I OZ 1914/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2528/14 pozostawiające wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2528/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek M. S. o przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłano skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", celem jego: wypełnienia (zgodnie z opisem wskazanym w poszczególnych rubrykach oraz pouczeniem zawartym na ostatniej stronie formularza), podpisania i odesłania do Sądu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (art. 252 i art. 257, zwanej dalej P.p.s.a.). Przesyłka powyższa została dwukrotnie awizowana w dniach 22 lipca 2016 r. i 1 sierpnia 2016 r., a następnie w dniu 9 sierpnia 2016 r. zwrócona do nadawcy. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. przesyłka ta została uznana za doręczoną w dniu 5 sierpnia 2016 r. (k. 128 akt sądowych) Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2528/14 referendarz sądowy pozostawił wniosek złożony przez M. S. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia. Skarżący stwierdził, że uzasadnienie orzeczenia jest sprzeczne z prawdą. Referendarz sądowy "mataczy", jakoby został przesłany stronie urzędowy formularz, jednocześnie stwierdzając, że został on doręczony w trybie zastępczym – czyli nie został w rzeczywistości doręczony. Nie mógł być zatem wypełniony i odesłany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należy pozostawić bez rozpoznania. Sąd stwierdził, że na mocy art. 73 § 1 P.p.s.a. doręczenie przesyłki zawierającej przedmiotowy formularz uważa się za dokonane w dniu 5 sierpnia 2016 r., a 7-dniowy termin do złożenia obowiązującego, wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął w dniu 12 sierpnia 2016 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie przedłożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że nie doręczono mu przesyłki zawierającej przedmiotowy formularz, ani nawet o niej nie zawiadomiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 73 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" wynika, że przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 1 sierpnia 2016 r. i w dniu 9 sierpnia 2016 r. Na kopercie znajduje się również adnotacja, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Podkreślić należy, że domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W niniejszej sprawie twierdzenia skarżącego w tym przedmiocie są jednostronne i nie zostały zobiektywizowane. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma wątpliwości co do tego, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 P.p.s.a. było zgodne z prawem. Przesyłka nie została bowiem podjęta przez skarżącego i jest to okoliczność bezsporna. W takiej sytuacji Sąd prawidłowo zastosował instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 P.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1113 ze zm.) oraz przepisami § 1-6 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1468), w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (patrz: Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wolters Kluwer 2016 r., s. 400). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenia skarżącego dotyczące braku zawiadomienia o przesyłce nie mogą prowadzić do zakwestionowania prawidłowości doręczenia. Tym bardziej, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, że poczta dokonała prawidłowego doręczenia, zaś skarżący nie rozpoczął postępowania reklamacyjnego na poczcie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.