I OZ 18/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 178/24 o odrzuceniu zażalenia Z. P. na postanowienie z dnia 9 września 2024 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 178/24 oddalającego skargę Z. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2023 r. nr 4580/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), postanowieniem z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 178/24, na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 4 i art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), odrzucił zażalenie Z. P. (dalej: Skarżąca) na postanowienie z dnia 9 września 2024 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej Skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 178/24, oddalającego jej skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 9 listopada 2023 r. nr 4580/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie spełniało wymogu określonego w art. 194 § 4 p.p.s.a., bowiem zostało sporządzone osobiście przez Skarżącą, niebędącą adwokatem ani radcą prawnym. Zażalenie na to postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez adwokata z wyboru, wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu podała, że w toczącym się postępowaniu przysługiwała możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Skarżąca korzystała na wspomnianym etapie postępowania z profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego M. K., którego pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy. Jej ówczesny pełnomocnik w wyniku zaniedbania nie zachował wymaganego 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co w konsekwencji spowodowało odrzucenie skargi kasacyjnej. W toczącym się postępowaniu skarga kasacyjna została wysłana 23 sierpnia 2024 r., tj. jeden dzień po ustawowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazał ponadto, że Skarżąca otrzymywała liczne zapewnienia od swojego dotychczasowego pełnomocnika, że wysyłając skargę 23 sierpnia 2024 r. zostanie zachowany 30-dniowy termin do wniesienia skargi. Niestety dla Skarżącej, po dokładnym obliczeniu 30-dniowego terminu okazało się, że 23 sierpnia 2024 r. jest już pierwszym dniem po terminie. W tym miejscu dodał, że Skarżąca oświadcza, że to jej poprzedni pełnomocnik "obliczał" 30-dniowy termin od momentu otrzymania przez stronę odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, a zatem przez zaniedbanie pełnomocnika Skarżąca utraciła dalszą możliwość dochodzenia swoich praw na drodze administracyjnej. W konsekwencji niedochowania terminu Sąd I instancji wydał postanowienie na podstawie którego, odrzucił sporządzoną skargę kasacyjną. Po otrzymaniu postanowienia Skarżąca niezwłocznie skontaktowała się ze swoim pełnomocnikiem celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Ku zdziwieniu Skarżącej, jej dotychczasowy pełnomocnik zerwał kontakt, a po licznych prośbach o rozmowę i próbę "naprawienia" sytuacji odmówił dalszego prowadzenia sprawy. Skarżąca została zupełnie sama w całym toku postępowania procedury administracyjnej. Zgodnie z pouczeniem zawartym w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządziła i własnoręcznie podpisała zażalenie na wydane postanowienie w zawitym 7-dniowym terminie. W tym miejscu pełnomocnik Skarżącej zaznaczył, że nie było realnie innej możliwości, aby nie zamykać wieloletniego postępowania dla Skarżącej, której dotychczasowy pełnomocnik odmówił pomocy w sprawie. Ustawowy 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia to również zbyt krótki termin, aby do sprawy wstąpił nowy pełnomocnik, który w sposób rzetelny zapoznałby się z wieloma aktami postępowania i sporządził stosowne pismo. Z powodu braku realizacji wymogu sporządzenia i podpisania wniesionego zażalenia przez adwokata lub radcę prawnego – Sąd I instancji 16 października 2024 r. wydał postanowienie, w którym odrzucił zażalenie. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, oceniając całokształt sytuacji, Skarżąca nie miała innej możliwości, jak tylko osobiście sporządzić stosowne zażalenie w przedmiotowej sprawie. Wymóg adwokacko-radcowski w procedurze skargi kasacyjnej uniemożliwił dalsze działanie Skarżącej, ponieważ to na poprzednim pełnomocniku ciążył obowiązek sporządzania i podpisywania pism procesowych w sprawie, a tenże pełnomocnik nie wywiązał się ze swojego zobowiązania i odmówił dalszego prowadzenia sprawy. Mając na uwadze ogół zaistniałych wydarzeń pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, albowiem jego mocodawczyni straciła wiele lat i zdrowia podejmując się dochodzenia swoich praw na drodze postępowania administracyjnego i po wielu latach kiedy postępowanie zmierzało już do finalizacji i zakończenia, zostało niespodziewanie przerwane przez pełnomocnika, który "spóźnił" się z nadaniem skargi kasacyjnej o jeden dzień. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej winno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, ewentualnie przez podmioty wskazane w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. - podmioty zwolnione od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego, tj. sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej sporządzone przez osobę, która nie jest adwokatem lub radcą prawnym, ani nie należy do kręgu osób wskazanych w treści art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a., na podstawie art. 178 p.p.s.a., winno zostać przez wojewódzki sąd administracyjny odrzucone, jako obarczone nieusuwalnym brakiem (por. postanowienie NSA z 30 września 2004 r., OZ 474/04, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 482, uw. 8; postanowienie NSA z 8 stycznia 2008 r., I OZ 986/07, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza /w:/ R. Hauser, M. Wierzbowski; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. C.H. Beck 2017 r. s. 795, nb 22). Z tych względów uznać należy, że Sąd I instancji słusznie uznał, że zażalenie Skarżącej było niedopuszczalne. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżąca była adwokatem, radcą prawnym lub którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Natomiast argumentacja przedstawiona w złożonym zażaleniu nie ma żadnego znaczenia dla niniejszego postępowania, gdyż w całości odnosi się do uprawdopodobnienia braku winy Skarżącej w nieterminowym złożeniu skargi kasacyjnej. Natomiast, wniosek w tym przedmiocie, będzie dopiero przedmiotem oceny przez Sąd I instancji. Abstrahując od powyższego zaznaczenia wymaga fakt, że pełnomocnikiem Skarżącej, który podpisał spóźnioną skargę kasacyjną jest ten sam pełnomocnik Skarżącej, który wniósł niniejsze zażalenie oraz wskazuje w treści zażalenia w istocie na swoje zaniedbania, pomimo, że wymienia innego radcę prawnego. Z akt sądowych sprawy wynika bowiem, że do skargi kasacyjnej zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą dla: radcy prawnego M. K., radcy prawnego J. G. i adwokata M. P., przy czym tak jak już wspomniano powyżej - ten ostatni podpisał spóźnioną skargę kasacyjną. Powyższe pełnomocnictwo zostało wypowiedziane przez Skarżącą pismem z 10 października 2024 r., aby następnie składając niniejsze zażalenie dołączyć kolejne pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą dla adwokata M.P. Dodać też należy, że w treści uzasadnienia Sądu I instancji błędnie wskazano, że odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej został doręczony przy piśmie z 26 maja 2023 r. (k. 118). Postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest z dnia 9 września 2024 r., a doręczenie pełnomocnikowi Skarżącej, a nie samej Skarżącej jak wskazał Sąd I instancji nastąpiło, przy piśmie z 11 września 2024 r. (k. 114). Powyższy błąd nie miał jednak znaczenia dla wyniku sprawy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.