I OZ 52/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 348/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 348/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 października 2013 r. zapadłego w sprawie. W jego uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że wyrok z dnia 10 października 2013 r. oddalający skargę A. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2013 r. w dniu [... listopada 2013 r. uprawomocnił się. Pismem z dnia 25 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Wniosek swój uzasadnił tym, że wezwanie na rozprawę w dniu 10 października 2013 r. zostało wysłane na adres zarejestrowanej jego działalności (Warszawa, ul. Zimorodka), lecz nie na adres wskazany jako adres korespondencyjny (Warszawa, ul. Rosoła). Wezwanie zostało doręczone osobie niebędącej pracownikiem kancelarii, lecz pracownikiem innej firmy znajdującej się pod tym adresem, pełnomocnik zaś korespondencji tej nie otrzymał. Uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło nie z winy pełnomocnika, który nie otrzymał informacji o wyznaczonym terminie rozprawy, w związku z czym się na nią nie stawił i nie miał wiedzy o wydanym orzeczeniu kończącym postępowanie, dlatego też nie złożył w terminie ww. wniosku. O wydanym wyroku pełnomocnik dowiedział się telefonicznie w sekretariacie wydziału w dniu 21 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek. Sąd przytoczył treść art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zgodnie z którym czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl jego § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu we wniosku nie podniesiono okoliczności wskazujących na brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik skarżącej jako główny argument przemawiający za uwzględnieniem jego wniosku wskazał nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy, na której wydano wyrok, na adres zarejestrowanej działalności, nie zaś na adres korespondencyjny. Rzeczywiście w piśmie Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] lipca 2013 r. wskazano, że pełnomocnik skarżącej posiada adres korespondencyjny. Zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] września 2013 r. zostało wysłane na adres zarejestrowania kancelarii i doręczone zostało dorosłemu domownikowi, który przekazał korespondencję pełnomocnikowi skarżącej, skoro na terminie rozprawy stawił się jej substytut. W związku z brakiem pełnomocnictwa substytucyjnego rozprawę odroczono, zawiadamiając o kolejnym terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] października 2013 r. również na adres zarejestrowania kancelarii. Zawiadomienie pod tym adresem odebrał dorosły domownik. W dniu 8 października 2013 r. wpłynęło pełnomocnictwo od skarżącej, w którym widnieje adres zarejestrowania kancelarii adwokackiej, ten sam adres widnieje na kopercie zawierającej powyższe pismo (ul. Zimorodka). Sąd zauważył, że pełnomocnik nie zgłaszał wcześniej problemu co do kierowania korespondencji na adres siedziby kancelarii. Zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] września 2013 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi, zatem w ocenie Sądu mało prawdopodobnym jest, by pełnomocnik nie wiedział o kolejnym terminie rozprawy. W kierowanej do Sądu korespondencji używał adresu siedziby kancelarii, nie zaś adresu korespondencyjnego, którego wyraźnie Sądowi nie wskazał. Te okoliczności świadczą nie o braku winy pełnomocnika, lecz o jego niedbalstwie. Potwierdzeniem tego jest również brak zapoznania się z aktami sprawy nie tylko przed pierwszym terminem wyznaczonej rozprawy, ale nawet do dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik zapoznał się z nimi dopiero w dniu 25 listopada 2013 r., a wyrok uprawomocnił się już w dniu 13 listopada 2013 r. Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącej jest profesjonalnym pełnomocnikiem, zaś stopień jego staranności ocenia się uwzględniając zawodowy charakter prowadzonej przez niego działalności. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. T. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 72 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że doręczenie pełnomocnikowi wezwania na rozprawę wyznaczoną na dzień 10 października 2013 r. zostało dokonane prawidłowo; 2) art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został uprawodopodobniony; 3) nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5) p.p.s.a., tj. pozbawienie strony możności obrony swoich praw, poprzez nieprawidłowe doręczenie stronie wezwania na ostatnią rozprawę, na której wydano wyrok oraz uniemożliwienie stronie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, a w konsekwencji pozbawienie strony możliwości złożenia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 10 października 2013 roku. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż pełnomocnik posiada inny adres do korespondencji niż adres zarejestrowanej działalności. Adres korespondencyjny zgłoszony w Okręgowej Radzie Adwokackiej służy do odbioru korespondencji kierowanej do pełnomocnika. Pełnomocnik dopełnił czynności koniecznych do zgłoszenia adresu korespondencyjnego w samorządzie, któremu podlega (adres korespondencyjny widnieje na stronie internetowej izby adwokackiej w Warszawie), jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w piśmie Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie został poinformowany o adresie korespondencyjnym pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien zatem kierować wszelkie pisma (w tym także zawiadomienia o terminach poszczególnych rozpraw na wskazany adres korespondencyjny) (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 190/08). Nadto w zażaleniu podniesiono, że zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 10 października 2013 r. zostało odebrane przez osobę niebędącą pracownikiem kancelarii pełnomocnika, ale pracownikiem zupełnie innej firmy mającej siedzibę pod tym samym adresem. W ocenie skarżącej ten fakt powinien wystarczyć dla spełnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w naruszeniu terminu, skoro termin na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku liczyć należy od dnia ogłoszenia wyroku, które nastąpiło na rozprawie, o której pełnomocnik nie został prawidłowo zawiadomiony. Innymi słowy, jako prawodopodobne uznać należy, że skoro zawiadomienie odebrała osoba niezatrudniona przez pełnomocnika, to nie otrzymał on informacji o terminie rozprawy, zatem bez swojej winy nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Uczynił to w terminie siedmiu dni od powzięcia w dniu 21 listopada 2013 roku informacji telefonicznej od pracownika Sądu o zakończeniu postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zdaniem skarżącej wskazane powyżej uchybienia Sądu (nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o rozprawie, nieuzasadniona odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku) realnie pozbawiają ją możności obrony swych praw przed Sądem wyższej instancji (tj. możności złożenia środka odwoławczego od wydanego w sprawie wyroku). Wobec powyższego strona została pozbawiona możliwości jego zakwestionowania, co czyni zadość przesłance nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 5) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Sąd na wniosek strony, która bez swojej winy nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 października 2013 r. oddalającego skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych upłynął z dniem [...] października 2013 r. Pełnomocnik skarżącej w dniu 25 listopada 2013 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazując nieprawidłowe zawiadomienie o terminie rozprawy oraz doręczenie zawiadomienia osobie, która nie była do tego upoważniona. Na potwierdzenie tego podniósł, iż poinformował Sąd o adresie do korespondencji, a wszelka korespondencja sądowa była kierowana na adres zarejestrowania kancelarii. Podniósł również, że o zapadłym wyroku dowiedział się w dniu 21 listopada 2013 r. telefonując do Sądu. Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie. Wspomniany obiektywny miernik staranności w przypadku fachowego pełnomocnika jest podwyższony. Sięga on m. in. wyraźnego podania Sądowi adresu do korespondencji, jeśli nie jest nim adres kancelarii. Tego w sprawie nie uczyniono, bo nie jest wystarczające wskazanie na treść pisma ORA w Warszawie 17.7.2013 (k. 66 akt sądowych) kierowanego do adw. M. G., skoro w żadnym piśmie procesowym podany tam adres korespondencyjny nie został przezeń określony jako właściwy adres dla doręczeń. W szczególności nawet na pełnomocnictwie (k. 80 akt sądowych) podano adres tylko kancelarii. Zatem Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Pełnomocnik skarżącej nie zachował należytej staranności a stan ten odnosi się wprost do strony. Nie można uznać, iż doręczenie zawiadomienia o rozprawie 10.10.2013 było błędne, tym bardziej, gdy jak zaznaczył Sąd substytut pełnomocnika stawił się na poprzednim terminie, zawiadomiony jak wyżej. Jak słusznie dostrzegł Sąd pierwszej instancji pełnomocnik na żadnym etapie postępowania nie zgłaszał uwag odnośnie doręczeń na adres kancelarii, a zatem przepływ informacji był jak najbardziej prawidłowy. Warto podkreślić, że zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będący przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28. maja 2004 roku, FZ 93/04, H. Knysiak – Molczyk: Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). A zatem brak staranności pełnomocnika przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowadministracyjnym nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Zarzuty zażalenia okazały się więc chybione. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie.