II SAB/Go 51/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP do dokonania czynności – udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP, III. stwierdza, że bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 104,20 (sto cztery 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Go 51/15 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] lutego 2015r. przesłanym pocztą elektroniczną, Stowarzyszenie [...] – zwane dalej Stowarzyszeniem, działając na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej zwróciło się do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP– dalej OSD OIARP, o przesłanie pocztą elektroniczną bądź tradycyjną następujących informacji: 1) ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej w roku 2013 r. i w roku 2014 r. toczyło się przed OSD OIARP, 2) ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej, które toczyły się przed OSD OIARP zakończyło się prawomocnym orzeczeniem w 2013 r. i w 2014 r., 3) ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej, które toczyły się przed OSD OIARP zakończyło się prawomocnym ukaraniem obwinionego w 2013 r. i w 2014 r., 4) kiedy i gdzie planowane są posiedzenia przed OSD OIARP w roku bieżącym. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie zarzuciło Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby Architektów RP bezczynność polegającą na nieudzieleniu odpowiedzi na powyższy wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie skarżonego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy w możliwie najszybszym terminie oraz dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych do skargi dokumentów (wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz dowód jego przesłania) na okoliczność treści wniosku oraz tego, że został ona przesłany skarżonemu. W uzasadnieniu wskazano, że OSD OIARP nie udzielił wnioskowanej informacji i nie zareagował na wniosek. Żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zdolność sądową OSD OIARP wynika z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., który stanowi, że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Sąd Dyscyplinarny bez wątpienia jest jednostką organizacyjną i wykonuje zadania publiczne polegające na sprawowaniu sądownictwa dyscyplinarnego, m.in. decyduje o możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Architektów RP wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że podmiot ten pozostawał w błędnym przekonaniu wynikającym z opinii prawnej sporządzonej na zlecenie Krajowej Izby Architektów RP, że żądane we wniosku informacje nie są informacja publiczną, a w piśmie z dnia [...] września 2015 r. udzielono odpowiedzi skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu była zawiniona czy też niezawiniona. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczyła bezczynności Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] lutego 2015r. o udostępnienie informacji publicznej złożonego na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 782 ze zm. ), dalej u.d.i.p. Jeżeli chodzi o skuteczność złożenia tego wniosku, to zauważyć należy ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje żadnej szczególnej formy dla wniosku o udzielenie informacji publicznej, a zatem może być on złożony w formie elektronicznej. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony został wprost na organy samorządów gospodarczych i zawodowych, jako podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (t.j.: Dz.U. z 2014r., poz. 1946) w art. 14 ust. 1 pkt 5 statuuje okręgowe sądy dyscyplinarne jako ustawowe organy okręgowych izb architektów. Artykuł 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi zaś, że jednostkami organizacyjnymi samorządów zawodowych są okręgowe izby architektów, które w myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy tworzą samorząd zawodowy architektów. Nie budzi wątpliwości , że okręgowe sądy dyscyplinarne przy okręgowych izbach architektów jako organy samorządu zawodowego architektów, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., zobowiązane są do udostępnienia informacji publicznej. W tej sytuacji pozostawało ocenić, czy żądana informacja mieści się w pojęciu informacji publicznej, podlegającej udostępnieniu na podstawie u.d.i.p. W odniesieniu do tej kwestii wyjaśnić trzeba, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Zawiera on jednak tylko przykładowy katalog i dlatego, dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji, która w art. 61 ust. 1 ustanawia prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Wskazuje, że prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Rozstrzygnięcia sądów dyscyplinarnych samorządów zawodowych nie odnoszą się do spraw organizacyjnych ani porządkowych lecz należą do spraw publicznych, gdyż służą realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjaniu osiągnięciu celów określonych w Konstytucji RP i ustawie o samorządach zawodowych architektów i inżynierów budownictwa. Stanowisko, że orzeczenia sądów dyscyplinarnych różnych grup zawodowych stanowią informację publiczną jest akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA z dnia 2.06.2015 r. sygn. I OSK 2057/14, WSA w Warszawie z dnia 3.12.2014 sygn. II SAB/Wa 570/14). Uwzględniając powyżśze, uznać trzeba, że informacje o jakie wystąpiła strona skarżąca są informacjami publicznymi podlegającymi udostępnieniu w trybie u.d.i.p.. