I OZ 669/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2013 r., sygn. akt II SO/Sz 7/13 o przekazaniu według właściwości sprawy z wniosku J. K. o wymierzenie E. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. grzywny postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. W dniu 24 kwietnia 2013 r. J. K. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie wniosek o wymierzenie grzywny "E. SA Oddział w K." za nie przekazanie Sądowi jej skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na wniosek E. S.A. z siedzibą w G. wniosła o jego odrzucenie z tego powodu, że podmiot "E. S.A. Oddział w K." nie istnieje w obrocie prawnym, a właścicielem infrastruktury elektroenergetycznej, która zlokalizowana jest w granicach nieruchomości wskazanej we wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest E. S.A. z siedzibą w G., a oddział tej spółki, znajdujący się w K., nie posiada zdolności prawnej ani zdolności sądowej i nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wydając postanowienie o przekazaniu powyższego wniosku o wymierzenie grzywny Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do rozpoznania – powołując się na art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198 ze zm.) oraz art. 41 k.c. - stwierdził, że skoro siedzibą E. S.A. jako osoby prawnej jest miejscowość, w której siedzibę ma jej organ zarządzający tj. G., to właściwym miejscowo do rozpoznania przedmiotowego wniosku będzie wojewódzki sąd administracyjnym, w którego obszarze leży siedziba ww. spółki. Sąd Wojewódzki podkreślił przy tym, że przedmiotem wniosku jest wymierzenie E. S.A. grzywny za niewypełnienie obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 12 k.s.h. spółka akcyjna nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru (tzn. Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego). Żaden z przepisów Kodeksu spółek handlowych nie przyznaje natomiast osobowości prawnej, ani też zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oddział jest więc tylko jednostką organizacyjną osoby prawnej jaką jest spółka akcyjna, nie posiadającym jednak samodzielności w rozumieniu podmiotowości na gruncie prawa cywilnego czy administracyjnego. Spółka E. S.A. z siedzibą w G. w złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażaleniu – wnosząc o jego uchylenie lub zmianę i odrzucenie wniosku o wymierzenia grzywny oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego – wywodziła, że wnioskodawczyni w swoim piśmie wyraźnie wskazała, iż wobec nie przekazania wniesionej przez nią skargi, domaga się wymierzenia grzywny – na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. - spółce E. S.A. z siedzibą w G. Oddział w K. Podmiot taki nie istnieje w obrocie prawnym. Oddział spółki zaś nie dysponuje zdolnością prawną ani sądową. Podmiotem, który powinien występować w postępowania, powinna być zatem co najwyżej spółka E. S.A. z siedzibą w G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Ocena zaskarżonego postanowienia wymagała w pierwszej kolejności wzięcia pod uwagę, że sąd administracyjny zgodnie z art. 134 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy, którą zarówno w zakresie przedmiotowym, jak również podmiotowym zakreśla sama strona. To zatem ona jest odpowiedzialna m. in. za prawidłowe oznaczenie podmiotu, któremu wymierzenia grzywny się domaga. Sąd nie jest zatem władny wyręczać strony w tym zakresie, zwłaszcza wtedy, gdy jest ona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Strona może natomiast po wniesieniu wniosku samodzielnie go doprecyzować, prawidłowo określając podmiot, któremu ma zostać wymierzona grzywna. Jeżeli jednak tego nie czyni i w złożonym przez siebie wniosku wyraźnie wskazuje, że domaga się wymierzenia grzywny oddziałowi spółki akcyjnej, to Sąd jest zobowiązany rozważyć dopuszczalność takiego wniosku. W sytuacji zatem, gdy w niniejszym przypadku wnioskodawczyni domaga się wymierzenia grzywny – w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. – oddziałowi spółki kapitałowej, właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny w obszarze którego leży miejscowość, w której ten oddział się znajduje. Usprawiedliwianie zatem przekazania wniosku J, K, o wymierzenie grzywny okolicznością, że miejscem siedziby spółki E. S.A. z siedzibą w G., jest miejscowość, w której siedzibę ma jej organ zarządzający, w sytuacji, gdy wnioskodawczyni, jako adresata orzeczenia o wymierzeniu grzywny, wskazywała oddział tej spółki, było nieprawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1 Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.