IV SA/Po 731/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej oraz Miasta P. na decyzję Wojewody z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia 24 maja 2024r. znak: [...]; 2. kosztami postępowania obciąża Wojewodę i na tej podstawie zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej oraz Miasta P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu uiszczonych kosztów postępowania; 3. nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 99.800 zł (dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy osiemset złotych) tytułem reszty nieuiszczonego wpisu od skargi. Decyzją Starosty P. z 24 maja 2024 r. znak [...] w punkcie I. ustalono na rzecz B. N. odszkodowanie w kwocie [...]zł (słownie: [...]) za nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 31 sierpnia 1968 r., nr [...], stanowiącą w dacie wywłaszczenia działkę nr [...] o pow. 1,8622 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], aktualnie oznaczoną jako działki nr: [...] o pow. 0,0389 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], [...] o pow. 0,0416 ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...] oraz [...] o pow. 1,7817 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] W punkcie II. zaliczono na poczet ustalonego w pkt I odszkodowania kwotę odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji Starosty P. nr [...] z dnia 8 lipca 2010 r., zwaloryzowanego na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości [...] zł (słownie: [...]). W punkcie III. zobowiązano Prezydenta Miasta P. , wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do zapłaty kwoty [...]zł (słownie: [...]), stanowiącej różnicę pomiędzy odszkodowaniem ustalonym w pkt I decyzji, a odszkodowaniem zaliczonym w pkt II decyzji na poczet odszkodowania ustalonego w pkt I, na rzecz B. N., jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wniosło Miasto P. , reprezentowane przez Prezydenta Miasta P. oraz Prezydent Miasta P. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zarzucając naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145), dalej: "u.g.n." poprzez przyznanie odszkodowania osobie, która nie jest uprawniona do jego otrzymania, jak również naruszenie art. 132 ust. 3a u.g.n. poprzez niezaliczenie na poczet ustalonego odszkodowania zwaloryzowanej na dzień wydania niniejszej decyzji kwoty odszkodowania wypłaconego na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z 31 sierpnia 1968 r. znak [...] Prezydent Miasta P. zarzucił również, że operat szacunkowy rażąco zawyża wartość przedmiotowych działek, które w dacie wywłaszczenia były gruntami rolnymi z przeznaczeniem pod zieleń, przez co nie powinny być obecnie wyceniane jako przeznaczone pod mieszkalnictwo. Odwołanie od części ww. decyzji Starosty P. tj. punktów II i III, wniosła B. N., podnosząc że zastosowany przez Starostę P. art. 132 ust. 3a u.g.n., stanowiący o obowiązku zwrotu zwaloryzowanej kwoty wcześniej wypłaconego odszkodowania nie powinien zostać zastosowany w sprawie. Decyzją z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w następujący sposób: I. ustalił na rzecz B. N. odszkodowanie w kwocie [...]zł (słownie: [...]) za nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 31 sierpnia 1968 r., znak [...], stanowiącą w dacie wywłaszczenia działkę nr [...] o pow. 1,8622 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], aktualnie oznaczoną jako działki nr: [...] o pow. 0,0389 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], [...] o pow. 0,0416 ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...] oraz [...] o pow. 1,7817 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] II. zaliczył na poczet ustalonego w pkt. I odszkodowania kwotę odszkodowania złożonego do depozytu sądowego przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. w 1968 r. w celu wykonania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 31 sierpnia 1968 r., znak [...], która po denominacji wynosi [...]. III. zaliczył na poczet ustalonego w pkt. I odszkodowania, kwotę odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji Starosty P. z dnia 8 lipca 2010 r. znak [...], w wysokości [...] zł (słownie: [...]), pomniejszoną o kwotę [...]zł (słownie: [...]) stanowiącą zwaloryzowane i zdenominowane przez Starostę P. odszkodowanie, złożone przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. do depozytu sądowego w 1968 r. (w celu wykonania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 31 sierpnia 1968 r., znak [...]), która to kwota wynosi łącznie [...] zł (słownie: [...]). IV. zobowiązał Prezydenta Miasta P. , wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do zapłaty kwoty [...]zł (słownie: [...]), stanowiącej różnicę pomiędzy odszkodowaniem ustalonym w pkt. I decyzji w kwocie [...]zł, a odszkodowaniem zaliczonym w pkt. II decyzji w kwocie [...] oraz pkt. III decyzji w kwocie [...]zł, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji. Wojewoda ustalił następujący stan faktyczny. Orzeczeniem z 31 sierpnia 1968 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta P. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w P. przy ulicy [...] o powierzchni 18622 m˛, zapisaną w księdze wieczystej numer [...], której tabularnym właścicielem był K. P.. Organ orzekł odszkodowanie za ww. wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...]zł. Utrata prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiła 30 września 1968 r. Nieruchomość zapisana w księdze wieczystej [...] pierwotnie obejmowała parcele o numerach [...] i [...] o łącznej powierzchni 18880 m˛. Nieruchomość położona była wówczas pod adresem - ul. [...]. Następnie uzyskała nowe oznaczenie i stała się działką numer [...] z obrębu [...]