I OZ 159/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [..] na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w pkt 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Go 51/15 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [..] na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Lubuskiej Okręgowej Izby Architektów RP w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [..]w pkt 1 umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Lubuskiej Okręgowej Izby Architektów RP do dokonania czynności – udostępnienia informacji publicznej, w pkt 2 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, w pkt 3 stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w pkt 4 zasądził od Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Lubuskiej Okręgowej Izby Architektów RP na rzecz Stowarzyszenia [..] kwotę 104,20 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów Sąd I instancji wskazał, że orzekał w tym zakresie na postawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Wyjaśnił także, że nie przyznał kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ pełnomocnik ustanowiony formalnie w sprawie jest prezesem skarżącego Stowarzyszenia i zgodnie z wypisem KRS, jest uprawniony do reprezentowania Stowarzyszenia jednoosobowo. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [..]zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 201 § 2 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie części kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia przez Stowarzyszenie jego praw. W zażaleniu wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także wniesiono o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.). W myśl zaś art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 201 § 1 P.p.s.a zwrot kosztów ma miejsce w przypadku umorzenia postępowania w sytuacji gdy skarga zostanie przez organ uwzględniona w terminie 30 dni od daty otrzymania skargi, co nastąpiło w przedmiotowej sprawie. Ponadto w punkcie drugim wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżony organ dopuścił się bezczynności. Stowarzyszeniu przysługiwał zatem zwrot kosztów postępowania także na podstawie art. 200 P.p.s.a., na podstawie którego to przepisu Sąd przyznał Stowarzyszeniu zwrot kosztów postępowania poprzez zwrot wpisu sądowego. Zwrot kosztów obejmujący wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz opłatę od pełnomocnictwa nie został zasądzony, gdyż Sąd uznał, że w sytuacji gdy skarżące Stowarzyszenie reprezentowane było przez prezesa Stowarzyszenia, który jednocześnie jest radcą prawnym oraz zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego uprawniony jest do jednoosobowego reprezentowania Stowarzyszenia, zwrot taki nie przysługuje. Ze stwierdzeniem tym należy się w pełni zgodzić. Zwrot kosztów postępowania zasądzany zarówno na podstawie art. 200 P.p.s.a., jak i art. 201 § 1 P.p.s.a., obejmuje zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów takich zostało w art. 205 § 2 P.p.s.a. zaliczone między innymi wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem, że wynagrodzenie pełnomocnika stanowiło niezbędne koszty do celowego dochodzenia praw przez skarżące Stowarzyszenie. Jak wynika z odpisu z KRS ( karta 11-12) prezes Stowarzyszenia może reprezentować je jednoosobowo. Do takich czynności należy niewątpliwie reprezentowanie Stowarzyszenia w postępowaniu sądowym, w tym sporządzanie pism i wnoszenie ich w toku postępowania sądowego. Oznacza to, że prezes Stowarzyszenia występuje w postępowaniu sądowym jako osoba uprawniona do działania w imieniu Stowarzyszenia, a nie jako pełnomocnik Stowarzyszenia na podstawie pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez członka zarządu Stowarzyszenia. Nie zmienia tego stanu rzeczy okoliczność, iż prezes Stowarzyszenia ma uprawnienia radcy prawnego i jest wpisany na listę radców prawnych. Może to oznaczać tylko tyle, że prezes Stowarzyszenia, będący radcą prawnym może reprezentować Stowarzyszenie przed sądem, w tym sporządzać pisma procesowe w tym kwalifikowane np. skargę kasacyjną (art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto w przypadku określonym w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który dotyczy orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami, stronie należy się zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania. Oznacza to, ze żądanie zwrotu kosztów postępowania może być uwzględnione tylko wówczas, jeżeli strona wykaże, że poniosła określone koszty postępowania. W niniejszej sprawie w żaden sposób, nie zostało wykazane, że Stowarzyszenie poniosło koszty postępowania związane z udziałem Piotra Pomianowskiego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. To, że skargę podpisał P.P. będący Prezesem Stowarzyszenia, jako radca prawny i dołączył pełnomocnictwo udzielone przez członka zarządu, nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż skarżące Stowarzyszenie było reprezentowane przez radcę prawnego i poniosło wynagrodzenie radcy prawnego (art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodzić należy się zatem, ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że zwrot kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, a w konsekwencji także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w niniejszej sprawie nie przysługuje. Radca prawny reprezentujący Stowarzyszenie jest bowiem jednocześnie osobą fizyczną uprawnioną do jego reprezentacji. To, że prezes Stowarzyszenia posiada specjalistyczną wiedzę i uprawnienia, które wykorzystuje w celu usprawnienia czy też uproszczenia podejmowanych przez siebie czynności (np. poprzez uprawnienie profesjonalnego pełnomocnika do poświadczania dokumentów zgodnie z art. 48 § 3 P.p.s.a.), nie może powodować, że Stowarzyszenie ponosić będzie dodatkowe niezbędne koszty do celowego dochodzenia praw. Ta sama osoba mogłaby bowiem reprezentować Stowarzyszenie jako jej prezes. Tym bardziej, że w toku postępowania przez wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje przymus radcowsko-adwokacki i strona może samodzielnie podejmować wszelkie czynności w toku postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.