I OZ 635/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 29/12 odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania H. K. w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 29/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania H. K. w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 11 stycznia 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona w dniu 9 grudnia 2011r. za pośrednictwem organu, skarga H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia (...) listopada 2011r. w przedmiocie nałożenia na H. B. obowiązku zwrotu wydatków poniesionych za pobyt córek w domu pomocy społecznej. W dniu 20 lutego 2012r. H. K. wniósł o dopuszczenie go do udziału w sprawie ze skargi H. B. w charakterze uczestnika postępowania. Wnioskodawca argumentuje, iż jako wierzyciel skarżącego ma pełne prawo brać udział w niniejszym postępowaniu i wykazywać błędy w postępowaniu organów administracji publicznej, które - w ocenie wnioskodawcy - winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji H. K. nie wskazał przepisu prawa materialnego, który byłby podstawą jego interesu prawnego. Oznacza to, iż brak jest podstaw prawnych, aby pozytywnie rozstrzygnąć o dopuszczeniu go do udziału w omawianym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Argumentacja wnioskodawcy zasadza się w istocie wyłącznie na interesie faktycznym, który nie jest wystarczający dla uwzględnienia wniosku. Fakt, iż wnioskodawca jest wierzycielem skarżącego, nie oznacza, iż posiada on interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, zobowiązującą skarżącego do zwrotu poniesionych wydatków za pobyt córek w domu pomocy społecznej. Jako wierzyciel H. K. stara się zabezpieczyć swój interes i brać udział w postępowaniu, które może skutkować nałożeniem na skarżącego dodatkowych zobowiązań pieniężnych. W następstwie - wierzytelności wnioskodawcy mogą nadal pozostać niezaspokojone. Niemniej jednak jest to wyłącznie okoliczność faktyczna, która nie może przemawiać za dopuszczeniem wnioskodawcy do udziału w postępowaniu. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż bez wpływu na wynik rozpoznania wniosku pozostają również zarzuty merytoryczne sformułowane przez H. K., które wobec braku wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego, nie będą uwzględnione przez Sąd na etapie kontroli zaskarżonej merytorycznej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł H. K. podnosząc w jego treści, iż jego interes prawny do udziału w toczącym się postępowaniu wynika z wyroku Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I C 98/08. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 33 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Z treści § 2. tego artykułu wynika natomiast, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W przypadku osób wskazanych w art. 33 § 1 cyt. ustawy, dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2 tego artykułu, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku. Składający wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie H. K. nie powołał się na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby dawać mu przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu. Wskazał jedynie na fakt, iż jest wierzycielem skarżącego, na dowód czego załączył wyrok sądu powszechnego zasądzający od H. B. na jego rzecz kwotę pieniężną. Stan taki nakazuje jednak uznać, iż po stronie wnioskodawcy występuje interes faktyczny, a nie prawny, który jest źródłem jej wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Istnienie jedynie interesu faktycznego, na który powołuje się wnioskodawca, nie daje natomiast podstaw do dopuszczenia go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Nie można stać się uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego wyłącznie na podstawie faktu bycia wierzycielem skarżącego. Również samo wyrażenie chęci zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie nie stanowi podstawy do dopuszczenia do udziału w postępowaniu. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Interes prawny winien wyrażać się zatem w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 roku, sygn. akt II SA 1390/98, niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2005 roku, sygn. akt II GSK 135/05 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się także, że interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II OZ 280/08, Baza Orzeczeń LEX nr 506870). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Stwierdzić więc należy, że prawo do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługiwałoby wnioskodawcy wtedy, gdyby wskazał przepis prawa na podstawie którego mógłby żądać określonego zachowania od organu administracji publicznej. Z kolei istnienie jedynie interesu faktycznego w sprawie, nie uzasadnia dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §2 p.p.s.a.