I OZ 539/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.W. i A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 marca 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 1451/23 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi L.W. i A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 lipca 2023 r. nr SKO.GiK/4161/7/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania z urzędu do rozpatrzenia sądowi sprawy rozgraniczenia nieruchomości postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z 10 marca 2025 r. III SA/Kr 1451/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi L.W. i A.W. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 10 lipca 2023 r. nr SKO.GiK/4161/7/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania z urzędu do rozpatrzenia sądowi sprawy rozgraniczenia nieruchomości. (k. 185-189 akt sądowych). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 20 lutego 2024 r. - po uprzednim zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy (postanowienia z 30 stycznia 2024 r.) - wezwano profesjonalnego pełnomocnika skarżących adw. I.E. (dalej Pełnomocnik) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Odpis zarządzenia doręczono Pełnomocnikowi 6 marca 2024 r. W wyznaczonym terminie, który upłynął 13 marca 2024 r. skarżący nie uiścili wpisu od skargi (zapisek urzędowy z 28 marca 2024 r.). Na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej ppsa), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. (dalej postanowienie 26 kwietnia 2024 r.) z odrzucił skargę (k. 3-5, 45, 46, 49-49v, 52-53, 112-113v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 grudnia 2024 r. I OZ 765/24 oddalił zażalenie skarżących wniesione na postanowienie z 26 kwietnia 2024 r. Sądu I instancji (k. 144-146v akt sądowych). Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 9 stycznia 2025 r. (k. 163 akt sądowych) podnieśli, że pełnomocnik przekazał skarżącym informację o obowiązku uiszczenia opłaty od skargi mailowo 29 kwietnia 2024 r., a wpłaty dokonali 30 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Twierdzenia skarżących, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie zostały należycie uprawdopodobnione, stąd w rozpoznawanej sprawie nie można zasadnie i zgodnie z wymogami art. 86 § 1 ppsa stwierdzić, że uchybienie w postaci niedotrzymania ustawowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego, nastąpiło bez winy skarżących. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Jednakże nie jest to reguła o charakterze bezwzględnym. Art. 86 § 1 zd. 1 ppsa przewiduje możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 ppsa). Wnioskodawca nie musi dowodzić braku winy, a jedynie uprawdopodobnić fakty świadczące o niezawinionym braku winy w uchybieniu terminu. We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jako główną okoliczność mającą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, wskazano fakt, że pełnomocnik z urzędu przekazał skarżącym informację o obowiązku uiszczenia opłaty od skargi mailowo 29 kwietnia 2024 r., a wpłaty dokonali 30 kwietnia 2024 r. Podnieśli, że skoro nigdy nie otrzymali zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, to nie mogą w tym zakresie ponosić odpowiedzialności za ewentualne uchybienia pełnomocnika z urzędu. Nagannym byłoby karanie ich z uwagi na naganne działanie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie sądu profesjonalny pełnomocnik skarżących w piśmie z 11 lutego 2025 r. oświadczył że podtrzymuje złożony przez skarżących wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi; wniosek został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu - skarżący złożyli wniosek niezwłocznie po tym, jak ustanowiony przez skarżącą L.W. pełnomocnik nieprofesjonalny W.T. powiadomił ją, że zapoznał się z aktami postępowania i z zalegającym w tych aktach postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2024 r. Pełnomocnik poinformował skarżących o wydaniu postanowienia po przerwie świątecznej i noworocznej tj. w dniu 2 stycznia 2025 r., i że skarżący nie ponoszą winy za niedotrzymanie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych wywiedzionej przez nich skargi. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć i pokonać, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Trafnie Sąd I instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy skarżących w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że skarżący reprezentowani byli przez profesjonalnego pełnomocnika, więc kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy zatem oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez profesjonalnego pełnomocnika. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Skarżący nie uprawdopodobnili, że pełnomocnik, w czasie gdy odebrał wezwania o uiszczeniu wpisu sądowego, pozostawał w takim stanie, który uniemożliwiałby przekazanie skarżącym korespondencji w tej sprawie. Podstawowym obowiązkiem pełnomocnika jest nadto czynne uczestniczenie w postępowaniu sądowym, w tym odbieranie korespondencji i terminowe składanie pism procesowych oraz uiszczania opłat sądowych. Zaniedbania pełnomocnika nie mogą być podstawą przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, bowiem to na pełnomocniku, jako profesjonaliście powołującemu się na brak winy w uchybieniu terminu, ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności na to wskazujących. Podkreślenia wymaga, że sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności, z których wnioskodawca chciałby wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie właśnie przedstawienie dokumentów uprawdopodabniałoby brak winy w uchybieniu terminu. Takiego dokumentu jednak nie przedłożono. Nie sposób pominąć, że stan sprawy pełnomocnik mógł ustalić w sądzie telefonicznie lub przez złożenie wniosku o udostępnienie akt w systemie teleinformatycznym sądu. Zwłoka w dokonaniu czynności procesowej była zawiniona przez pełnomocnika skarżących, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Brak było przesłanek do przywrócenia skarżącym terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa oddalił zażalenie.