I OZ 411/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 82/19 o odrzuceniu skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 4 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 27 lutego 2019 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 22 maja 2019 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a postanowieniem z 17 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego. 7 sierpnia 2019 r. ponownie wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie zostało doręczone 14 sierpnia 2019 r., jednak skarżący nie uiścił wpisu od skargi, natomiast 21 sierpnia 2019 r. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Odrzucając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że pomimo prawidłowego wezwania, skarżący nie uiścił wpisu od skargi w terminie, który upłynął bezskutecznie 21 sierpnia 2019 r. Natomiast bieg terminu do opłacenia wpisu od skargi nie został przerwany wskutek wniesienia, po doręczeniu wezwania, a przed upływem terminu do uiszczenia wpisu, ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność wydanego wcześniej postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia jej ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 P.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla jednak skutków tego rozstrzygnięcia. Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania w ustawowym terminie. Dopiero bowiem wydanie przez sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielenia stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu. Z tych względów, Sąd pierwszej instancji, wskazując na art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. art. 220 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie jakoby wpis od przedmiotowej skargi nie został uiszczony, gdy tymczasem postępowanie o udzielenie prawa pomocy nie zostało jeszcze prawomocnie rozstrzygnięte, a tym samym taki stan rzeczy świadczy o przedwczesności wydania postanowienia o odrzucenia przedmiotowej skargi, 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu jakoby braki wpisu od przedmiotowej skargi nie zostały uiszczone albowiem instytucja udzielenia prawa pomocy nie została prawomocnie osądzona, co więcej w niniejszej sprawnie skarżący złożył wypełniony egzemplarz oświadczenia o przyznanie prawa pomocy, które nie są prawomocnie zakończone tym samym sprzecznością jest poczytywanie, iż w niniejszej sprawie termin do uiszczenia wpisu od przedmiotowej skargi upłynął bezskutecznie, 3. błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jakoby termin do uiszczenia wpisu od niniejszej skargi upłynął bezskutecznie albowiem Sąd po ponownym złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wydał postanowienia rozstrzygającego, a tym samym nie stanął na stanowisku, czy przyznanie mi prawa pomocy jawi się jako zasadne czy też nie; 4. naruszenie art. 165 P.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację jakoby zmiana okoliczności sytuacji życiowej nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, gdy tymczasem jest to znacząca okoliczność dla niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o zwolnienie go od ciężaru ponoszenia kosztów uiszczania wpisu od niniejszego zażalenia z uwagi na sytuację życiową, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 220 § 1 P.p.s.a. Stwierdzić trzeba, iż ustalenie wysokości należnego z tytułu wniesienia skargi wpisu nastąpiło zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 27 lutego 2019 r. Ponieważ nie było ono kwestionowane w drodze środków zaskarżenia stało się prawomocne i wiążące. Trafnie przy tym stwierdzał Sąd pierwszej instancji, iż tylko złożenie pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia zażalenia na zarządzenie ustalające wysokość wpisu powoduje wstrzymanie obowiązku jego uiszczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 P.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera bowiem skutki prawne od daty jego wniesienia. Nie obejmuje zatem zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem, a których wysokość została określona prawomocnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału. Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, iż skoro w okolicznościach niniejszej sprawy po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 17 lipca 2019 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 lutego 2019 r. (pismo z dnia 7 sierpnia 2009 r.) w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, zaś skarżący tego obowiązku nie wykonał, to skarga podlegała odrzuceniu. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy (jego zmianę), wobec prawomocności zarządzenia ustalającego wysokość należnego wpisu, nie powodowało przerwania tego terminu, co trafnie eksponował Sąd pierwszej instancji. Jako niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 165 P.p.s.a. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki wcześniejszego niezastosowania się strony do treści prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.