I OZ 402/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 583/24 o odrzuceniu sprzeciwu T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 16 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 583/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 16 listopada 2023 r. w przedmiocie nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z adnotacji znajdującej się na przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję, skierowanej do pełnomocnika skarżącej wynika, że została ona awizowana w dniu 2 stycznia 2024 r. oraz powtórnie w dniu 10 stycznia 2024 r. Następnie w dniu 17 stycznia 2024 r. nastąpił jej zwrot do nadawcy. Zdaniem Sądu wymogi skutecznego doręczenia zostały więc zachowane. Doręczenie decyzji z dnia 16 listopada 2023 r., stosownie do treści art. 44 § 1 i § 4 K.p.a., nastąpiło skutecznie w dniu 16 stycznia 2024 r., a zatem czternastodniowy termin do wniesienia sprzeciwu upływał w dniu 30 stycznia 2024 r. Z akt sądowych wynika natomiast, że sprzeciw wniesiony został w dniu 27 lutego 2024 r., tj. po upływie terminu wskazanego w art. 64c § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Sąd zaznaczył przy tym, że bez znaczenia jest, iż w pouczeniu zaskarżonej decyzji błędnie podano, że przysługuje od niej prawo do wniesienia skargi w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., zarzucając naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64c § 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie sprzeciwu wskutek przyjęcia, że wniesiono go po upływie terminu do jego wniesienia, podczas gdy z akt sprawy administracyjnej wynika, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej radcy prawnemu E. K. dnia 13 lutego 2024 r. i dopiero wówczas rozpoczął bieg terminu do wniesienia sprzeciwu, co w konsekwencji potwierdza, że sprzeciw został złożony w terminie i brak było podstaw do jego odrzucenia. Niezależnie od powyższego, w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu i przyjęcia, że w stosunku do radcy prawnego E. K., jako pełnomocnika T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa skutecznie doręczyła decyzję z dnia 16 listopada 2023 r. w terminie wcześniejszym, tj. w dniu 16 stycznia 2024 r. wnosząca zażalenie wskazała, że doszło do naruszenia następujących przepisów: 2) art. 39 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 40 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu E. K. obejmowało swoim zakresem również upoważnienie do działania w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy zostało ono ograniczone jedynie do postępowania sądowoadministracyjnego; 3) art. 64c § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 44 § 1 i 4 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu E. K. skutecznie doręczono decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 16 listopada 2023 r., podczas gdy doręczenie to było wadliwe z uwagi na brak umocowania tego pełnomocnika do reprezentacji w postępowaniu administracyjnym, zaś decyzja powinna zostać doręczona bezpośrednio pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi P. O., którego pełnomocnictwem organ dysponował, a zakres tego pełnomocnictwa obejmował również postępowanie administracyjne; 4) art. 64c § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że doręczenie pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu E. K. decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 16 listopada 2023 r. było skuteczne, podczas gdy nawet w przypadku uznania, że pełnomocnik radca prawny E. K. była umocowana do działania w sprawie, organ był zobowiązany doręczyć decyzję ustanowionemu pełnomocnikowi w sprawie, tj. adwokatowi P. O., który złożył pełnomocnictwo do akt sprawy i wskazał na obowiązek doręczania korespondencji w sprawie na adres kancelarii [...]. W związku z powyższym wnosząca zażalenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Zgodnie z art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Stosownie zaś do treści art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia. Z kolei przepis art. 64c § 1 P.p.s.a. stanowi, że sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia czy sprzeciw T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. został wniesiony w terminie ma ocena skuteczności doręczenia zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 16 listopada 2023 r. radcy prawnemu E. K., przy czym należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności. Decyzją z dnia 15 maja 2020 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 22 maja 2014 r. i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto Łódź z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...]m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi – XVI Wydział Ksiąg Wieczystych i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Uczestnikiem postępowania zakończonego ww. decyzją była m.in. T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., która w postępowaniu administracyjnym nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego wskazane orzeczenie doręczono, stosownie do treści art. 45 K.p.a., na adres siedziby spółki: "[...]". Następnie decyzja ta stała się przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1512/20, po rozpoznaniu skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., uchylił zaskarżoną decyzję. W sprawie tej skargę w imieniu skarżącej wniosła radca prawny E. K., do skargi zostało dołączone pełnomocnictwo z dnia 18 czerwca 2020 r. udzielone "do prowadzenia sprawy ze skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 maja 2020 r. sygn. akt [...]". W postępowaniu tym skarżącą spółkę reprezentował również, na co wskazano w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, adwokat P. O. z Kancelarii [...]