I OZ 461/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Ol 15/11 o oddaleniu wniosku A. Z. o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Ol 15/11 oddalił wniosek A. Z. o wyłączenie sędziów Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: sędziego NSA Janiny Kosowskiej oraz sędziów WSA Marzenny Grabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej i Zbigniewa Ślusarczyka, a także referendarzy sądowych Agnieszki Bińczyk i Krzysztofa Nesteruka. Powołując przepis art. 19 oraz art. 18 §1 pkt 6a w związku z art. 183 §2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), strona wskazała, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziów i referendarzy sądowych, którzy brali udział w prowadzonych uprzednio postępowaniach w jej sprawach. Podniosła, że wielokrotnie występowała o wyłączenie wymienionych sędziów od rozpoznawania jej spraw, jednakże złożone w tym zakresie wnioski zostały oddalone. W jej ocenie, argumentem przesądzającym o zasadności wniosku jest podejmowanie przez orzekających decyzji pod wpływem czynników irracjonalnych, przez które strona rozumie uleganie wpływom na psychikę wywołanym zachowaniem stron postępowania, jak również uleganie uprzedzeniom, niechęci, gniewu i sympatii. Skarżący zakwestionował również nagminne w jego ocenie posługiwanie się przez sądy argumentacją odwołującą się do tezy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, które zostało wydane 40 lat temu, a zatem uległo zdezaktualizowaniu. Wymienieni we wniosku o wyłączenie sędziowie WSA w Olsztynie oraz referendarze sądowi złożyli do akt sprawy oświadczenia (k. 32 – 43 akt sąd.), w których wskazali, że nie zachodzi między nimi a stronami postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu sprawy. Ponadto oświadczyli, że w sprawie nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, o których mowa w art. 18 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że co prawda, sprawa, w której zostało wydane zaskarżone na obecnym etapie rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, była już objęta kontrolą sądu administracyjnego, jednakże substratem zaskarżenia w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 56/09 była bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku strony o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej ilość wypracowanych godzin ponad normatywny czas służby w latach 1998 – 2009, a nie merytoryczne rozstrzygnięcie organu w tym zakresie. Zatem wniosek o wyłączenie, którego podstawę stanowi art. 18 §1 pkt 6a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził również istnienia pozostałych przesłanek ustawowych uzasadniających wyłączenie sędziów oraz referendarzy sądowych, o których stanowi art. 18 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zakresie w jakim wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych oparto na treści art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd podkreślił, że wymienieni we wniosku sędziowie i referendarze sądowi złożyli do akt sprawy oświadczenia, o których mowa w art. 22 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane w tym zakresie zarzuty. Argumentacja strony ma charakter ogólnikowy i wskazuje m.in. na istnienie czynników irracjonalnych, wpływających na podejmowane decyzje oraz sugeruje, że sędziowie oraz referendarze sądowi pozostają pod wpływem uprzedzeń czy też niechęci do strony, co skutkowało negatywnymi dla niej rozstrzygnięciami w zakresie wniosków o wyłączenie złożonych w innych sprawach. Podnoszone przez skarżącego twierdzenia nie mogły podważyć wiarygodności złożonych w niniejszej sprawie oświadczeń i stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Nie odwoływały się bowiem do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postępowania przez sędziego czy też referendarza sądowego. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca użył w art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcia "uzasadniona wątpliwość", zatem chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności tych osób uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Jednocześnie Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego w kwestii nieuprawnionego posługiwania się przy ocenie wniosków o wyłączenie argumentacją wyrażoną w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 22 §1 i §2 oraz art. 24 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. Z. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżonemu w całości postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie art. 22 §2 w związku z art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że w sprawie wniosku strony skarżącej o wyłączenie wymienionych Sędziów, z powodu stanowiska skarżącego do tych Sędziów i wskazanych przyczyn ich wyłączenia nie spowodowało to, iż nie zachodziły w ogóle i nie istniały jakiegokolwiek rodzaju podstawy stosunku osobistego do skarżącego i wymienionych Sędziów oraz przesłanek i okoliczności do przyjęcia, że działanie polegające na wnioskowaniu o wyłączenie Sędziów i na skutek jego podjętych decyzji w stosunku do wniosków skarżącego w tej sprawie mogłyby wywoływać jakąkolwiek uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności Sędziów, 2) naruszeniu art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez subiektywne przyjęcie, że norma ta może być rozumiana inaczej niż to, że jeśli w sprawie zachodzi albo istnieją okoliczności, co do wątpliwości lub mogące wywoływać wątpliwości, co do bezstronności sędziego przez jego jednoznaczne lub pokrewne działania lub zachowania albo i też inne poczynione skutki jego zachowań odnoszące się do sprawy lub jej przedmiotu oraz do uprawnień strony a mające wpływ na sprawę lub mogące oddziaływać na sprawę pozytywnie lub negatywnie w jej toku dalszej instancyjnej kontroli, to nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki wynikające z normy prawa art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkujące uwzględnieniem przesłanek wyłączenia z zakresu wniosku o wyłączenie, 3) naruszeniu art. 141 §4 w związku z art. 134 §1 na skutek art. 135 w związku z art. 133 §1 zdania pierwszego ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędne przyjęcie oraz wadliwe ustalenie faktów sprawy, iż w sprawie brak było jakichkolwiek przesłanek rzeczywistych i prawnych do podstaw i przyczyn wyłączenia Sędziów, których wniosek dotyczy. Na tych podstawach skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji rozpoznał wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów i referendarzy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, a kryterium oceny jego zasadności, stanowił zarówno art. 18, jak i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 19 oraz art. 22 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według art. 19 tej ustawy "Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Sąd I instancji ocenił oświadczenia sędziów i referendarzy sądowych, złożone na podstawie art. 22 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena ta nie budzi zastrzeżeń. Sąd zasadnie wskazał, że ogólnikowe uzasadnienie wniosku nie może skutkować jego uwzględnieniem. W pełni prawidłowym jest rozumowanie, że tylko wykazanie konkretnych okoliczności faktycznych, które mogą mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postępowania przez sędziego, mogłoby podważyć konstytucyjną zasadę niezawisłości sędziów. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 §4 w związku z art. 134 §1 o art. 135 w związku z art. 133 §1 zdanie pierwsze powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 22 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy". Tym samym Sąd I instancji nie stosował art. 133 §1, art. 134 §1, art. 135 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zaskarżonym postanowieniu przedstawiono też stan sprawy, podstawę rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.