I OZ 563/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 695/24 o odrzuceniu skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 26 marca 2024 r. nr SKO.4111/247/2024 w przedmiocie uchylenia z urzędu decyzji dotyczącej przyznania świadczenia rodzicielskiego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 695/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: Sąd I instancji) odrzucił skargę P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: Kolegium) z 26 marca 2024 r. nr SKO.4111/247/2024 w przedmiocie uchylenia z urzędu decyzji dotyczącej przyznania świadczenia rodzicielskiego. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 10 maja 2024 r., Skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika drogą elektroniczną (ePUAP) wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium. W związku z faktem, że do ww. skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo upoważaniające pełnomocnika Skarżącej do jej reprezentowania - Sąd I instancji, pismem z 6 czerwca 2024 r., w wykonaniu zarządzenia z 4 czerwca 2024 r., wezwał drogą elektroniczną (ePUAP) pełnomocnika Skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie, jak wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia pełnomocnik Skarżącej odebrał 19 czerwca 2024 r. (k. 23 akt sądowych). Pismem z 1 lipca 2024 r. pełnomocnik Skarżącej drogą elektroniczną (ePUAP) przedłożył do akt sądowych pełnomocnictwo upoważniające do występowania w imieniu Skarżącej przed sądami administracyjnymi. Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 5 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 695/24 - Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 3 oraz art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi w terminie. Sąd I instancji podał przy tym, że termin na wykonanie ww. wezwania upłynął bezskutecznie 26 czerwca 2024 r., natomiast przedłożenie pełnomocnictwa po terminie (1 lipca 2024 r.) nie wywołuje skutków prawnych i dlatego też skarga podlegała odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 37 w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo zawierające umocowanie do reprezentowania przed WSA, nie jest wystarczające powołanie się w skardze na to pełnomocnictwo, a konieczne jest jego ponowne załączenie do skargi, podczas gdy przepis art. 37 p.p.s.a. wymaga, aby pełnomocnictwo dołączyć do akt sprawy, w sytuacji zatem gdy pełnomocnictwo znajduje się już w aktach sprawy i jest możliwe zweryfikowanie jego prawidłowości, nie ma żadnego uzasadnienia żądanie jego ponownego załączenia do skargi; b) błędną wykładnię art. 37 p.p.s.a. polegającą na uznaniu, że za dołączenie do akt pełnomocnictwa należy uznać wyłącznie załączenie pełnomocnictwa do skargi, podczas gdy pojęcie "akta sprawy", o którym mowa w art. 37 p.p.s.a. należy interpretować zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. przesyłanymi do WSA kompletnymi i uporządkowanymi aktami kontrolowanego postępowania administracyjnego, zatem skuteczne i prawidłowe jest złożenie pełnomocnictwa do akt sprawy na etapie wcześniejszym niż skarga do WSA, albowiem ratio legis tego przepisu jest zapewnienie sądowi administracyjnemu możliwości kontroli prawidłowości pełnomocnictwa, która jest zawsze możliwa gdy pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 in principio p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny. Pełnomocnictwo może być: 1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu (art. 36 p.p.s.a.). Z kolei stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Obowiązek dołączenia pełnomocnictwa wynika także z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., który stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który ustanawia rygor odrzucenia skargi, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga została złożona przez pełnomocnika profesjonalnego. Ze względu na brak załączonego pełnomocnictwa - Sąd I instancji prawidłowo wezwał tego pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi - w terminie 7 dni - od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 19 czerwca 2024 r., zatem - jak słusznie wskazał Sąd I instancji - termin na jego wykonanie upływał 26 czerwca 2024 r. Powyższy brak formalny skargi został natomiast uzupełniony po upływie zakreślonego terminu, tj. 1 lipca 2024 r. Tym samym uznać należy za w pełni prawidłowe odrzucenie skargi przez Sąd I instancji. Skierowane do pełnomocnika Skarżącej wezwanie zostało sformułowane w klarowny sposób – wyraźnie zobowiązano pełnomocnika do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Podkreślić również należy, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania warunków formalnych, wymaganych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Na gruncie niniejszej sprawy stronie umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni. W odniesieniu do argumentacji podniesionej w zażaleniu wyjaśnić należy, że okoliczność, że pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą znajdowało się w aktach administracyjnych, nie ma znaczenia dla sprawy sądowoadministracyjnej. Treść art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z pierwszą czynnością procesową i nie można jej utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania. Wspomniana w art. 37 § 1 p.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Należy także wskazać, że zgodnie z zasadą wolnego wyboru działania przed sądem administracyjnym (art. 34 p.p.s.a.), to do strony postępowania należy decyzja odnośnie tego, czy przed sądem administracyjnym będzie występowała osobiście, czy też będzie reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. Przepisy p.p.s.a. nie nakładają na sąd administracyjny obowiązku badania w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, czy dokument pełnomocnictwa został złożony do akt administracyjnych, ani też skuteczności złożonego do akt administracyjnych pełnomocnictwa (zob. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17; postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1039/17). Z przedstawionych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.