I OZ 339/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 681/14 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 681/14 w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 681/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Pismem z dnia 27 lutego 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia powyższego wyroku. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie wiedziała, że w przypadku, gdy Sąd oddali skargę w całości, uzasadnienie wyroku jest sporządzane wyłącznie na wniosek strony złożony w terminie siedmiu dni i że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem jest doręczany stronie skarżącej wyłącznie po złożeniu wniosku o uzasadnienie. Wyjaśniła nadto, iż informację taką uzyskała dopiero w dniu 20 lutego 2015 r. w wydziale informacji sądowej, do którego zwróciła się z zapytaniem kiedy otrzyma odpis sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem. Skarżąca podniosła również, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym termin rozprawy, jak i w okresie po tym terminie była obłożnie chora, co uniemożliwiało jej udział w rozprawie i skuteczną obronę jej interesów prawnych. Z powodu choroby nie była również zdolna do ustanowienia pełnomocnika. W dniu 20 stycznia 2015 r. korzystała z pomocy lekarskiej. Dalej wskazała, że w treści zawiadomienia o terminie rozprawy zawarte zostało pouczenie, że jej obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, jednakże uznała ona, że nieobecność ta nie spowoduje dla niej negatywnych skutków prawnych. I. B. wyjaśniła, iż ze względu na to, że jest rencistką, udzielający jej pomocy lekarz, pod którego stałą opieką pozostaje, nie wystawił jej zaświadczenia o niezdolności do pracy. Skarżąca podniosła, iż w tej dacie nie miała również świadomości, że potrzebne jej może być zaświadczenie lekarskie o niemożności udziału w rozprawie i innych czynnościach procesowych. Dlatego też, kiedy w dniu 20 lutego 2015 r. udała się do lekarza po takie zaświadczenie, otrzymała jedynie zaświadczenie o udzielonej jej w styczniu pomocy lekarskiej. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia od ww. wyroku oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 20 lutego 2015 r., w którym stwierdzono, że I. B. była w styczniu 2015 r. w poradni [...] s.c. w K. S. Postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji wskazał, że niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, jak również wizyta u lekarza, nie stanowią okoliczności uzasadniających przywrócenie uchybionego terminu. W ocenie Sądu w zawiadomieniu o rozprawie (k-76 akt, doręczonym stronie w dniu 22 grudnia 2014 r.) skarżąca została w sposób prawidłowy pouczona nie tylko o terminie rozprawy, ale również o przysługujących jej uprawnieniach procesowych, jak i konieczności złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę. W punkcie 3 pouczenia, pogrubioną czcionką wskazane zostało, iż ogłoszenie wyroku oddalającego skargę wyznacza początek biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia. Była to zatem informacja, którą można było dostrzec na "pierwszy rzut oka", a do tego sprecyzowana w sposób jasny, czytelny i niemogący budzić wątpliwości co do tego, jakie skutki procesowe wiążą się z wydaniem wyroku oddalającego skargę. Zdaniem Sądu, rzeczą skarżącej należycie dbającej o własne sprawy było dowiedzenie się po terminie rozprawy, choćby telefonicznie, czy rozprawa, o której strona została powiadomiona odbyła się oraz, czy i ewentualnie jakie zapadło na niej rozstrzygnięcie. Podjęcie choćby tej prostej czynności pozwoliłoby skarżącej na otrzymanie stosownych informacji i dokonanie odpowiednich czynności procesowych zmierzających do uzyskania uzasadnienia wydanego wyroku. Skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności wyłączające możliwość telefonicznego skontaktowania się z sądem w okresie 22-29 stycznia 2015 r. W ocenie Sądu nie jest taką okolicznością bliżej nieokreślona "obłożna" choroba skarżącej. Dodatkowo Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem (vide: wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 sierpnia 2014 r. k-19 akt), a zatem nawet jej obłożna choroba, gdyby trwała do końca stycznia 2015 r. (choć skarżąca na to się nie powołała), nie wykluczała możliwości nadania przy jego pomocy w terminie - w urzędzie pocztowym wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z powyższych względów Sąd I instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku, na mocy art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych oraz obrazę art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. Na tej podstawie skarżąca postulowała uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2015 r. Zdaniem skarżącej z uwagi na to, iż w trakcie postępowania nie posiadała profesjonalnego pełnomocnika, nie mogła wiedzieć, że w przypadku gdy sąd oddali skargę w całości, uzasadnienie jest sporządzane i doręczane wyłącznie na wniosek strony złożony w ciągu 7 dni. Skarżąca wskazała również, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym termin rozprawy, jak i w okresie po tym terminie, była obłożnie chora, co uniemożliwiało jej udział w rozprawie i obronę swoich interesów, a nie miała świadomości, że jej pełnomocnikiem może być ktoś z rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) brak winy w uchybieniu terminowi; 2) spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego; 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu 4) równocześnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej (p. H. Knysiak - Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 380). Kryterium braku winy, jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej, można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (p. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 63/04, publ. CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, publ j.w.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w niniejszej sprawie, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jej winy. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zaświadczeniem o wizycie u lekarza w danym dniu, nie jest jeszcze okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie wiążącego stronę terminu. Przesłanką do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej może być choroba, jednak musi mieć charakter niespodziewany i poważny, uniemożliwiający stronie postępowania w sposób obiektywny podjęcie określonych czynności w postępowaniu sądowym. Skarżąca, oprócz samych twierdzeń, że jej choroba była "obłożna" w żaden sposób faktu tego nie uprawdopodobniła, tym bardziej że rzekomo w tym czasie udała się do przychodni lekarskiej. Z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenia wynika jedynie, że skarżąca "była w tutejszej przychodzi w styczniu 2015 r." Nie można zatem uznać iż skarżąca w jakikolwiek sposób uprawdopodobniła, iż była w tym czasie chora w takim stopniu, który uniemożliwiał jej podjęcie stosownych czynności procesowych. Ponadto dla spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu skarżąca obowiązana była uprawdopodobnić, że nie mogła również wyręczyć się osobą trzecią, czego nie uczyniła. Brak jest zatem podstaw do uznania, że dołożyła należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a tym samym że uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że wykonanie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy ponadto podkreślić, iż Sąd I instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca została pouczona o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa, a wniesione zażalenie oceny tej nie podważyło. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.