I OZ 638/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.N. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 731/24 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B.N. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2024 r., nr SN-III.7534.75.2024.10 w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 731/24 Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał pełnomocnika skarżącej B.N. – r.pr. I.W. do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej w kwocie 48.000 zł stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535; dalej "rozporządzenie"). Na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie, w którym zakwestionował ustaloną przez Sąd wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Autorka zażalenia zaskarżyła w całości zarządzenie zarzucając mu naruszenie art. 220 § 1 i 2 oraz art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769; dalej "P.p.s.a.") a także § 3 rozporządzenia poprzez: 1. wezwanie pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej jako opłaty stosunkowej, w sytuacji niewskazania przez Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w skarżonym zarządzeniu ile wynosi należny wpis od skargi kasacyjnej B.N. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 marca 2025 r. IV SA/Po 731/24 oraz w braku wskazania podstaw prawnych do określenia wysokości wpisu stosunkowego od skargi kasacyjnej - w sprawie nie była wskazana w skardze ani ustalona przez Przewodniczącego Wydziału wartość przedmiotu zaskarżenia; 2. wezwanie pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej jako opłaty stosunkowej w sytuacji kiedy wpis od skargi uiszczony został w kwocie 200,00 zł a strona wnosząca skargę - Prezydent Miasta Poznania, Miasto Poznań nie została wezwana przez Przewodniczącego Wydziału do jego uzupełnienia oraz w sytuacji kiedy skarżąca wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej od ww. wyroku z dnia 12 marca 2025 r., IV SA/Po 731/24, uiściła wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100,00 zł jako połowę wpisu od skargi, a mimo to została wezwana skarżonym zarządzeniem do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej; 3. wezwanie pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej jako opłaty stosunkowej, w sytuacji gdy w skardze nie wskazano wartości przedmiotu zaskarżenia, a strona wnosząca skargę: Prezydent Miasta Poznania, Miasto Poznań nie była wezwana przez Przewodniczącego Wydziału do uzupełnienia braku skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia; 4. wezwanie pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej jako opłaty stosunkowej w sytuacji gdy na wstępnym etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu Przewodniczący Wydziału nie ustalał ani nie prowadził dochodzenia ustalającego wartość przedmiotu zaskarżenia, od której miałaby zależeć wysokość wpisu od skargi jako opłaty stosunkowej i odpowiednio wysokość wpisu od skargi kasacyjnej o tym samym charakterze; Przewodniczący Wydziału nie wydał zarządzenia o wysokości przedmiotu zaskarżenia ani o tym, że wpis od skargi Prezydenta Miasta Poznania, Miasta Poznania ma charakter opłaty stosunkowej ani nie wydał zarządzenia ustalającego wysokość wpisu od skargi w kwocie innej niż 200,00 zł - a wpis w takiej wysokości został uiszczony przez Prezydenta Miasta Poznania, Miasto Poznań, wraz z wniesieniem skargi. W sprawie zachodzi brak postaw do ustalenia wpisu stosunkowego od skargi i skargi kasacyjnej. Niezależenie od wskazanych powyżej zarzutów, w ocenie wnoszącej zażalenie zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu narusza zasadę równego traktowania stron w postępowaniu. Prezydent Miasta Poznania, Miasto Poznań uiścili wpis od skargi w kwocie 200,00 zł i nie zostali wezwani do jego uzupełnienia przez Przewodniczącego Wydziału. Z kolei strona wnosząca skargę kasacyjną w tej sprawie, po tym jak uiściła wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100,00 zł zgodnie z zasadą, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi co wynika § 3 rozporządzenia, została wezwana do jego uzupełnienia i to bez wskazania przez Przewodniczącego Wydziału w zarządzeniu ile faktycznie wynosi należny wpis od skargi oraz skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie. Wskazując na powyższe, na podstawie art. 188 w związku z art. 198 i art. 197 § 2 P.