. Aktualnie nieruchomość składa się z działek [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni wynoszącej 18622 m˛. W dacie wywłaszczenia nieruchomość znajdowała się w czwartej strefie peryferyjnej. W jej skład wchodziły: budynek parterowy gospodarczo-mieszkalny o powierzchni zabudowy 85 m˛ i konstrukcji murowano-drewnianej z dachem płaskim, składający się z dwóch izb mieszkalnych, piwnica wolnostojąca murowana o powierzchni 13,70 m˛, studnia wiercona z pompą, budynek gospodarczy w postaci stajni z chlewnią, szopa wolnostojąca drewniana o szerokości 5,20 metra i długości 2,95 metra oraz grunt rolny klasy IV z uprawami. Nieruchomość znajdowała się przy ulicy z nawierzchnią utwardzoną i posiadała niepełne uzbrojenie w postaci sieci instalacji elektrycznej. K. P. był tabularnym właścicielem ww. nieruchomości. N. P. ([...]), nabyła spadek po zmarłym [...] r. K. P. w [...] części, a M. P. (obecnie T. ) w [...] części, zatem w tych częściach przysługiwało im odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. W skład masy spadkowej wchodziło między innymi gospodarstwo rolne znajdujące się w P. i zapisane w księdze wieczystej numer [...] (postanowienie Sądu Powiatowego w C. z 10 marca 1964 r. sygn. akt [...] oraz postanowienie uzupełniające Sądu Powiatowego w C. z 30 listopada 1967 r. sygn. akt [...], co do dziedziczenia gospodarstwa rolnego - nie znajdujące się w aktach sprawy, jednakże o jego treści wiadomo z uzasadnienia wyroku NSA z 4 stycznia 2000 r. sygn. akt: I SA 311/99 i I SA 326/99). Dnia [...] r. zmarła N. P. ([...]) na terenie [...]. Spadek po niej w całości nabyła M. T., co wynika z dokumentu stwierdzenia nabycia spadku, wydanego przez Sąd Rejonowy w R. 18 sierpnia 2016 r. opatrzonego klauzulą [...]. Dnia 26 lipca 1997 r. B. N. nabyła umową sprzedaży Rep. A nr [...] udziały spadkowe po K. P., jakie posiadała M.T. ([...]). Oświadczeniem z 13 lipca 1998 r. Rep. A nr [...] r. M. T. wyjaśniła, że umową sprzedaży z 26 lipca 1997 r. Rep. A nr [...] sprzedała B. N. wszystkie udziały spadkowe jakie posiadała. Oświadczeniem uzupełniającym do umowy sprzedaży z 26 lipca 1997 r. Rep. A nr [...], złożonym 3 lipca 2014 r. Rep. A nr [...] B. N. i M. T. oświadczyły, że umową sprzedaży z 26 lipca 1997 r. M. T. sprzedała B. N. udziały spadkowe po K. P. oraz dodatkowo doszło do sprzedaży spadku po N. P., obejmującego w szczególności prawo do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzją z 20 marca 2006 r., znak [...], Minister Transportu i Budownictwa stwierdził w całości nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. - Urzędu Spraw Wewnętrznych z 31 sierpnia 1968 r., nr [...] Rzeczona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Budownictwa z 27 czerwca 2006 r., znak [...]. Powyższe rozstrzygnięcia zostały jednak uchylone wyrokiem WSA w Warszawie z 28 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1385/06 jedynie w częściach dotyczących stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny, co oznacza, że decyzja z 1968 r., została wyeliminowana z obrotu prawnego tylko w zakresie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W części dotyczącej stwierdzenia nieważności samego wywłaszczenia, minister został zobligowany powtórnie orzec. I tak, Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z 29 maja 2014 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję własną odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z 31 sierpnia 1968 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia ww. nieruchomości, a decyzja ta jest prawomocna. Wojewoda zauważył, że sprawa o ustalenie odszkodowania na rzecz B. N. była już nie raz przedmiotem orzekania przez sądy administracyjne i organy administracji publicznej. Decyzją z 8 lipca 2010 r. znak [...] Starosta P. ustalił odszkodowanie na rzecz B. N. za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...]. Powyższa kwota odszkodowania została ustalona jako różnica pomiędzy wartością nieruchomości wynoszącą [...] zł (ustaloną w oparcie szacunkowym) oraz kwotą [...]zł (równowartość kwoty [...]zł wpłaconej do depozytu sądowego w 1968 r. na poczet odszkodowania ustalonego przez Prezydium Rady Narodowej m. P. orzeczeniem z 31 sierpnia 1968 r., nr [...], po przeprowadzeniu waloryzacji i denominacji). Prezydium Rady Narodowej m. P. ww. orzeczeniem z 31 sierpnia 1968 r., nr [...] ustaliło odszkodowanie za ww. wywłaszczoną nieruchomość w łącznej kwocie [...]zł. Jednakże tylko kwota [...]zł została wpłacona do depozytu sądowego na rzecz N. P., natomiast Sąd Powiatowy dla miasta P. oddalił wniosek o wpłatę do depozytu sądowego pozostałej kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł (polecenie przelewu Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z 17 grudnia 1968 r. i postanowienie Sądu Powiatowego dla miasta P. z 30 listopada 1968 r. zezwalające na złożenie do depozytu sądowego kwoty [...]zł - o których wiadomo z pism Sądu Rejonowego P. z 15 i 25 marca 2010 r.). Kwota [...]zł po jej waloryzacji za okres od 1969 r. do maja 2010 r. i denominacji wyniosła [...] zł. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda decyzją z 10 września 2010 r. znak [...] umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, iż Skarb Państwa nie posiada przymiotu strony postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Państwa. Skutkiem tej decyzji było to, iż zgodnie z art. 132 ust. 1 u.g.n. doszło do wypłaty na rzecz B. N. ustalonego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 9 marca 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 937/10 uchylił decyzję Wojewody z 10 września 2010 r. i poprzedzające je rozstrzygnięcie Starosty P. z 8 lipca 2010 r. Sąd stwierdził, iż przymiot strony postępowania posiada Miasto P. . Od powyższego wyroku wniesiono skargi kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1015/11, uchylił wyrok WSA w Poznaniu z 9 marca 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 937/10 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji, a nadto związał sądy administracyjne i organy administracji publicznej następującą oceną prawną. "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Miasto P. , reprezentowane przez swój organ wykonawczy - Prezydenta Miasta P. - mogło jednak występować w charakterze strony czy to w postępowaniu administracyjnym, czy też sądowoadministracyjnym (...). Ponownie rozpoznając sprawę, WSA w Poznaniu w wyroku z 5 grudnia 2012 r. o sygnaturze IV SA/Po 984/12 uchylił decyzję Wojewody z 10 września 2010 r. znak [...]