I OZ 358/25

Dnia 26 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 804/24 o odrzuceniu skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 804/24 w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.76.2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 804/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 804/24 w sprawie ze skargi T.S. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.76.2024 (dalej decyzja z 19 kwietnia 2024 r.) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 22 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 804/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę skarżącego na decyzję z 19 kwietnia 2024 r. W terminie ustawowym ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego r. pr. J.B. złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku II SA/Gl 804/24 (k. 100-102 akt sądowych). W ocenie Sądu opinia ta została sporządzona z należytą starannością, odpis opinii doręczono skarżącemu w dniu 30 stycznia 2025 r. (k. 106, 116 akt sądowych). W dniu 3 kwietnia 2025 r. nowy pełnomocnik skarżącego adw. M.J. wniosła skargę kasacyjną od wyroku II SA/Gl 804/24 (k. 133-140, 142 akt sądowych). Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną i przytoczył m.in. treść art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 poz. 935, zm. 1685, dalej ppsa) i stwierdził, że skoro odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu 30 stycznia 2025 r., to termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 3 marca 2025 r. Nadana w dniu 3 kwietnia 2025 r. skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu (k. 76, 145, 147-148 akt sądowych). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez adw. M.J., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia: 1. art. 177 § 1 ppsa przez literalne zastosowanie art. 177 § 4 ppsa, w sytuacji gdy strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną z zachowaniem 30-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia w dniu 6 marca 2025 r. skarżącemu przez Sąd wyroku wraz z uzasadnieniem, który stanowi wyłączną podstawę do sporządzenia skargi kasacyjnej, a zatem wniesiono ją skutecznie w dniu 2 kwietnia 2025 r.; 2. art. 178 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga kasacyjna wniesiona przez stronę z zachowaniem ustawowego terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu, uwzględniając art. 177 § 4 ppsa skarga kasacyjna może zostać wniesiona w terminie 30 dni od doręczenia opinii pełnomocnika z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej; 3. art. 177 § 5 ppsa uznając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzoną przez pełnomocnika z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności, która jest całkowicie sprzeczna z jego stanowiskiem popierającym skargę do WSA na decyzję SKO przed rozpoznaniem i wydaniem wyroku w dniu 22 listopada 2024 r., którego treść z uzasadnieniem na wniosek Sąd doręczył pełnomocnikowi z urzędu, czyli przyjęcie wadliwego stanu faktycznego jakoby skarżący otrzymał wyrok z uzasadnieniem; 4. art. 177 § 3 w zw. z art. 177 § 5 ppsa, gdyż skarżący wystąpił do Sądu wnioskiem z 11 lutego 2025 r. o ustanowienie dla niego wskazanego na mocy art. 244 § 3 ppsa pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, który zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 14 lutego 2025 r. r. poinformował skarżącego pismem doręczonym dnia 6 marca 2025 r., że postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. w sprawie sygn. akt II SPP/Gl 112/24 [II SPP Gl 114/24 – uw. NSA] Sąd przyznał już skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Zmiana pełnomocnika oznacza zgodnie z art. 177 § 3 ppsa, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem; 5. art.177 § 6 w zw. z art. 244 § 3 ppsa, w przypadku odmowy do zmiany przyznania prawa pomocy na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie, czyli w tej sprawie jest to dzień doręczenia w dniu 6 marca 2025 r. zarządzenia Przewodniczącego. Skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z 14 kwietnia 2025 r., przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, gdyż co do zasady powody uchybienia terminu procesowego (w tym terminu do wniesienia skargi kasacyjnej), podlegają badaniu przez Sąd I instancji przy ocenie zasadności przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu, co nie stanowi jednakże przedmiotu niniejszego postępowania dotyczące odrzucenia skargi; 2. skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 193 Konstytucji, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o następującej treści: "Czy literalno-prawne znaczenie art. 177 § 1 ppsa, wniesienia skargi kasacyjnej do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, jest zgodne z literalno-prawnym znaczeniem art. 177 § 4 ppsa w sytuacji, jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 ppsa, nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym Sąd poucza stronę, dokonując doręczenia bez załączenia wyroku z uzasadnieniem, taka praktyka doręczeń pism dla strony przez Sąd, pozbawia tym samym stronę możliwości zaskarżenia orzeczenia w terminie, na podstawie argumentacji uzasadnienia do wyroku, stanowi okoliczności niezawinionej przez stronę, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Czy tak rozumiane według literalnego zapisu te dwa przepisy są zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji i wynikającym z niego prawem do sądu, z art. 2 Konstytucji, oraz czy art. 177 § 4 ppsa, nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa do sądu, naruszając tym samym art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. na podstawie art. 182 § 2 ppsa o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia (art. 177 § 4 ppsa). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że odpis wyroku II SA/Gl 804/24 wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego r. pr. J.B. w dniu 11 grudnia 2024 r. Dnia 7 stycznia 2025 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Sąd I instancji prawidłowo uznając, że opinia ta została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, doręczył ją skarżącemu w dniu 30 stycznia 2025 r., pouczając jednocześnie o treści art. 177 § 4 ppsa (k. 91, 92, 108, 116). Wobec powyższego ostatni dzień trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 3 marca 2025 r. Z tych względów skarga kasacyjna z dnia 2 kwietnia 2025 r. sporządzona przez ustanowionego w sprawie nowego pełnomocnika adwokata M.J. została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego do jej złożenia, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 ppsa. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w zażaleniu podkreślić należy, że zmiana pełnomocnika nie powoduje ponownego rozpoczęcia biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika. Okoliczność zmiany pełnomocnika w trakcie biegu tego terminu może ewentualnie stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (postanowienia NSA z: 7.7.2017 r. II OZ 715/17; 14.12.2017 r. I OZ 1681/17; 16.12.2021 r. I OZ 515/21, cbosa). Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem Sąd I instancji, będzie musiał w odrębnym postępowaniu wpadkowym rozważyć czy w sprawie zaistniały przesłanki świadczące o braku winy w uchybieniu terminu. Zaskarżone postanowienie nie narusza żadnego z wzorców kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do przedstawienia pytania prawnego, zawartego w zażaleniu (art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.