I OZ 353/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 645/07 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 645/07 o odrzuceniu sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lipca 2008 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 645/07, odrzucił zażalenie J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2008 r. o odrzuceniu sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że kwestia dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu wydane w oparciu o art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U,. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), wywołuje wątpliwości orzecznicze zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 27 września 2004 r. sygn. akt FZ 336/04 Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2004 r. sygn. akt SA/Rz 2051/03 w przedmiocie odrzucenia zażalenia, uznał takie zażalenie za niedopuszczalne stwierdzając w motywach orzeczenia, że przepisy powołanej wyżej ustawy nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, a w myśl art. 194 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zażalenie na postanowienie sądu wojewódzkiego przysługuje wyłącznie w przypadkach określonych w ustawie. Wskazano także, iż ten sam Sąd w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 881/04 oraz z dnia 5 października 2004 r., sygn. akt FZ 264/04 dokonał merytorycznego rozpoznania analogicznego zażalenia, nie rozważając kwestii jego dopuszczalności, co mogłoby wskazywać na dopuszczalność wniesienia tego środka odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że nie ma przepisu wskazującego bezpośrednio na możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu, co świadczy o niedopuszczalności wniesienia takiego środka zaskarżenia. W przepisie bowiem art. 194 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustawodawca expressis verbis wyartykułował bowiem zasadę, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie. Sąd pierwszej instancji zauważył, że co prawda wykładnia literalna sformułowania zawartego w art. 259 § 3 wskazanej wyżej ustawy – "sprzeciw został prawomocnie odrzucony" - wskazywałaby możliwość wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia odrzucającego sprzeciw wniesiony po terminie, jednakże przyjęcie takiej interpretacji przepisu stoi, zdaniem Sądu, w sprzeczności z postanowieniami art. 194 § 1 tejże ustawy i nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej do złożenia zażalenia. Dalej Sąd uznał, że nie sposób zgodzić się również z wykładnią systemową art. 259 § 3 w związku z art. 227 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosowaną przez niektórych autorów komentarzy, którzy wnioskują dopuszczalność zażalenia ze względu na zamieszczenie art. 227 w przepisach ogólnych rozdziału 2 "Koszty sądowe". Zdaniem Sądu jest to pogląd nieuprawniony, gdyż z konstrukcji ustawy w żaden sposób nie wynika, że przepisy ogólne rozdziału 2 "Koszty sądowe", jak również przepisy ogólne rozdziału 3 "Zwolnienie od kosztów sądowych" odnoszą się do całego działu V zatytułowanego "Koszty postępowania", a ponadto tak rozdział 2, jak i 3 wspomnianego działu V, są równorzędnymi jednostkami redakcyjnymi aktu prawnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie ma również wpływu na dopuszczalność środka zaskarżenia fakt doręczenia postanowienia stronie skarżącej wraz z błędnym pouczeniem o możliwości wniesienia na nie zażalenia. Pouczenie takie bowiem nie może konstytuować prawa strony do wniesienia środka zaskarżenia wbrew przepisom ustawy procesowej. W związku z tym Sąd uznał, że w myśl art. 260 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na postanowienie wydane w wyniku wniesienia sprzeciwu zażalenie przysługuje, ale tylko w sytuacji, gdy sprzeciw nie został odrzucony. W końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, co skutkowało jego odrzuceniem, w związku z czym zgodnie z przepisem art. 259 §3 wskazanej wyżej ustawy postanowienie referendarza, o którym mowa w art. 258 § 2 tej ustawy, ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2009 r. J. G. złożył zażalenie, z którego wynika, że się z nim nie zgadza oraz podniósł merytoryczne argumenty dotyczące sprawy przyznania zasiłku celowego. Wniósł także o skierowanie sprawy z urzędu do Prokuratury celem postawienia zarzutów Prezydentowi Lublina za tolerowanie naruszenia prawa przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia. Zauważyć należy, że stosownie do art. 259 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarzy sądowych w przedmiocie prawa pomocy, strona albo jej pełnomocnik mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu sprzeciw wniesiony po terminie sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zatem, jak wynika z treści art. 259 § 2 wskazanej ustawy, w przypadku uchybienia siedmiodniowemu terminowi sąd zobligowany jest do odrzucenia sprzeciwu, bez względu na przyczynę uchybienia. Ewentualna bowiem analiza przyczyn takiego uchybienia może być brana pod uwagę jedynie przy rozpoznawaniu przez Sąd wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności. Zauważyć jednakże należy, iż wniosek taki w niniejszej sprawie nie został złożony. Trafnie zatem w końcowej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji przyjął, że wniesiony przez J. G. w dniu 11 października 2008 r. (data stempla pocztowego) sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2008 r., doręczonego stronie 8 sierpnia 2008 r., podlegał odrzuceniu z uwagi na uchybienie siedmiodniowemu terminowi do jego złożenia. Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem Sądu zaprezentowanym w pierwszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że na postanowienie odrzucające sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie. Należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt II OZ 1030/06, w którym wskazano, że z treści art. 227 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi wynika, iż na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych przysługuje zażalenie, o ile strona nie składała środka odwoławczego co do istoty sprawy. Przepis art. 227 § 1 wskazanej ustawy został zamieszczony w dziale V "Koszty postępowania", który to w rozdziale 2 - "Przepisy ogólne" - zawiera unormowania odnoszące się do całego działu. Z kolei zamieszczony w dziale V przepis art. 259 ustawy reguluje możliwość kwestionowania orzeczeń wydawanych przez referendarzy sądowych wprowadzając specyficzny środek prawny w postaci sprzeciwu. Należy zatem stwierdzić, że analiza ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi daje podstawy do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji co do braku dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu. Niezależnie bowiem od usytuowania omawianej normy prawnej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zauważyć trzeba, że przepis § 3 art. 259 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera też wprost stwierdzenie mówiące o prawomocnym odrzuceniu sprzeciwu, co wskazuje na to, iż ustawodawca przewidział możliwość zaskarżania orzeczeń wydawanych w oparciu o ten przepis. Tak więc należy przyjąć, że przepis art. 227 § 1 wskazanej ustawy daje możliwość zaskarżania wszelkich zarządzeń przewodniczącego lub postanowień sądu pierwszoinstancyjnego w przedmiocie prawa pomocy, w tym postanowień sądu odrzucających sprzeciw. Jest to zatem przepis stanowiący podstawę prawną do wniesienia zażalenia również na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu w tymże przedmiocie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić się należy z poglądem doktryny akceptującym wskazane wyżej stanowisko, np. J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006 r. s. 533, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze, 2005 str. 617). Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu podkreślić, że kontroli instancyjnej w niniejszej sprawie podlegała tylko i wyłącznie prawidłowość wydania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2009 r., zatem pozostałe kwestie podniesione w zażaleniu nie mogły być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postanowieniu. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczność, że w niniejszej sprawie skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.