. Od powyższego wyroku również wywiedziono skargi kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 445/13 oddalił skargi kasacyjne i potwierdził iż stroną postępowania jest Miasto P. , w którego imieniu działa Prezydent Miasta P. . Następnie decyzją z 3 grudnia 2014 r., znak [...], Starosta P. ustalił na rzecz B. N. odszkodowanie w kwocie [...]zł. Na poczet przedmiotowego odszkodowania zaliczył kwotę odszkodowania, wypłaconego na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urzędu Spraw Wewnętrznych, nr [...], z dnia 31 sierpnia 1968 r., zwaloryzowanego na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł. Odwołanie od ww. decyzji złożyło Miasto P. . Decyzją z 26 marca 2015 r., znak [...], Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do Prezydenta Miasta P. - statio fisci Skarbu Państwa oraz uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda odmówił przyznania wartości dowodowej operatowi autorstwa A. J.. Skargi na ww. decyzję złożył Miasto P. oraz B. N.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 360/15, uchylił zaskarżoną decyzję w pkt. 1, dotyczącym umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do Prezydenta Miasta P. oraz oddalił skargę B. N.. Skargę kasacyjną na ww. orzeczenie złożyła B. N.. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 903/16, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Poznaniu. NSA odnosząc się do legitymacji prawnej Miasta P. oraz Prezydenta Miasta P. , przywołał wiążący w niniejszej sprawie wyrok NSA z 18 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1015/11, w którym Sąd ten stwierdził, że "Miasto P. jako jednostka samorządu terytorialnego posiada legitymację procesową". Zdaniem NSA "można również - poprzez rekonstrukcję motywów rozstrzygnięcia na tle zarzutów kasacyjnych - stwierdzić, że NSA w powyższym wyroku uznał również legitymację Prezydenta Miasta P. jako starosty grodzkiego". NSA w wyroku z 23 marca 2018 r. zwrócił też uwagę na legitymację samej wnioskodawczyni, wskazując że "w toku postępowania kasacyjnego skarżąca kasacyjnie wraz z pismem procesowym z dnia 18 grudnia 2017 r. przedłożyła przetłumaczony i poświadczony za pomocą klauzuli apostille dokument w postaci stwierdzenia nabycia spadku po N. P., wydany przez Sąd Rejonowy w R. 18 sierpnia 2016 r. Z dokumentu tego wynika, że jedynym spadkobiercą po N. P. jest M. T. (z domu P. ). Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie odszkodowawcze w zakresie objętej wywłaszczeniem działki nr [...] od dnia 19 marca 1984 r. przysługiwało w całości M. T.. W świetle aktu notarialnego z dnia 3 lipca 2014 r. (nr rep. A [...]) obejmującego oświadczenia uzupełniające M. T. oraz B. N. do umowy sprzedaży z dnia 26 lipca 1997 r. (nr rep. A [...]) nie ulega wątpliwości, że skarżąca kasacyjnie kupiła od M. T. m.in. nabyte przez nią w drodze spadkobrania po K. P. oraz po N. P. prawa i roszczenia dotyczące objętej wywłaszczeniem działki [...] (zob. § 3 i § 4 aktu notarialnego z dnia 3 lipca 2014 r., nr rep. A [...])." Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 marca 2018 r. zawarł wskazania co do oceny operatu szacunkowego. "W przedmiotowej sprawie zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej z dnia 31 sierpnia 1968 r. określony w decyzji lokalizacyjnej z dnia 8 marca 1967 r. cel wywłaszczenia był związany z założeniem pracowniczych ogródków działkowych. Należy ponadto przyjąć, że w przypadku, gdy decyzja o ustaleniu odszkodowania wydawana jest odrębnie (np. zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt. 3 u.g.n. - jak w niniejszej sprawie - po wielu latach od dnia pozbawienia lub ograniczenia prawa do nieruchomości) "aktualny sposób użytkowania" nieruchomości należy - odpowiednio do treści art. 130 ust. 1 zd. 2 u.g.n. - ustalić według dnia pozbawienia lub ograniczenia praw. Zgodnie z pkt. I decyzji wywłaszczeniowej z dnia 31 sierpnia 1968 r. odjęcie prawa własności nastąpiło z dniem "uprawomocnienia się orzeczenia", a więc z dniem 30 września 1968 r. Oznacza to, że "aktualny sposób użytkowania" w rozumieniu art. 134 ust. 3 w zw. z art. 130 ust. 1 u.g.n. należy odnieść do daty 30 września 1968 r. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz w dniu jej "uprawomocnienia" sporna działka nr [...] była wykorzystywana w celu prowadzenia gospodarstwa rolnego, a zatem ten "sposób użytkowania" był aktualny w świetle art. 134 ust. 3 u.g.n. Prawidłowe zastosowanie zasady korzyści z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. w zw. z art. 130 ust. 1 u.g.n. w odniesieniu do ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] wymaga zatem zestawienia wartości tej nieruchomości według jej przeznaczenia i użytkowania zgodnego z celem wywłaszczenia (założenie pracowniczych ogródków działkowych) oraz według aktualnego na dzień odjęcia prawa własności sposobu użytkowania (prowadzenie gospodarstwa rolnego). W zależności od tego, która z tych wartości będzie wyższa, taki sposób użytkowania należy przyjąć przy ustalaniu wartości nieruchomości." Decyzją z 6 grudnia 2019 r., znak [...] Starosta P., ustalił na rzecz B. N. odszkodowanie w kwocie [...]złotych. Jednocześnie organ I instancji zaliczył na poczet ustalonego odszkodowania kwotę odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji Starosty P. z 8 lipca 2010 r., i zobowiązał B. N. do zwrotu kwoty [...]złotych. Odwołania od ww. orzeczenia Starosty P. wniosło M. P. oraz B. N.. Decyzją z 23 czerwca 2020 r., znak [...], Wojewoda uchylił ww. decyzję Starosty P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu II instancji sporządzony w sprawie operat szacunkowy autorstwa A. F. nie mógł stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania. Jednocześnie rzeczoznawca