I OZ 627/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2025 r., sygn. akt II SPP/Gd 36/25 o odrzuceniu sprzeciwu od zarządzenia w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2023 r., nr SKO Gd/1862/22 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku okresowego postanawia: odrzucić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 2 lipca 2025 r., sygn. akt II SPP/Gd 36/25 odrzucił sprzeciw [...] od zarządzenia referendarza sadowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SPP/Gd 36/25 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku [...] w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie z dnia 2 lipca 2025 r. złożył skarżący zaskarżając jej w całości, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie art. 259 § 2 p.p.s.a. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 lipca 2025 r. II SPP/Gd 36/25 wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia z 24 lipca 2025 r. przez podpisanie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, bądź przez nadesłanie ww. zażalenia zawierającego własnoręczny, oryginalny podpis celem dołączenia do akt sprawy w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.; k. 24 akt sądowych). Skarżący odebrał zarządzenie 18 sierpnia 2025 r. (k. 27 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 9 września 2025 r. akta z zażaleniem na postanowienie II SPP/Gd 36/25 o "odrzuceniu sprzeciwu" przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (k. 28 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia (art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.). Wymagania dotyczące pism w postępowaniu sądowym zasadniczo zawarte są rozdziale 1 działu III ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nakazuje sądowi jej odrzucenie. Norma ta na mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W ocenianej sprawie, jak i w kilku innych sprawach prowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, co wiadomo Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, skarżący konsekwentnie wnosi środki zaskarżenia pozbawione podpisu, które w wyniku nieusunięcia przez niego tego braku formalnego podlegają odrzuceniu. Sytuacja taka zaistniała np. w sprawach o sygnaturach: II SA/Gd 416/24, II SA/Gd 82/24, II SA/Gd 57/24 i ma miejsce również w ocenianej sprawie. Wnoszący środki odwoławcze jest przez Sąd I instancji każdorazowo prawidłowo wzywany do ich podpisania. Pisma zawierające zobowiązanie są skarżącemu skutecznie doręczane (na prawidłowy adres), pozostając bez odpowiedzi. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że praktyka skarżącego wydaje się być zamierzonym działaniem, ukierunkowanym na przedłużanie postępowań sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego typu zachowanie strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym niż ochrona swych praw - w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał przedstawienie Sądowi odwoławczemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kolejnego zażalenia strony obarczonego tym samym brakiem formalnym, celem jak najszybszego zakończenia postępowań wpadkowych inicjowanych przez skarżącego w sprawie. Kwestionowanie przez skarżącego zarządzeń i postanowień Sądu I instancji kolejnymi pismami procesowymi i zażaleniami, które nie zawierają wymaganego ustawą podpisu, przy jednoczesnym prawidłowym wystosowywaniu przez WSA kolejnych wezwań w tym samym zakresie (z określeniem terminu na ich wykonanie i wskazaniem prawidłowego rygoru, opatrzonych stosownymi pouczeniami) traktować należy jako nadużycie prawa do sądu. Nie sposób uznać, że strona, wielokrotnie pouczana o konieczności sygnowania środka odwoławczego podpisem, nie ma świadomości konsekwencji swego działania, a szczególnie w sytuacji wnoszenia kolejnego zażalenia w tej samej sprawie. Instytucja zażalenia, stanowi jedną z form realizacji wpisanego w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.) prawa strony do sądu, jednak nie może być skutecznie realizowana w sytuacji wyżej opisanego działania skarżącego, który wydaje się dążyć jedynie do przedłużenia postępowania sądowego, czyniąc ze swego prawa nienależyty użytek. Art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. przewiduje możliwość odrzucenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, a taka sytuacja ma miejsce w ocenianej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie odrzucił.