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w całości i rozstrzygniecie, że wpis od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 marca 2025 r. IV SA/Po 731/24 wynosi 100,00 zł jako połowa uiszczonego wpisu od skargi. Ewentualnie, na zasadzie art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 198 i art. 197 § 2 tej ustawy, wniesiono o uchylenie zaskarżonego zarządzenia, stwierdzenie nieważności postępowania oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu celem wezwania Prezydenta Miasta Poznania, Miasta Poznania do uzupełnienia braków skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz wydania przez Przewodniczącego Wydziału stosownych zarządzeń: o wartości przedmiotu zaskarżenia, o wysokości wpisu od skargi oraz o wezwaniu podmiotu wnoszącego skargę: Prezydenta Miasta Poznania, Miasta Poznań do uzupełnienia wpisu od skargi. Z ostrożności procesowej, na zasadzie art. 106 § 3 P.p.s.a., wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, to jest z fotokopii akt postępowania zawierających tak zwane zarządzenie wstępne, wykonanych podczas wglądu w akta w dniu 10 kwietnia 2025 r., celem wykazania, że Przewodniczący Wydziału nie wzywał Prezydenta Miasta Poznania, Miasta Poznania do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, nie ustalił wartości przedmiotu zaskarżenia, nie wydał zarządzenia, że wpis od skargi ma charakter opłaty stosunkowej i wynosi więcej niż 200,00 zł ani wreszcie nie wezwał Prezydenta Miasta Poznania, Miasto Poznań do uzupełnienia wpisu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał w niniejszej sprawie skargę i wydał wyrok, to znaczy, że uiszczony wpis od skargi przez Prezydenta Miasta Poznania, Miasto Poznań w kwocie 200,00 zł był prawidłowy. W przeciwnym razie Sąd nie mógłby podjąć żadnej czynności w sprawie, gdyż jak wynika z orzecznictwa, zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. warunkiem podjęcia przez sąd czynności na skutek wniesionego pisma jest uiszczenie należnej od tego pisma opłaty. Jak wynika z § 3 rozporządzenia, wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, a ta została uiszczona przez Prezydenta Miasta Poznania, Miasto Poznań w kwocie 200,00 zł. Sąd w następstwie tego przeprowadził postępowanie sądowej kontroli decyzji zaskarżonej opłaconą w powyższy sposób skargą oraz wydał wyrok. W tej sytuacji, wpis od skargi kasacyjnej powinien wynosić 100,00 zł jako połowa wpisu od rozpoznanej skargi. W ocenie skarżącej, wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej było zatem w niniejszej sprawie wadliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone zarządzenie podlega uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w jego uzasadnieniu. Jak wynika z treści art. 230 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jednym z tego rodzaju pism jest skarga kasacyjna. O charakterze wpisu od pism wszczynających postępowanie sądowe rozstrzyga art. 231 P.p.s.a. wskazując, iż wpis stosunkowy pobiera się tylko w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych zaś sprawach pobiera się wpis stały. Zgodnie natomiast z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi. Jak wynika z powyższego przepisu, wysokość wpisu od skargi kasacyjnej jest wprost uzależniona od wysokości wpisu od skargi, przy czym miarodajna będzie tutaj wysokość wpisu od skargi należnego w danej sprawie, nie zaś wysokość wpisu faktycznie uiszczonego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 615/13, publ. LEX nr 1310028). W rozpoznawanej sprawie skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2024 r., nr SN-III.7534.75.2024.10 w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość wniósł Prezydent Miasta Poznania wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej oraz Miasto Poznań. Z akt sprawy wynika, że wpis od powyższej skargi został uiszczony w kwocie 200 zł (k. 14 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 731/24 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Poznańskiego z dnia 24 maja 2024 r. (pkt 1), kosztami postępowania obciążył Wojewodę Wielkopolskiego (...) (pkt 2) oraz nakazał ściągnąć od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 99.800 zł tytułem reszty nieuiszczonego wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd ten zwrócił uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I OPS 1/16, z której wynika, że "Od skargi na decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości wydanej na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) pobiera się wpis stosunkowy, o którym mowa w art. 231 P.p.s.a.". Wniesiona zaś w niniejszej sprawie skarga dotyczy decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2024 r., którą to decyzją organ uchylił decyzję Starosty Poznańskiego ustalającą na rzecz skarżącej odszkodowanie w kwocie 21.413,000 zł. Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania w tej samej kwocie zobowiązując Prezydenta Miasta do zwrotu osobie zobowiązanej kwoty 10.353.838,40 zł, co oznacza to, że wpis w przedmiotowej winien być stosunkowy i wynieść 100.000 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia). W tak przedstawionych okolicznościach sprawy wpis od skargi kasacyjnej winien wynieść, zgodnie z § 3 rozporządzenia, połowę wpisu od skargi, który w niniejszej wyniósł 100.000 zł, tj. 50.000 zł, zaś z uwzględnieniem kwoty, którą wpłaciła skarżąca kasacyjnie tytułem wpisu od skargi kasacyjnej – 100 zł, Sąd I instancji zobligowany był wezwać ją do uzupełnienia wpisu o kwotę 49.900 zł, a nie jak to uczynił 48.000 zł. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 198 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.