majątkowy odmówił potwierdzenia aktualności ww. operatu. Dodatkowo organ II instancji wskazał, że konieczne jest zbadanie legitymacji B. N. do występowania z roszczeniem o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Decyzją z 1 września 2021 r., znak [...], Starosta P. ustalił na rzecz B. N. odszkodowanie w kwocie [...]zł za ww. nieruchomość oraz zaliczył na poczet ustalonego odszkodowania kwotę odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji Starosty P. z dnia 8 lipca 2010 r., zwaloryzowanego na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł oraz zobowiązał B. N. do zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej różnicę pomiędzy odszkodowaniem ustalonym, a odszkodowaniem zaliczonym na poczet ustalonego odszkodowania, na rzecz Prezydenta Miasta P. . Decyzją z 26 listopada 2021 r., znak [...], Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Starosta P. decyzją z 24 maja 2024 r. wskazaną na wstępie ustalił na rzecz B. N. odszkodowanie w kwocie [...]zł, przy czym zaliczył na poczet tego odszkodowania kwotę wcześniej ustalonego odszkodowania decyzją tego organu z 8 lipca 2010 r., wynoszącą po waloryzacji [...] zł i ostatecznie zobowiązał Prezydenta Miasta P. do wypłaty B. N. kwoty [...]zł. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że w sprawie ziściły się przesłanki, pozwalające na przyznanie B. N. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości. Wskazano, że zgodnie z art. 128 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Orzecznictwo sądowoadministracyjne jest przy tym zgodne, że wspomnianego świadczenia może domagać się nie tylko były właściciel nieruchomości, ale również jego następca prawny w drodze sukcesji uniwersalnej. Zgodnie z dyspozycją art. 1051 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061), dalej "k.c.", spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego. Zbycie jest czynnością powodującą sukcesję uniwersalną nabywcy. "Rezultatem zawarcia umowy zbycia spadku lub udziału spadkowego jest sukcesja uniwersalna, która polega na wstąpieniu nabywcy w całokształt sytuacji prawnej zbywcy jako spadkobiercy (...). Artykuł 1053 jest przepisem iuris cogentis, co oznacza, że strony nie mogą zbyciu spadku nadać charakteru sukcesji syngularnej." (G. Karaszewski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2024, art. 1053). Zgodnie z kolei z art. 1053 k.c. nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy. Należy zatem przyjąć, że sukcesja i wstąpienie w prawa i obowiązki spadkobiercy na skutek zbycia spadku czy udziału spadkowego, obejmuje również prawa i obowiązki związane z przedmiotami uzyskanymi w zamian za utratę przedmiotu wchodzącego w skład spadku. Wojewoda zauważył, że w dniu zbycia udziałów, spadek obejmował surogat nieruchomości w postaci roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wynikającego z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia 31 sierpnia 1968 r. znak [...] Skoro zatem ww. nieruchomość stanowiąca przedmiot spadku została wywłaszczona to ww. umowy zbycia spadku miały za przedmiot prawo do odszkodowania za wywłaszczanie. Powyższe zdaniem Wojewody prowadzi do wniosku, że B. N., posiada legitymację prawną do dochodzenia odszkodowania, ponieważ nabyła w drodze sukcesji uniwersalnej udziały spadkowe po K. P. jak i spadek po N. P., przez co wstąpiła w prawa ich spadkobiercy, czyli M. T.. Następnie organ odwoławczy analizując sprawę, przeprowadził na podstawie art. 80 k.p.a. ocenę operatu szacunkowego z 1 września 2023 r. sporządzonego przez T. K. i stwierdził, że biegły w niniejszej sprawie prawidłowo wycenił wartość przedmiotowej nieruchomości, a omawiany operat może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania. Biegły wyjaśnił dobór poszczególnych transakcji i przypisanych im cech. Organ II instancji dokonując oceny tego dokumentu nie doszukał się w nim żadnych niezgodności czy nieprawidłowości mogących świadczyć o jego wadliwości. Umożliwiło to organowi II instancji weryfikację procedury obliczeniowej i poprawności wyniku końcowego. Powyższy operat szacunkowy w swojej treści jest spójny w zakresie doboru nieruchomości podobnych, ustalonych cech rynkowych wycenianych nieruchomości i przypisanych im wag. Organ prześledził cały proces wyceny przedmiotowej nieruchomości oraz jej wynik końcowy. Ocena dowodowa ww. operatu szacunkowego pozwala stwierdzić, że sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy jest prawidłowy, co pozwala na jego wykorzystanie dla celu ustalenia odszkodowania. Wojewoda zauważył, że operat szacunkowy autorstwa T. K. został pozytywnie oceniony przez Komisję Opiniującą Województwa, która 21 listopada 2023 r. (opinia nr [...]) stwierdziła, że operat w przedstawionej formie i treści może zostać wykorzystany dla celu w jakim został sporządzony oraz nie występują w nim istotne nieprawidłowości, które miałyby wpływ na wynik wyceny. Organ II instancji zaznaczył, że w sprawie sporna okazała się również kwestia waloryzacji odszkodowania wypłaconego w 2010 r. B. N. przez Prezydenta Miasta P. w kwocie [...]zł. Odwołująca podnosi, że zastosowany przez Starostę P. art. 132 ust. 3a u.g.n., stanowiący o obowiązku zwrotu zwaloryzowanej kwoty wcześniej wypłaconego odszkodowania nie powinien zostać zastosowany w sprawie. Z kolei Miasto P. podnosi, że na poczet ustalonego odszkodowania powinna zostać zaliczona zwaloryzowana na dzień wydania decyzji Starosty P. z 24 maja 2024 r. kwota odszkodowania wypłaconego na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z 31 sierpnia 1968 r. Zdaniem Wojewody, Starosta P. nie powinien stosować w zaskarżonej decyzji art. 132 ust. 3a u.g.n., celem waloryzacji wypłaconego B. N. 7 października 2010 r. odszkodowania w kwocie [...]zł. Wskazano, że zgodnie z artykułem 132 ust. 3a u.g.n. jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. W ocenie organu odwoławczego przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. nie ma zastosowania do stanów, w których nie ma sporu o zasadę odszkodowania, a jedynie o kwestie jego wysokości. Wówczas uprawniony podmiot, który poniósł szkodę pozostaje cały czas wierzycielem, co wyklucza zastosowanie art. 132 ust. 3a u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 830/11 (Lex nr 1216581), zaprezentował pogląd, że w sytuacji, gdy odszkodowanie jest należne i zostało wypłacone w toku postępowania (przed uostatecznieniem się decyzji odszkodowawczej) w kwocie niższej od ostatecznie ustalonej, to w takim przypadku nie może dojść do ponownej wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości, lecz jedynie w takiej części, która - jako należna - przewyższa kwotę dotychczas wypłaconą. Wówczas ustalenie w sentencji decyzji obowiązku wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości, skutkuje egzekucyjnością tej decyzji w kwocie wynikającej z rozstrzygnięcia, co oznacza wypłatę kwoty w części nienależnej. Przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. nie znajduje zatem zastosowania, gdy wypłacona dotychczas kwota odszkodowania - w świetle kolejnej decyzji odszkodowawczej - jest należna. Powołany przepis należy natomiast odnieść do sytuacji, w której uchylenie decyzji odszkodowawczej skutkuje nienależnością wypłaconego na podstawie tej decyzji odszkodowania. Kwota dotychczas wypłaconego odszkodowania, jako należna osobie uprawnionej, nie może być przedmiotem żądania zwrotu na podstawie art. 132 ust. 3a u.g.n. Nie można bowiem od osoby uprawnionej oczekiwać zwrotu wypłaconej kwoty odszkodowania, jeżeli kwota ta stanowi ostatecznie część należności za odebrane prawo do nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu Miasta P. i Prezydenta Miasta P. , że na poczet ustalonego odszkodowania powinna zostać zaliczona zwaloryzowana na dzień wydania decyzji Starosty P. z 24 maja 2024 r. kwota odszkodowania wypłaconego na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z 31 sierpnia 1968 r., organ odwoławczy stwierdził, że również nie widzi podstaw do waloryzacji tej kwoty. Kwota [...]zł (po denominacji [...]) wpłacona przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. do depozytu sądowego w 1968 r. została w 2010 r. w decyzji Starosty P. z 8 lipca 2010 r. ponownie przeliczona zgodnie z zasadami waloryzacji i denominacji. W ten sposób ustalona kwota części odszkodowania orzeczonego w 1968 r. w wysokości [...] zł (zwaloryzowana i zdenominowana kwota [...]zł) została odjęta od kwoty [...]zł ustalonej w oparcie szacunkowym, a różnica tych kwot jako należne odszkodowanie wypłacona B. N.. Organ odwoławczy nie dostrzegł jednak podstaw prawnych by waloryzować kwotę [...]zł wpłaconą do depozytu sądowego w 1968 r., ponieważ jak zostało powyżej wyjaśnione odszkodowanie nadal jest należne. Organ odwoławczy jedynie zastosował denominację kwoty [...]zł i uzyskał w jej wyniku kwotę [...]groszy, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386 z późn. zm.). Zgodnie z art. 470 k.c. "ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia". Zatem kwotę obecnie wynoszącą [...] groszy, jako kwotę złożoną w 1968 r. do depozytu sądowego należało zaliczyć na poczet przyznanego odszkodowania. Odnosząc się do kwestii rozliczeń przeprowadzonych w sentencji decyzji, organ odwoławczy wyjaśnił, że na poczet ustalonego odszkodowania w kwocie [...]zł została zaliczona kwota [...]groszy (po denominacji) złożona do depozytu sądowego w 1968 r. przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. . Jak również na poczet ustalonego odszkodowania została zaliczona kwota wypłaconego B. N. 7 października 2010 r. odszkodowania w wysokości [...] zł, które zostało przyznane na mocy decyzji Starosty P. z 8 lipca 2010 r., ale pomniejszona o kwotę [...]zł. Kwota [...]zł wynika z waloryzacji i denominacji kwoty [...]zł złożonej do depozytu sądowego w 1968 r., przeprowadzonej przez Starostę P. w 2010 r. celem dokonania rozliczenia i ustalenia kwoty odszkodowania w decyzji z 8 lipca 2010 r. Organ odwoławczy ustalił, że kwota [...]zł nie powinna zostać zwaloryzowana przez Starostę P., dlatego powiększył należne B. N. odszkodowanie o tę kwotę w pkt. III decyzji. Natomiast finalnie rozliczył złożone do depozytu sądowego odszkodowanie w kwocie [...]zł, wynoszące [...] groszy po denominacji w pkt. II decyzji. Łącznie na poczet ustalonego odszkodowania została zaliczona kwota [...]zł, co spowodowało że Prezydent Miasta P. , wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej został zobowiązany do zapłaty kwoty [...]zł. Kwota do której wypłaty został zobowiązany Prezydent Miasta P. wynosząca [...] zł, stanowi wynik różnicy pomiędzy kwotą ustaloną w operacie szacunkowym z 1 września 2023 r. wynoszącą [...] zł, a łączną kwotą która została zaliczona na poczet odszkodowania wynoszącą [...] zł. Skargę na decyzję Wojewody wywiedli do Sądu Miasto P. oraz Prezydent Miasta P. , wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty P. , a także zwrot kosztów postepowania według norm przepisanych. Decyzji Wojewody zarzucono naruszenie następujących przepisów: - art. 15 w zw. z art. 138 ust. 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i wydania nowej decyzji bez możliwości skontrolowania jej w trybie administracyjnym w instancji odwoławczej, - art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez przyznanie odszkodowania osobie, która nie jest uprawniona do jego otrzymania, - art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, poprzez błędne ustalenie kwoty pieniężnej odszkodowania jaka została wypłacona przez Skarb Państwa B. N. w dniu 7 października 2010 roku. - § 45 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r., w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy były przedstawione wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 23 marca 2018r., sygn. akt I OSK 903/16, - art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się przez Wojewodę do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 23 marca 2018r., sygn. akt I OSK 903/16 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako "p.p.s.a."). Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Wojewody z 27 sierpnia 2024 r. ustalająca dla B. N. wysokość odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotowa sprawa o ustalenie odszkodowania była wielokrotnie przedmiotem orzekania przez organy administracji publicznej oraz sądy administracyjne. Ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Niespornym zatem jest, że Miasto P. oraz Prezydent Miasta P. posiadają legitymację procesową. W wyroku NSA z 23 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 903/16 potwierdzono również legitymację samej wnioskodawczyni do dochodzenia odszkodowania. Skarżąca pismem procesowym z dnia 18 grudnia 2017 r. przedłożyła przetłumaczony i poświadczony za pomocą klauzuli apostille dokument w postaci stwierdzenia nabycia spadku po N. P., wydany przez Sąd Rejonowy w R. 18 sierpnia 2016 r. Z dokumentu tego wynika, że jedynym spadkobiercą po N. P. jest M. T. (z domu P. ). Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie odszkodowawcze w zakresie objętej wywłaszczeniem działki nr [...] od dnia 19 marca 1984 r. przysługiwało w całości M. T.. W świetle aktu notarialnego z dnia 3 lipca 2014 r. (nr rep. A [...]) obejmującego oświadczenia uzupełniające M. T. oraz B. N. do umowy sprzedaży z dnia 26 lipca 1997 r. (nr rep. A [...]) nie ulega wątpliwości, że skarżąca kasacyjnie kupiła od M. T. m.in. nabyte przez nią w drodze spadkobrania po K. P. oraz po N. P. prawa i roszczenia dotyczące objętej wywłaszczeniem działki [...] (zob. § 3 i § 4 aktu notarialnego z dnia 3 lipca 2014 r., nr rep. A [...])." W ocenie Sądu obecnie rozpoznającego niniejszą sprawę, kwestie wyżej wskazane zostały już ostatecznie przesądzone. Z tego też względu za niezasadny Sąd uznaje zarzut skargi dotyczący przyznania odszkodowania osobie, która nie jest uprawniona do jego otrzymania. W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Odszkodowania może domagać się nie tylko były właściciel nieruchomości, ale również jego następca prawny w drodze sukcesji uniwersalnej. W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n. i art. 106 ust. 1 u.g.n., według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 u.g.n. stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Podstawę do ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie stanowił operat szacunkowy sporządzony dnia 1 września 2023 r., przez T. K.. Przedmiotem wyceny jest nieruchomość położona w P. przy ul. [...], stanowiąca w dacie wywłaszczenia działkę nr [...] o pow. 1,8622 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], a aktualnie oznaczona jako działki : nr [...] o pow. 0,0389 ha (objęta księgą wieczystą KW nr [...]); nr [...] o pow. 0,0416 ha (KW nr [...]); nr [...] o pow. 1,7817 ha (KW nr [...]). Podkreślenia wymaga, że wytyczne co do sporządzenia operatu zawarte zostały w wyroku NSA z 23 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 903/16. Zdaniem biegłego, zastosował się on do wskazań NSA, stosując tzw. zasadę korzyści z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. Biegły wyjaśnił, że określając wartość nieruchomości i porównując wartości nieruchomości o przeznaczeniu planistycznym określonym jako rola oraz ogrody działkowe, nie znalazł wystarczającej liczby transakcji o ww. przeznaczeniach wobec czego zastosował § 45 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Przeznaczenie gruntów przyległych ustalił na podstawie ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. z 1966 r uchwalonego uchwałą nr [...] Prezydium Rady narodowej miasta P. z dnia 9 września 1966 r. Przedmiotowa działka nr [...] znajdowała się w jednostce bilansowej "C" III - strefa miejska terenów rozwojowych miasta po roku 1980 dla rozwoju mieszkalnictwa o wysokiej intensywności oznaczona była symbolem C38ZD - ogrody działkowe. Działki sąsiadujące z wycenianą nieruchomością od wschodu, zachodu i północy posiadają jednakowe przeznaczenie jak działka nr [...] tj C 38 ZD - ogrody działkowe. Natomiast od południa przedmiotowe działki przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną o wysokiej intensywności kolor brązowy na planie oraz tereny mieszkalnictwa o niskiej intensywności kolor jasnobrązowy na planie. Biegły uznał, że stosując zasadę korzyści oraz sprawdzając przeznaczenie gruntów przyległych najbardziej korzystnym wariantem jest określenie wartości jako zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (grunty o takim przeznaczeniu graniczą od południa z wycenianą nieruchomością). Dla potrzeb wyceny autor operatu szacunkowego zebrał informacje z aktów notarialnych, które obejmowały przeprowadzone transakcje gruntami przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną lub mieszkaniowo-usługową na obszarze miasta P. w okresie dwóch lat wstecz od daty wyceny. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę biegły nie zrealizował wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA. Jak bowiem wskazał NSA "prawidłowe zastosowanie zasady korzyści z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. w zw. z art. 130 ust. 1 u.g.n. w odniesieniu do ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] wymaga zestawienia wartości tej nieruchomości według jej przeznaczenia i użytkowania zgodnego z celem wywłaszczenia (założenie pracowniczych ogródków działkowych) oraz według aktualnego na dzień odjęcia prawa własności sposobu użytkowania (prowadzenie gospodarstwa rolnego). W zależności od tego, która z tych wartości będzie wyższa, taki sposób użytkowania należy przyjąć przy ustalaniu wartości nieruchomości". W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że wynikająca z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. tzw. zasada korzyści pozwala na uwzględnienie korygującego czynnika sposobu użytkowania (wykorzystywania) wywłaszczonej nieruchomości w celu zapewnienia podmiotowi uprawnionemu do odszkodowania możliwości odniesienia korzyści w sytuacji, gdy aktualny sposób użytkowania niezgodny z celem wywłaszczenia albo sposób użytkowania wynikający z przeznaczenia nieruchomości zgodnego z celem wywłaszczenia okazuje się w danym stanie faktycznym bardziej korzystny z punktu widzenia wartości nieruchomości. Organ ustalający odszkodowanie w odrębnej decyzji na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego ma zatem obowiązek rozważyć alternatywnie wartość nieruchomości wywłaszczonej w dwóch wariantach. Po pierwsze konieczne jest ustalenie wartości rynkowej nieruchomości według przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia będącym przesłanką wydania decyzji wywłaszczeniowej. Po drugie należy określić wartość rynkową nieruchomości ustaloną według aktualnego sposobu jej użytkowania. Wyniki powyższych ustaleń wymagają następnie porównawczego zestawienia. Jeżeli wartość wywłaszczonej nieruchomości ustalona według aktualnego sposobu jej użytkowania jest wyższa od wartości ustalonej według jej przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia, należy przyjąć wartość wyższą (art. 134 ust. 3 u.g.n.). Jeżeli wartość nieruchomości ustalona według sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia jest wyższa od wartości ustalonej według aktualnego sposobu użytkowania tej nieruchomości, pierwszeństwo należy przyznać również wartości wyższej (art. 134 ust. 4 u.g.n.). Biegły ma zatem rozważyć wartość nieruchomości wywłaszczonej w dwóch alternatywnych wariantach: według przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia lub według aktualnego sposobu jej użytkowania, a nie najbardziej korzystnego w ogóle. Nie da się bowiem zaprzeczyć, że diametralnie różnią się ceny rynkowe nieruchomości przeznczonej pod zieleń, od nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę wielorodzinną. Ustalając wartość rynkową nieruchomości, właściwe jest uwzględnienie przeznaczenia nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia (przejęcia) jedynie w sytuacji, gdy wzięcie pod uwagę tej okoliczności spowoduje zwiększenie wartości rynkowej nieruchomości (por. wyrok WSA w Warszawie z 9.01.2015 r., I SA/Wa 3252/14, LEX nr 1746955). W takiej sytuacji osoba wywłaszczona powinna otrzymać odszkodowanie, którego podstawę stanowi nie wartość nieruchomości zgodna z dotychczasowym sposobem użytkowania (art. 134 ust. 3 u.g.n.), lecz wyższa wartość nieruchomości, określona dla alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia tej nieruchomości na cel publiczny (por. też wyrok WSA w Szczecinie z 7.12.2017 r., II SA/Sz 1160/17, LEX nr 2431818). Zatem, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości np. w porównaniu do wartości szacowanej dla przeznaczenia zgodnego z planem miejscowym lub z faktycznym sposobem korzystania z nieruchomości, to wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia (por. też m.in. wyrok NSA z 9.05.2023 r., I OSK 1011/22, LEX nr 3559976). W ocenie Sądu za niewystarczające należało uznać twierdzenie biegłego, że wobec braku wystarczającej liczby transakcji o ww. przeznaczeniach, biegły zastosował § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zaznaczyć bowiem wyraźnie należy, że odszkodowanie powinno odzwierciedlać faktyczną wartość utraconego prawa, dlatego kierowanie się innym przeznaczeniem nieruchomości niż to, które wynika z obowiązujących dla tej nieruchomości regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powinno być ostatecznością. Ustalając wartość nieruchomości w sposób uwzględniający postanowienia art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. biegły powinien przede wszystkim wyczerpać możliwość kierowania się cenami transakcyjnymi nie tylko z rynku lokalnego, a więc gminnego i powiatowego, ale także z rynku regionalnego (por. też wyrok WSA w Poznaniu z 8.02.2023 r., I SA/Po 516/22, LEX nr 3508292). Z tych względów Sąd uznał, że operat szacunkowy nie spełnia wymogów z art. 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 134 u.g.n., a zatem nie mógł stanowić podstawy ustaleń dotyczących wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie. Sąd wskazuje, że rolą organu administracji nie jest ocena sporządzonej wyceny wyłącznie pod względem zachowania warunków formalnych dokumentu i logiki wywodu. Stwierdzenie, że organ administracji nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji nie może zamiast rzeczoznawcy majątkowego i wbrew jego opinii przyjąć, że wartość nieruchomości jest inna niż przyjął to rzeczoznawca majątkowy. Organ administracji może natomiast, jest wręcz do tego obowiązany, jako jedyny podmiot uprawniony do oceny dowodu, jakim jest operat szacunkowy, domagać się wyjaśnień od rzeczoznawcy majątkowego, w razie gdy operat, czy to zdaniem organu administracji, czy strony postępowania, zawiera błędy lub stwierdzenia nieodpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy, jak również "zasadom zdrowego rozsądku". Należy przyjąć, że zarówno ocena zebranego materiału dowodowego, jak i dokonanie subsumcji prawnej są zadaniem organu administracji, który jest "najwyższym biegłym" w zakresie prawa w ramach prowadzonego postępowania. Również ocena materiału dowodowego powinna być przedmiotem jego własnej analizy. Nie można stracić z pola widzenia, że treść prawidłowego operatu szacunkowego pełni tutaj funkcję, którą można określić jako "podwójnie perswazyjną". Po pierwsze, opinia biegłego jest podstawą do ustaleń faktycznych organu w przedmiocie wysokości odszkodowania. Oznacza to, że taki środek dowodowy – przede wszystkim – powinien przekonać organ, co do jego merytorycznej poprawności, ponieważ wprost wpływa na rozstrzygnięcie w przedmiocie odszkodowania. Chodzi tutaj zarówno o jego zgodność z przepisami z zakresu wyceny, jak i transparentność i spójność pozwalającą na jego akceptację także z punktu widzenia logiki i doświadczenia życiowego. Po drugie, funkcja "perswazyjna" operatu szacunkowego aktualizuje się także w relacji pomiędzy organem a stroną (podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania). W tym kontekście treść operatu przekłada się wprost na rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie decyzji. W uproszczeniu można stwierdzić, że organ "przekonany" o poprawności opinii jest z kolei prawnie zobligowany do "przekonania" strony o prawidłowości swojego rozstrzygnięcia. W tym momencie staje się w pewnym sensie "adwokatem" opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ administracyjny w uzasadnieniu decyzji nie może zatem poprzestać na stwierdzeniach sprowadzających się do tego, że operat jest formalnie kompletny i został sporządzony przez uprawniony podmiot. Musi on – realizując procesową zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) – prawidłowo uzasadnić, dlaczego uznał operat jako merytoryczną podstawę rozstrzygnięcia, a także w jaki sposób rozstrzygnął o ewentualnych wątpliwościach czy zarzutach co do jego poprawności -art. 107 § 3 k.p.a. (patrz A. Nikiforów [w:] Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, red. E. Klat-Górska, Warszawa 2024, art. 134). Organy obu instancji, tym wymogom nie sprostały. Mając powyższe na uwadze Sąd za zbędne uznał odniesienie się do kwestii waloryzacji odszkodowania . Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi, Sąd wskazuje, że w sytuacji, gdy rozstrzyga się o odszkodowaniu w tak dużej wysokości to podejmując decyzję, organ winien swoje stanowisko szczegółowo uzasadnić, stosownie do wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Orzeczenie winno więc być rzetelne i oparte na kompletnym materiale dowodowym oraz zawierać jasną sumbsumpcję. W uzasadnieniu decyzji powinien zostać przedstawiony - w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ odwoławczy stanowiska. Organ II instancji, dokonując reformacji decyzji na niekorzyść odwołujących się od orzeczenia pierwszoinstancyjnego Prezydenta i Miasta P. , winien był ze szczególną starannością dążyć do przejrzystego i klarownego wyjaśnienia kierujących nim motywów, aby uczynić zadość zasadzie przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a. W przedmiotowej sprawie tego zabrakło. Z uzasadnienia decyzji Wojewody nie sposób wydedukować, za jaki konkretnie okres naliczono kwotę waloryzacji odszkodowania, od jakiej konkretnie kwoty i w jaki sposób dokonano tych obliczeń. Tym bardziej, że w toku postępowania odwoławczego strony nie miały możliwości zapoznania się z ewentualnymi materiałami czy notatkami służbowymi dotyczącymi sposobu obliczenia waloryzacji odszkodowania. Analizując zresztą uzasadnienia decyzji obu instancji można ulec wrażeniu, że organy same pogubiły się w ustaleniu stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przedłożone wraz ze skargą akta administracyjne sprawy nie pozwalają bowiem na przeprowadzenie oceny, co do prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę do wydania decyzji w sprawie wysokości odszkodowania. Brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji powoduje, że wymyka się ona spod kontroli sądowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji z uwzględnieniem zawartych w niniejszym uzasadnieniu wskazań powoła biegłego w celu sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Operat ten winien uwzględnić wykładnię przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, zawartych zarówno w uzasadnieniu niniejszego wyroku jak i w wyroku NSA z 23 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 903/16. Przy wydaniu swojego rozstrzygnięcia organy, mając na względzie reguły zawarte w art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., winny wyraźnie wskazać, jaka kwota została już wypłacona B. N. oraz co i w jakiej wysokości się na nią składało, na podstawie którego operatu została ustalona wartość nieruchomości i wypłacone odszkodowanie, ile wynosi całkowita kwota odszkodowania, ile wynosi kwota odszkodowania złożonego w depozycie sądowym przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej, czy i dlaczego jakaś jeszcze ewentualnie kwota pozostaje do wypłacenia, co się na nią składa oraz na jakiej zasadzie podlega waloryzacji i w jaki ewentualnie sposób waloryzacja jest obliczona. Wskazane okoliczności muszą wyraźnie wynikać z decyzji i być w sposób przejrzysty oraz czytelny, i nie budzący żadnych wątpliwości wyliczone. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art.135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 oraz art. 223 § 2 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wyłącznie wpis sądowy. Wpis ten został uiszczony jako stały w wysokości 200 zł przez skarżącego i to zgodnie z uchwałą NSA składu 7 sędziów z 20 maja .2010 r., I OPS 14/09, (ONSAiWSA 2010, nr 4, poz. 55), która stanowiła, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Jednakże należy zauważyć, że późniejsza uchwała NSA składu 7 sędziów z 3 października 2016 r., I OPS 1/16 wskazuje, że od skargi na decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości wydanej na podstawie art.129 ust.5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) pobiera się wpis stosunkowy, o którym mowa w art. 231 p.p.s.a. Przypomnieć należy, ze wniesiona w tej sprawie skarga dotyczy decyzji Wojewody z dnia 27 sierpnia 2024 r., którą to decyzją organ uchylił decyzję Starosty P. ustalającą na rzecz B. N. odszkodowanie w kwocie [...]zł. Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania w tej samej kwocie zobowiązując jednak Prezydenta Miasta do zwrotu osobie zobowiązanej kwoty [...]zł. Oznacza to, że wpis w przedmiotowej sprawie jest stosunkowy i winien wynieść [...] zł ( § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wskazana wyżej uchwała NSA). Kosztami postępowania w sprawie obciążono Wojewodę. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony niepełny wpis od skargi orzeczono jak w punkcie 2 wyroku. Natomiast zgodnie z art. 223 § 2 p.p.s.a. jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. Wobec powyższego o reszcie należnego wpisu od skargi w wysokości 99.800 zł (100 000 zł – 200zł) orzeczono jak w punkcie 3 wyroku.