I OZ 453/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. i L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SO/Ke 3/11 o oddaleniu wniosku o wyłączeniu sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie ze skargi S. K. i L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej za rok 2008 postanawia: oddalić zażalenie Wnioskiem z dnia 28 października 2010 r. S. K. i L. K. wnieśli o wyłączenie od rozpoznawania niniejszej sprawy wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2010 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Krakowa dotyczy obciążenia strony skarżącej kwotą dodatkową opłaty rocznej za rok 2008 w wysokości 1.572121,80 zł za kolejny rok niedotrzymania terminów zagospodarowania nieruchomości, przy czym z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawę jej wydania stanowiło orzeczenie WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. II SA/Kr 543/07. Powyższe orzeczenie zostało wydane przez sędziów WSA w Krakowie, dlatego w przekonaniu skarżących zachodzi okoliczność uzasadniająca wątpliwość co do bezstronności w niniejszej sprawie zarówno jeśli chodzi o sędziów, którzy wydali powyższe orzeczenie, jak i pozostałych, gdyż nadany kierunek oraz uzasadniony autorytet tego orzeczenia może spowodować, że obecnie rozstrzygana sprawa będzie oceniana w ścisłym merytorycznym powiązaniu z poprzednią sprawą, która dotyczyła tych samych stron postępowania. Ponadto w przekonaniu skarżących o braku bezstronności może świadczyć fakt, że zaskarżona decyzja obciąża skarżących wysokimi kwotami pieniężnymi, które stanowią dochód Gminy Kraków, a przedstawicielem Gminy w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta Krakowa- J. M. , profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, który w latach od 1987 r. do 1993 r. pełnił funkcję dziekana Wydziału Praw i Administracji UJ, zaś w latach 1996-1997 był Wojewodą Krakowskim. Zdaniem skarżących występuje prawdopodobieństwo istnienia pomiędzy sędziami WSA w Krakowie a Prezydentem Miasta Krakowa lub urzędnikami właściwych wydziałów Miasta Krakowa (którzy przyczynili się do przewlekania postępowania) więzi bądź relacji emocjonalnej, której podstawą może być stosunek przyjaźni, znajomości bądź relacji służbowo- społecznej. Wyżej wskazane więzi mogą również w przekonaniu skarżących występować pomiędzy sędziami WSA w Krakowie a pełnomocnikiem prezydenta Miasta Krakowa ds. prawnych A. O., który wypowiadał się w niniejszej sprawie w trakcie "nagonki medialnej" na realizowaną przez skarżących inwestycję budowlaną. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w Krakowie. Jak wskazał Sąd, wniosek S. K. i L. K. o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie od rozpoznania sprawy II SA/Kr 419/10 nie może zostać uwzględniony, albowiem nie zachodzą okoliczności uzasadniające wątpliwości co do ich bezstronności. Wynika to bezspornie z oświadczeń złożonych przez sędziów, natomiast podniesione we wniosku okoliczności nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności o istnieniu przesłanek określonych w przepisie art. 19 p.p.s.a nie może świadczyć fakt, że sędziowie tego Sądu rozpoznawali inną sprawę ze skargi S. K. i L. K. Ze względu bowiem na istnienie przepisu art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się natomiast, że nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 18 września 2008 r. w sprawie II OZ 979/08, LEX Nr 527666). Zdaniem Sądu, nie można również uwzględnić stanowiska skarżących dotyczącego istnienia określonej więzi pomiędzy sędziami WSA a Prezydentem Miasta Krakowa, jego pełnomocnikiem ds. prawnych oraz urzędnikami. Skarżący bowiem nie wskazali konkretnych sytuacji, które mogłyby powodować wątpliwości co do bezstronności sędziów, a jedynie powołali się na możliwość wystąpienia pewnych więzi, bez wskazania sędziów, których dana okoliczność dotyczy. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek o wyłączenie sędziów na podstawie art. 22 § 2 i 3 w związku z art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym przepisem Sędzia jest wyłączony w sprawach: 1) w których sędzia jest stroną bądź pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) małżonka sędziego, krewnych sędziego lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia oraz powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z sędzią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, 7) w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powyższy przepis wymienia przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Treść art. 18 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na wskazany wyżej charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (vide: postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2004 r., GZ 4/04, ONSAiWSA 2004/1/7). Art. 19 p.p.s.a. zakreśla natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że z oświadczeń złożonych przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie. Podstawą wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu administracyjnego nie może być natomiast okoliczność, że w sądzie tym była rozpoznawana inna sprawa z udziałem wnioskodawcy, z którego wyniku jest on niezadowolony. Wnioskodawcy nie uprawdopodobnili również w przekonujący sposób tego rodzaju więzi pomiędzy sędziami WSA w Krakowie a urzędnikami Miasta Krakowa, które mogłyby nasuwać uzasadnione podejrzenia co do braku ich bezstronności w sprawie niniejszej. W takiej sytuacji, ponieważ nie można dopatrzeć się, aby w sprawie ze skargi S. K. i L. K. zachodziły podstawy do wyłączenia sędziów WSA w Krakowie z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) ani też inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a) należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r. oddalił wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w Krakowie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić