I OZ 767/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 64/20 w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Postanowieniem z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 64/20 (dalej postanowienie z 19 lutego 2020 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2019 r.) w przedmiocie umorzenia postępowania. Sąd I instancji wskazał, że skarżący pismem z 10 grudnia 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I WSA w Warszawie z 15 stycznia 2020 r. [I SA/Wa 64/20] wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi [k. 11 akt I SA/Wa 64/20]. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego 29 stycznia 2020 r. Termin do jego wykonania upływał 5 lutego 2020 r. Mimo upływu terminu skarżący nie uiścił wymaganego wpisu od skargi [k. 12, 14, 51-51v akt I SA/Wa 64/20]. WSA podniósł, że zgodnie z art. 230 § 1 ppsa (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 [ze zm.]) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga (art. 230 § 2). Stosownie do treści art. 220 § 3 wskazanej ustawy skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżący - mimo stosownego wezwania Sądu - nie uiścił należnego wpisu sądowego. WSA, na mocy art. 220 § 3 ppsa, odrzucił skargę (k. 54-55 akt I SA/Wa 64/20). Zażalenie na postanowienie z 19 lutego 2020 r. wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], reprezentowany przez r. pr. M.D., który zarzucił postanowieniu naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 65 § 1 ppsa przez niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącego wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi przez dokonanie zapłaty wpisu sądowego, a tym samym uznanie, że skarga podlega odrzuceniu z uwagi na niewykonanie wezwania. Skarżący podniósł, że jest zwolniony od opłat sądowych na podstawie art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2020 r. poz. 266, dalej usus), na co powołał się w skardze [s. 6 akapit ostatni skargi]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem dalszego rozpatrzenia (k. 66-67 akt I SA/Wa 64/20). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 220 § 3 w zw. z art. 65 § 1 ppsa okazał się niezasadny. Sąd I instancji trafnie przyjął, że pełnomocnikowi skarżącego prawidłowo doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej adresowanej do pełnomocnika skarżącego, zalegającej w aktach sprawy a opatrzonej podpisem osoby odbierającej przesyłkę dnia 29 stycznia 2020 r., określony został rodzaj przesyłki jako: "wezw. o REGON + dor. odpisu zarz. o wpisie + dor. odp. na sk." (k. 51v akt I SA/Wa 64/20). Zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I WSA w Warszawie z 15 stycznia 2020 r.; odpis pisma doręczającego odpis odpowiedzi na skargę; odpisy pism wzywających pełnomocnika skarżącego do: uiszczenia wpisu od skargi i podania numeru REGON, znajdują się we właściwej kolejności w aktach sądowych, a numeracja kart nie uległa zmianie. Zarządzenia te wykonał odpowiednio przeszkolony pracownik Sądu (k. 1 pkt III; 11, 12, 14 akt I SA/Wa 64/20). W zażaleniu nie przedstawiono dowodów świadczących o braku dołączenia do przesyłki pocztowej, zawierającej wezwanie do podania nr REGON i odpisu odpowiedzi na skargę (pełnomocnik nie neguje ich otrzymania), wezwania do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Pozwala to uznać, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że pełnomocnikowi skarżącego doręczono kompletną przesyłkę, zawierającą wszystkie wymienione na zwrotce dokumenty. Zarzut naruszenia art. 220 § 3 ppsa w zw. z art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2020 r. poz. 266, dalej usus) zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takie szczególne przepisy zawarte są zarówno w samej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, jak również w innych ustawach (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 807, nb 9, 10; s. 1003 -1004, nb 55-61; M. Kazek, Koszty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2020, s. 5, nb 5; s. 236, nb 18). Regulację odpowiadającą regulacji art. 199 in fine ppsa zawiera art. 2 ust. 2 in fine ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 ze zm., dalej uksc). W doktrynie wskazuje się, że do przepisów szczególnych zalicza się m.in.: art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2013 r. poz. 908 ze zm.; A. Zieliński, Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Art. 98-124 KPC. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 16, nb 7 p. 1; art. 114 ust. 4 usus - T. Brzezicki w: red. J. Wantoch-Rekowski, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, s. 706-707, uw. 4). W doktrynie wskazuje się, że umieszczenie przepisu w jednostce redakcyjnej art. 114 usus nie jest trafnym rozwiązaniem legislacyjnym, gdyż może wywoływać pewne wątpliwości interpretacyjne co do zakresu zwolnienia. Powstaje wątpliwość, czy wprowadzone zwolnienie dotyczy tylko spraw wymienionych w art. 114 ust. 1, czy też dotyczy działalności Zakładu związanej z realizacją zadań wynikających z przepisów ustawy. Należy uznać, że ustanowione zwolnienie odnosi się do wszystkich aspektów działalności Zakładu określonych w ustawie. Oznacza to, że jego stosowanie nie powinno zostać ograniczone tylko do spraw, o których stanowi przepis art. 114 ust. 1, lecz swoim zakresem obejmuje działalność Zakładu w zakresie przyznanych zadań wynikających z przepisów ustawy systemowej. Taka jest również praktyka stosowania komentowanego przepisu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 usus, skarżący wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone ustawą. Uszczegółowienie tych zadań, z których niewątpliwie wynika zakres prowadzonej przez Zakład działalności w rozumieniu art. 114 ust. 4 usus, zawierają przepisy art. 68-71 (postanowienie NSA z 19.1.2011 r. II GZ 11/11, Lex 742988). Przedmiotowa skarga dotyczy decyzji z [...] listopada 2019 r., utrzymującej w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2019 r. nr [...], umarzającej na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1956 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] o odmowie przyznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], której ostatnim właścicielem hipotecznym był Fundusz Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników (k. 5, 7, 8, 13 akt dawnej nieruchomości warszawskiej przy ul. [...]). Skarżący wykazał, zarówno w skardze, jak i w zażaleniu, że niniejsza sprawa mieści się w katalogu spraw objętych zwolnieniem ustawowym od opłat sądowych na podstawie art. 114 ust. 4 usus. Skoro skarga nie była dotknięta brakiem fiskalnym, brak było podstaw od jej odrzucenia (art. 220 § 3 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.