźliwy i odbiegający od podstawowych standardów pisma kierowanego do Sądu, wyraził swoje niezadowolenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz w art. 247 p.p.s.a. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga ta nie może zostać uwzględniona. Powołany przepis wprowadza bowiem samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r., II FZ 906/12). Zastosowanie zaś art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Co więcej, w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie wystąpiła "oczywista bezzasadność" skargi, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Sąd I instancji zasadnie uznał, że zachodzi oczywista bezzasadność skargi o wznowienie postępowania z uwagi na nieoparcie jej na ustawowej przesłance wznowienia. Brak ustawowych podstaw wznowienia nie wynika wyłącznie z braku przytoczenia określonego przepisu, ale również z braku okoliczności pozwalających na ustalenie, że w konkretnej sprawie określona podstawa wznowienia postępowania istnieje. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej przesłance wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 p.p.s.a. A zatem, uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 247 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.