I OZ 1681/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 933/16 odrzucające skargę kasacyjną S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 933/16 oddalającego skargę S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 6 października 2017 r., III SA/Gd 933/16, odrzucił skargę kasacyjną S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 grudnia 2016 r., III SA/Gd 933/16, oddalającego skargę S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że art. 175 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego z zastrzeżeniem § 2 i 3. Tak zwany przymus radcowsko-adwokacki jest warunkiem skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej, z kolei niedopełnienie tego wymogu stanowi podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej. Stosownie zaś do art. 177 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W zaistniałej sytuacji istotne znaczenie ma również art. 177 § 4 p.p.s.a., który przewiduje, że jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. W niniejszej sprawie pierwszy wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego (adwokat A. F.-P.) sporządził opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej. Skarżącemu doręczono opinię wraz z pouczeniem o terminie wniesienia skargi kasacyjnej 7 marca 2017 r. (k. 88 akt sprawy). Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał zatem 6 kwietnia 2017 r. Na upływ tego terminu nie ma wpływu, że nowy pełnomocnik z urzędu został wyznaczony przez Pomorską Izbę Adwokacką 16 maja 2017 r. W orzecznictwie dominuje pogląd, że w świetle art. 177 § 3 p.p.s.a. nie można przyjąć, iż dokonanie zmiany pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką powoduje ponowne rozpoczęcie biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika. Okoliczność zmiany pełnomocnika w trakcie biegu tego terminu może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2017 r., II OZ 715/17). Sąd stwierdził zatem, że skarga kasacyjna została złożona po terminie, który w niniejszej sprawie należało liczyć od 7 marca 2017 r. Upłynął on 6 kwietnia 2017 r. a skarga kasacyjna została wniesiona 3 lipca 2017 r., przy czym wraz ze skargą kasacyjną nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Stosownie natomiast do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. L., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie "art. 178, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że skarga kasacyjna została wniesiona po upływie terminu do jej złożenia, a w konsekwencji na przyjęciu przez wojewódzki sąd administracyjny, iż zachodzą podstawy do jej odrzucenia na posiedzeniu niejawnym mimo, iż pełnomocnik nie miał wpływu na upływ terminu wobec jego wyznaczenia po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej" oraz naruszenie art. 250 p.p.s.a. poprzez niezasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Na wstępie wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego w zażaleniu wskazał na naruszenie "art. 178" nie podając jednak ani nazwy aktu prawnego ani numeru dziennika ustaw, z którego pochodzi powołany przepis. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, stosownie do brzmienia art. 177 § 3 p.p.s.a. nie można przyjąć, że dokonanie zmiany/wyznaczenie nowego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką powoduje ponowne rozpoczęcie biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika. Okoliczność zmiany pełnomocnika w trakcie biegu tego terminu może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienia NSA: z 11 października 2017 r., II OZ 1212/17 oraz z 7 lipca 2017 r., II OZ 715/17). Zgodnie natomiast z art. 177 § 4 p.p.s.a. jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej (co miało miejsce w niniejszej sprawie: k-70 akt sąd.), sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. W takiej sytuacji, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (k-76 akt sąd.). W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej zaczął biec od dnia doręczenia skarżącemu odpisu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. od 7 marca 2017 r. (k-88 akt sąd.) i upłynął 6 kwietnia 2017 r. Skarżący zdecydowany skorzystać z możliwości złożenia skargi kasacyjnej pomimo wydania opinii o braku podstaw do jej wniesienia powinien był ją złożyć w powyżej wskazanym terminie (na przykład ustanawiając pełnomocnika z wyboru), ewentualnie kolejny wyznaczony dla strony pełnomocnik wraz ze skargą kasacyjną powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Podkreślić należy, że zmiana pełnomocnika wyznaczonego z urzędu uprawnia go do dokonywania przez niego dalszych czynności w imieniu skarżącego. Jednak nie powoduje automatycznego przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i nie uprawnia go do powtarzania czynności już dokonanych przez poprzedniego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2017 r., I OZ 34/17). Trafnie w tej sytuacji Sąd I instancji na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną. Odnosząc się do wniosku dotyczącego zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, Sąd pragnie przypomnieć, że NSA nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.