. Następnie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydała zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję z dnia 16 listopada 2023 r., mocą której uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 22 maja 2014 r. w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jak wynika z akt sprawy w ponownie prowadzonym postępowaniu przed organem w imieniu spółki nie brał aktywnego udziału żaden z profesjonalnych pełnomocników, którzy reprezentowali stronę wyłącznie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1512/20, a próby doręczenia ww. decyzji z dnia 16 listopada 2023 r. podejmowane były przez Krajową Komisję Uwłaszczeniowa na adres kancelarii radcy prawnego E. K.. W pierwszej kolejności podjęto próbę doręczenia na adres: "[...]". Przesyłka ta została dwukrotnie awizowana w dniach 28 listopada 2023 r. oraz 6 grudnia 2023 r. i zwrócona do nadawcy w dniu 12 grudnia 2023 r. Następnie podjęto drugą próbę doręczenia wskazanej decyzji adresując ją w następujący sposób: "[...]". Przesyłka ta również została dwukrotnie awizowana (w dniach 2 stycznia 2024 r. oraz 10 stycznia 2024 r.) i zwrócona do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w dniu 17 stycznia 2024 r. jako niepodjęta. Należy także zwrócić uwagę na znajdującą się w aktach administracyjnych odręczną adnotację bez podpisu, która wskazuje, że organ powziął wątpliwości odnośnie prawidłowości dotychczasowych doręczeń w trybie art. 44 K.p.a. Z treści notatki wynika, że wykonano kolejną próbę doręczenia, bowiem "przesyłkę awizowano w dniu 2 lutego 2024 r. na adres ul. [...]". W tych okolicznościach organ w odpowiedzi na sprzeciw nie wskazywał na uchybienie przez stronę terminu i nie wnosił o odrzucenie sprzeciwu ale o jego merytoryczne rozpoznanie poprzez oddalenie. Sąd I instancji przyjął natomiast, że awizowanie przesyłki w dniu 2 stycznia 2024 r. oraz powtórnie w dniu 10 stycznia 2024 r. i następnie jej zwrot w dniu 17 stycznia 2024 r. do nadawcy spełniało wymogi skutecznego doręczenia. Stwierdzono, że doręczenie decyzji, stosownie do treści art. 44 § 1 i § 4 K.p.a., nastąpiło skutecznie w dniu 16 stycznia 2024 r., a zatem czternastodniowy termin do wniesienia sprzeciwu upływał w dniu 30 stycznia 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości powyższych, związanych przede wszystkim z ustaleniem zakresu pełnomocnictwa złożonego przez radcę prawnego E. K. wraz ze skargą na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 maja 2020 r. nr [...] oraz prawidłowością dokonywanych przez organ prób doręczeń zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji z dnia 16 listopada 2023 r. Sąd I instancji nie wyjaśnił, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceni czy pełnomocnictwo z dnia 18 czerwca 2020 r. zawierało upoważnienie do reprezentowania strony wyłącznie w sprawie sądowoadministracyjnej ze skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 maja 2020 r. nr [...], tj. czy upoważniało do działania przed organem po uchyleniu wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r. przedmiotowej decyzji czy też było skuteczne wyłącznie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1512/20, a w konsekwencji czy decyzja, od której w niniejszej sprawie strona wniosła sprzeciw powinna zostać doręczona na adres tego pełnomocnika czy też bezpośrednio stronie – T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. Wyjaśnienia również wymaga przyjęcie przez Sąd, że doręczenie decyzji z dnia 16 listopada 2023 r. nastąpiło skutecznie w dniu 16 stycznia 2024 r. w sytuacji gdy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po raz pierwszy skierowała przedmiotową decyzję na adres kancelarii radcy prawnego E. K., ul. [...] już w dniu 20 listopada 2023 r. (daty awizowania: 28 listopada 2023 r. i 6 grudnia 2023 r., zwrot do nadawcy 14 grudnia 2023 r.). Nie można przy tym pominąć, że organ nie uznał za skuteczne doręczeń w trybie art. 44 K.p.a. przesyłek kierowanych na ww. adres, co ma również istotne znaczenie w sytuacji twierdzeń pełnomocnika zawartych w uzasadnieniu zażalenia, że wskazany w skardze na decyzję z dnia 15 maja 2020 r. adres do doręczeń był nieaktualny, o czym Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa miała wiedzę. Wobec niewystarczających ustaleń dotyczących doręczenia decyzji z dnia 16 listopada 2023 r. odnośnie wywołania skutków prawnych, o których mowa w art. 44 § 1 i § 4 K.p.a. nie było możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że sprzeciw został wniesiony po terminie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.