I OZ 788/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1015/17 o odmowie zmiany postanowienia z dnia 6 listopada 2017 r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 1015/17 i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1015/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku A. W., odmówił zmiany postanowienia z dnia 6 listopada 2017 r. odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że A. W. wraz ze skargą na decyzję wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Zdaniem skarżącego wykonanie tej decyzji spowoduje szkodę, ponieważ sprawuje wyłączną opiekę nad chorym synem, którego dowozi na terapię do [...] i na trasie z miejsca zamieszkania do wskazanego Ośrodka brak jest komunikacji publicznej. Wskazana okoliczność skutkować będzie koniecznością korzystania z przewoźnika prywatnego, a z uwagi na trudną sytuację materialną nie jest w stanie wydatków tych pokryć. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Na wskazane postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 281/18 oddalił zażalenie. Pismem z dnia 17 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o zmianę postanowienia z dnia 6 listopada 2017 r., wskazując że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OZ 412/18 w tożsamej sprawie uwzględnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając zmiany postanowienia z dnia 6 listopada 2017 r. uznał, że okoliczności faktyczne nie uległy zmianie, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2018 r. wyraził inny pogląd co do oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu wyrażenie odmiennej oceny tożsamego stanu faktycznego nie daje podstaw do uznania, że zmianie uległy okoliczności uzasadniające podjęcie rozstrzygnięcia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. W., zarzucając naruszenie art. 61 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek skarżącego o zmianę postanowienia został złożony z powodu zmiany okoliczności, które zostały wskazane w ww. wniosku, a ponadto wykazane poprzez dołączenie do wniosku w postaci dokumentów. Do przedłożonych dokumentów i wynikającej z nich zmiany okoliczności Sąd w ogóle się nie odniósł. Skarżący prawo jazdy dotychczas wykorzystywał w celu dowożenia na terapię syna. Fakty te potwierdzają załączone do wniosku z dnia 17 maja 2018 r. orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania oraz zaświadczenie z [...] o regularnym uczęszczaniu R. W. na psychoterapię od 3 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a. sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 P.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., ile wymaga uwzględnienia treść art. 61 § 4 P.p.s.a. Podkreślić należy, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie uniemożliwia ponowienia wniosku, jednakże wnioskodawca powinien mieć na uwadze to, że w sprawie objęcia strony ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe i możliwość jego zmiany może zostać oparta nie na podważeniu stanowiska zajętego przez Sąd z powodu jego wadliwości, ale wskazaniu, że pozostaje ono nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie wskazał, że wyrażenie w tożsamej sprawie innego poglądu co do oceny zgromadzonego materiału dowodowego nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 61 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie pominął jednakże treść wniosku A. W. o zmianę postanowienia z dnia 6 listopada 2017 r. oraz dołączone do niego dokumenty, tj. m.in.: zaświadczenie lekarskie z dnia 11 maja 2018 r. o tym, że R. W. znajduje się pod opieką [...] od 3 lipca 2017 r. i regularnie uczęszcza na psychoterapię w [...], orzeczenie z dnia 11 kwietnia 2018 r. o potrzebie indywidualnego nauczania syna skarżącego z uwagi na stan zdrowia ucznia uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły, orzeczenie z dnia 12 marca 2018 r. o zaliczeniu skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 11 października 2011 r. powierzający m.in. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim R. W. – A. W. Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący we wniosku o zmianę postanowienia z dnia 6 listopada 2017 r., powołał zatem szereg nowych okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 P.p.s.a., które Sąd miał obowiązek rozważyć pod kątem wystąpienia którejś z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a., a czego nie uczynił. Sąd I instancji nie wyjaśnił z jakich przyczyn pominął wydając zaskarżone postanowienie podnoszone przez skarżącego nowe okoliczności świadczące o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący we wniosku oświadczył bowiem, że zatrzymanie prawa jazdy w następstwie wydania decyzji o uznaniu strony za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych może wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia mu szkody, gdyż dokument prawa jazdy jest niezbędny aby dowozić dziecko, które samotnie wychowuje, na regularne zajęcia do [...]. Skarżący podkreślił, mając na względzie odległość pomiędzy miejscem zamieszkania oraz miejscem, w którym odbywa się terapia, że brak prawa jazdy uniemożliwi synowi cierpiącemu na zaburzenia [...] uczestniczenie i kontynuowanie terapii. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że powyższe okoliczności i powołane dowody pozwalają uznać, że wystąpiły przesłanki ochrony tymczasowej. Podkreślić także należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. nie wymaga udowodnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania, a jedynie ich uprawdopodobnienia. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżący uprawdopodobnił wystąpienie okoliczności, o których stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.), jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. Wprawdzie zatrzymanie prawa jazdy nie jest bezpośrednim skutkiem wydania zaskarżonej decyzji, to jednak zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest obligatoryjnie przez właściwego starostę, a więc jest ona bezpośrednim następstwem wydania decyzji o uznaniu strony za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Ma charakter decyzji związanej. W konsekwencji zatrzymanie prawa jazdy może wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody, w szczególności, gdy dokument ten jest niezbędny przy opiece nad małoletnim dzieckiem, które dowozi co tydzień na terapię do [...]. Należy mieć także na uwadze, że sytuacja materialna skarżącego nie pozwala mu na korzystanie z usług przewoźników prywatnych w tym zakresie, co potwierdza przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu postanowieniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2018 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 61 § 3 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.