I OZ 738/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2201/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. H. na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 2 lipca 2013 r., IV SA/Wa 2201/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wskazał, że stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis art. 255 p.p.s.a., stanowi z kolei, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący został wezwany do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, kont i lokat, nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez niego i jego żonę świadczeń rentowych, nadesłania oświadczenia wskazującego, jakie koszty ponosi za wynajem domu, w którym mieszka, złożenia oświadczenia, czy mieszka razem z córką, ponadto do złożenia oświadczenia, za jaką nieruchomość płaci podatek oraz jakie wydatki poniósł w ostatnich trzech miesięcy na kształcenie córki a jakie środki przeznaczył na zakup opału. Skarżący w piśmie z 9 lutego 2013 r., wskazał, że wezwanie do nadesłania dokumentów jest bezprawne i nieprecyzyjne. Jednakże, zdaniem Sądu, dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niepełne, co obligowało do wezwania skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień i oświadczeń mających na celu ocenę wiarygodności otrzymywanych świadczeń oraz ustalenie rzeczywistej wysokości wpływów trzyosobowej rodziny i możliwości płatniczych skarżącego. Sąd wskazał, że kwota deklarowanych dochodów i wydatków mogła budzić wątpliwości, skoro z jednej strony strona deklaruje, że dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.401 zł brutto miesięcznie, a z drugiej zaś wskazuje, że koszty leków, dowozu do lekarzy i na badania pochłaniają około 200 zł miesięcznie, podatek od nieruchomości, opłaty bieżące, jak woda, wywóz nieczystości płynnych, czy gaz w butli to wydatek rzędu 350 zł miesięcznie, bieżące remonty nieruchomości, w której mieszka skarżący kosztują około 100 zł miesięcznie, koszty niektórych z badań żony, koniecznych do przeprowadzenia co kilka miesięcy, to 1500 - 2000 zł, a zakup opału około 700 zł. W dodatku skarżący nie wskazał, jakie koszty ponosi w związku ze studiowaniem córki, na wynajem domu, wyżywienie, czy ubrania. Skoro powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi, to Sąd nie mógł ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego co w konsekwencji prowadziło do odmowy przyznania prawa pomocy. W zażaleniu, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw. Zasadą ogólną postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów tego postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że oświadczenie skarżącego jest niewystarczające do uznania, że zachodzą przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i wezwał go do jego uzupełnienia. Skarżący nie ustosunkował się jednak do wezwania Sądu z 23 stycznia 2013 r., skierowanego do niego w wykonaniu zarządzenia z 22 stycznia 2013 r., to jest nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, ani nie udokumentował wysokości otrzymywanych świadczeń rentowych przez niego i jego żonę. Nie złożył również oświadczeń dotyczących kosztów wynajmu domu, w którym mieszka oraz wysokości środków jakie przeznaczył w okresie ostatnich trzech miesięcy na zakup węgla lub drzewa opałowego. Poza tym, wnioskodawca nie wyjaśnił za jaką nieruchomość płaci podatek od nieruchomości, w świetle oświadczenia, że nie posiada żadnych nieruchomości oraz nie doprecyzował sytuacji domu córki, w którym kiedyś mieszkał (według oświadczeń składanych w sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 1002/10 oraz IV SA/Wa 1120/11). Ponadto, J. H. nie podał w jakiej wysokości poniósł wydatki związane ze studiami córki w okresie ostatnich trzech miesięcy. Brak udzielenia odpowiedzi na wezwanie Sądu oznacza, że J. H. uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a więc, czy wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego też, w świetle wątpliwości, na które zwrócono uwagę w zarządzeniu z 22 stycznia 2013 r. i postanowieniu z 2 lipca 2013 r., należało dojść do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie miał wystarczających podstaw aby uznać oświadczenia J. H. za uprawdopodobnione (por. też postanowienia NSA z 22 czerwca 2010 r., II OZ 583/10 oraz z 22 lutego 2010 r., I OZ 119/10). W konsekwencji, wniosek J. H. nie mógł zostać uwzględniony. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.