I OZ 303/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1179/17 w sprawie wniosku E. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie 2. przywrócić E. R. termin do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1179/17 odmówił E. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że art. 87 P.p.s.a. stanowi, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie. W ocenie Sądu I instancji wniosek skarżącej spełnia dwie z wyżej wymienionych przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu: skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem ustawowego terminu oraz składając wniosek skarżąca dopełniła czynności, dla których określony był przedmiotowy termin, czyli wniosła skargę. Skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast braku winy w uchybieniu terminu. Sąd wskazał, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Zdaniem Sądu, podniesione we wniosku okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skarżąca nie wykazała bowiem, żeby okoliczność choroby oraz problemy z porozumiewaniem się, nie pozwalały na wyręczenie się np. osobą bliską. Nadto skarżąca nie wykazała całkowitego braku możliwości działania w sprawie. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, że skarżąca jest pod opieką lekarza specjalisty od 2013 r. Zaświadczenie to nie wskazuje w żaden sposób na całkowity brak możliwości działania w sprawie przez skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; zwanej dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Na poparcie twierdzeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca przedstawiła okoliczności obrazujące stan jej zdrowia. Jako dowód przedstawionych twierdzeń skarżąca przedłożyła kopie zaświadczeń lekarskich stwierdzających, że cierpi ona na poważną, przewlekłą chorobę nowotworową. Ponadto jest osobą niepełnosprawną w tym znaczeniu, że ma niedowłady, ma także trudności w mówieniu i pisaniu. Skarżąca wskazała ponadto, że jest osobą samotną, prowadzi samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jak wynika z orzecznictwa NSA, choroba żeby mogła być uznana za przesłankę ekskulpacyjną, musi wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 432/12). Okoliczność taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. O braku winy skarżącej w nieterminowym złożeniu środka zaskarżenia przesądziła jej choroba, poparta zaświadczeniami lekarskimi, stwierdzającymi przewlekłą, poważną chorobę, której charakter uprawdopodabnia upośledzenie strony w możliwości sprawnego funkcjonowania w życiu codziennym. W okolicznościach niniejszej sprawy NSA uznał, że skarżąca w sposób należyty uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu, wypełniając tym samym przesłankę warunkującą przywrócenie terminie do dokonania czynności procesowej. Nieuprawnione wydaje się także wnioskowanie Sądu pierwszej instancji, iż skarżąca mogła wyręczyć się osobą bliską, w sytuacji, gdy skarżąca podnosi, że jest osobą samotną. Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. Twierdzenia skarżącej o jej chorobach uniemożliwiających podjęcie określonych czynności zostały uwiarygodnione przedłożonymi dokumentami m.in. w postaci zaświadczeń lekarskich. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku, ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, orzeka w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.) albo sąd (art. 258 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a). W związku z powyższym o wynagrodzeniu pełnomocnika z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.