I OZ 233/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2109/16 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Województwa M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Postanowieniem z dnia 7 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił Województwu M. termin do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r., w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W niniejszej sprawie decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 18 maja 2016 r., termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 17 czerwca 2016 r. zaś skarga została nadana w dniu 11 lipca 2016 r., zatem skarżący uchybił trzydziestodniowemu terminowi do wniesienia skargi. Skarżący o przyczynie uchybienia dowiedział się 4 lipca, tj. w dacie kiedy zwrócono mu skargę wraz z kopertą, na której znajdowała się adnotacja: "adresat nieznany". Kluczowe, zdaniem Sądu, było ustalenia czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Sąd I instancji wskazał, że w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji (tj. 30 października 2015 r.) organem właściwym do rozpatrzenia odwołania był Minister Infrastruktury i Rozwoju. Zatem prawidłowo organ pierwszej instancji przekazał odwołanie skarżącego na adres ówczesnej siedziby Ministerstwa, o czym poinformował skarżącego pismem z dnia 30 listopada 2016 r. Następnie, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania stał się Minister Infrastruktury i Budownictwa, bowiem na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2015 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. z 2015, poz. 2080) powstało Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa, którego siedziba mieści się w Warszawie przy ul. C. [...]. W zaskarżonej decyzji, w pouczeniu o środkach odwoławczych, organ nie poinformował skarżącego o zmianie siedziby i nie wskazał aktualnego adresu. W tej sytuacji Sąd uznał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było niezawinione. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Minister Infrastruktury i Budownictwa wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że uchybienie terminowi na złożenie skargi nie było zawinione, w sytuacji gdy pełnomocnik skarżącego będący profesjonalnym pełnomocnikiem nie dopełnił obowiązku weryfikacji adresu organu, którego działanie było przedmiotem skargi. Zmiana organu i co się z tym wiązało zmiana adresu, nastąpiła w grudniu 2015 r., natomiast przedmiotowa skarga została nadana w czerwcu 2016 r., czyli ponad pół roku później. Trudno zatem dać wiarę pełnomocnikowi skarżącego, że nie miał świadomości o zmianie tych okoliczności i w żaden sposób nie mógł ich przewidzieć. Odpowiedź na zażalenie, wniosło Województwo M. reprezentowane przez r.pr. T. C., domagając się oddalenia zażalenia. W treści pisma pełnomocnik Województwa M. ponownie podkreślił, że to obowiązkiem organu było poinformować stronę o zmianie siedziby tym bardziej, że sam organ przyznał, iż istnieją dwa adresy tegoż organu – dla prowadzonych spraw i dla samej siedziby organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik prawidłowo złożył wniosek o przywrócenie terminu jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji Sądu I instancji o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Natomiast zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest obowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie do uchybienia terminu doszło na skutek błędu przy nadaniu pisma zawierającego skargę przez wpisanie na przesyłce niewłaściwego adresu organu. Ze względu na ww. błąd przesyłka wróciła do pełnomocnika strony, który ponownie złożył skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne zaadresowanie koperty ze skargą kasacyjną nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. W tym miejscu należy wskazać, że sytuacja z błędnym adresowaniem przesyłek między Zarządem Województwa M. a Ministerstwem Infrastruktury i Budownictwa była już rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I OZ 4/17, gdzie również zapadło orzeczenie o uchyleniu postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. Jak wskazano w uzasadnieniu wspomnianego wyżej postanowienia brak jest podstaw prawnych, aby twierdzić, że organ administracji ma obowiązek powiadamiać strony postępowania o zmianie swego adresu (w art. 41 § 1 k.p.a. ustawodawca wskazuje jedynie, że to strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu). Po drugie, z akt sprawy wynika bezspornie, że zaskarżona decyzja zawierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a aktualny adres siedziby organu, na który należało przesłać skargę, tj. ul. C. [...] [...]-[...] W., został wskazany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji przez skarżącego oraz jak - podaje Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na zażalenie – również na kopercie, w której przesłano stronie zaskarżoną decyzję. Poza argumentacją wskazaną w powyższym rozstrzygnięciu, którą Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, należy również zwrócić uwagę na informację podniesioną w zażaleniu, iż upływ czasu pomiędzy powstaniem Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa i zmianą adresu siedziby (grudzień 2015 r.), a datą sporządzenia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa (czerwiec 2016) wynosił ponad pół roku. Ostatnia informacja o adresie, na który błędnie została przesłana skarga, znajdowała się na piśmie, którym Wojewoda M. przekazał odwołanie z dnia 18 listopada 2015 r. Data przekazania odwołania jak wynika z akta administracyjnych to 30 listopada 2015 r., natomiast skarga została sporządzona w czerwcu 2016 r. Pełnomocnik skarżącego nie może zatem powoływać się na nagłą zmianę adresu w trakcie prowadzonej z organem korespondencji. Brak nagłego charakteru przyczyny, w wyniku której uchybiony został termin do wniesienia skargi również zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przemawia za uchyleniem postanowienia z dnia 7 października 2016 r. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.