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym przyjąć należy, że bezczynność podmiotu w udostępnieniu informacji publicznej występuje wtedy, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w terminie - wskazanym w art. 13 ustawy - odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno- technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podmiot wystosował do skarżącego Stowarzyszenia odpowiedź na wniosek złożony 3 lutego 2015r. dopiero w dniu 15 września 2015 r. , a więc po ponad pół roku od upływu czternastodniowego terminu do udzielenia żądanej informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Oznacza to, że w dniu wniesienia skargi na bezczynność podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej pozostawał w zarzucanej bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie – w załatwieniu wniosku skarżącego Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej. Ponieważ postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po 15 sierpnia 2015r., gdyż nastąpiło to wraz z wniesieniem skargi, to podstawę orzeczenia stanowią przepisy p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym po dokonanej nowelizacji ustawą z dnia z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie organu do dokonania czynności (udzielenia informacji publicznej), o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Nie można bowiem zobowiązać organu do udzielenia informacji publicznej, gdy w momencie orzekania przez sąd informacja taka została już udzielona, nawet jeśli przekroczony został termin przewidziany do jej udzielenia. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Architektów RP dopuścił się bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że nie nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała, albowiem opóźnienie nie wynikało ze złej woli, lecz było wynikiem błędnej interpretacji przepisów ustawy. Przy ocenie charakteru zaistniałej bezczynności należało też mieć na uwadze, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji, składa się z członków rekrutujących się z grup zawodowych nie związanych z profesjonalnym stosowaniem prawa. Wobec uwzględnienia skargi na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od podmiotu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, na które złożyły się: 1) opłata w wysokości 100, zł ustalona zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.); 2) koszty przesyłek pocztowych w kwocie 4,20 zł. Sąd nie uwzględnił w zasądzonej kwocie żądanych przez skarżącego kosztów wynagrodzenia radcy prawnego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa albowiem w okolicznościach sprawy nie znajduje zastosowania przepis art. 205 § 2 p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, iż ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego Stowarzyszenia radca prawny jest jednocześnie prezesem zarządu tego Stowarzyszenia, przy czym prawo jednoosobowej reprezentacji tego Stowarzyszenia przysługuje każdemu członkowi zarządu. Art. 205 § 2 p.p.s.a. ma wyłącznie zastosowanie w przypadku gdy strona jest zastępowana przez zawodowego pełnomocnika i nie dotyczy sytuacji, w której radca prawny działa we własnej sprawie. Nie można bowiem uznać, że świadczy on wtedy pomoc prawną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2008 r., I FZ 81/08, LEX nr 1028447). Podobne stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 stycznia 1968 r. (I CR 410/67, OSNCP 1968/8-9, poz. 152), w którym stwierdzono, iż zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. (którego odpowiednikiem jest art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wynagrodzenie i wydatki adwokata zalicza się do kosztów procesu tylko wówczas, gdy reprezentuje on stronę, a nie wtedy, gdy bierze on udział w sprawie we własnym imieniu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy jakkolwiek dopuszczalne było udzielenie przez skarżące Stowarzyszenie pełnomocnictwa procesowego prezesowi zarządu Stowarzyszenia, to jednak nie sposób przyjąć by działając w charakterze pełnomocnika zastępował on sam siebie działającego jako prezes zarządu skarżącego Stowarzyszenia. Dlatego też wynagrodzenia takiego pełnomocnika nie sposób uznać za koszt niezbędny do celowego dochodzenia praw skarżącego Stowarzyszenia w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.