I OZ 281/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt: IV SA/Gl 1015/17 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [..] sierpnia 2017 r., znak: [..] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt: IV SA/Gl 1015/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [..] sierpnia 2017 r., znak: [..] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że wskazane w skardze, zawierającej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, okoliczności odnoszą się do potencjalnego wystąpienia określonych konsekwencji. Skarżący podnosił, że w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji utraci prawo jazdy i możliwość dowozu syna na terapię, jednak zdaniem Sądu te hipotetyczne następstwa mogą powstać dopiero po wydaniu stosownego rozstrzygnięcia przez właściwy organ administracji publicznej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że jego syn od wielu lat leczy się w ośrodku terapeutycznym "[..]" w Ż. i cofnięcie prawa jazdy będzie skutkować rezygnacją z koniecznej dla dziecka terapii, gdyż na trasie W.-Ż. nie ma bezpośrednich połączeń komunikacją miejską, zaś dowóz dziecka transportem prywatnym (taxi) wyniósłby ok. 417 zł miesięcznie, co jest poza możliwościami finansowymi skarżącego. Do zażalenia skarżący załączył m.in. kopię zaświadczenia Ośrodka Medyczno-Terapeutycznego "[..]" w Ż., w którym potwierdzono, że R.W. od listopada 2014 r. znajduje się pod opieką poradni, a od [..] lipca 2017 r. ponownie podjął terapię (raz w tygodniu), która potrwa do lipca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) zwanej dalej p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi więc odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz. 489), jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. W orzecznictwie przyjmuje się, iż skutkiem wydania decyzji o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest wszczęcie postępowania karnego, co może w negatywny sposób wpływać na sytuację strony i uzasadnia wstrzymanie wykonania takiej decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 116/14 oraz z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt I OZ 784/13). Wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został jednak oparty wyłącznie o twierdzenie, że jest jedynym opiekunem chorego dziecka, które dowozi samochodem raz w tygodniu w poniedziałki ponad 20 km na terapię do Ośrodka "[..]" w Ż., a na tej trasie nie ma możliwości dojazdu (bez przesiadek) komunikacją miejską, ani jakąkolwiek inną, a z uwagi na trudną sytuację materialną nie może pozwolić sobie na opłacenie prywatnego przewoźnika. Tylko w tym zakresie można zatem było rozpatrywać zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Jak już wyżej wskazano, stosownie do treści art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Wprawdzie zatrzymanie prawa jazdy nie jest bezpośrednim skutkiem wydania zaskarżonej decyzji, to jednak zgodnie z art. 5 ust. 5 cyt. ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z przywołanych przepisów wynika zatem, iż decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest obligatoryjnie przez właściwego starostę, a więc jest ona zdecydowanie wydawana w następstwie wydania decyzji o uznaniu strony za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2017 r., I OSK 2277/15; z dnia 14 października 2016 r., I OSK 3063/14; z dnia 14 października 2016 r., I OSK 287/15; z dnia 20 maja 2016 r., I OSK 1865/14; wyroki WSA w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 1305/16, z dnia 26 maja 2017 r., III SA/Kr 26/17; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2017 r., II SA/Bd 352/17). Związany charakter decyzji właściwego Starosty powoduje, że można z decyzją organu o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wiązać, co do zasady, skutki o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Niemniej jednak podstawą udzielenia ochrony tymczasowej jest wykazanie niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania aktu administracyjnego, jeżeli akt ten zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi zostanie wzruszony. Bez wątpienia nie można powołanych przez skarżącego okoliczności rozpatrywać w kategorii trudnych do odwrócenia skutków. Nie można także stwierdzić, aby wskazane argumenty świadczyły o powstaniu znacznej szkody. Przede wszystkim bowiem należy mieć w niniejszej sprawie na uwadze to, że skutek w postaci następczego wobec decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, ma na celu zdyscyplinowanie zobowiązanego do wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego, a więc ma stanowić pewną dotkliwość. Załączona do skargi kopia zaświadczenia potwierdza jedynie, że syn skarżącego rozpoczął w lipcu 2017 r. terapię psychologiczną w Poradni [..] Ośrodka Medyczno-Terapeutycznego "[..]" w Ż., nie poświadcza jednak, czy w niej regularnie uczestniczy. Nadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na to, aby stwierdzone zaburzenia emocji uwarunkowane rodzinnie (kopia opinii psychologicznej z dnia [..] listopada 2015 r.) ani celiakia (nietolerancja glutenu) miały przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, jako mające stanowić uzasadnienie dla niezbędnego osobistego transportowania dziecka na terapię do Ośrodka Medyczno-Terapeutycznego w Ż. Tymczasem wskazanie okoliczności uzasadniających wniosek należy do domagającego się udzielania ochrony tymczasowej i od powołanych argumentów zależy, czy wniosek zostanie uwzględniony, co oczywiście nie zwalnia Sądu z konieczności oceny całokształtu sprawy przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie należało także mieć na uwadze, że w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2017 r. skarżący podniósł, że nie jest w stanie samodzielnie występować w sprawie i wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu, także celem uzupełnienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu, a wyznaczony w sprawie pełnomocnik w dniu 13 lutego 2018 r. zapoznał się z aktami sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny miał więc także na uwadze brak czynności ze strony pełnomocnika skarżącego w zakresie podania dodatkowych argumentów na poparcie zażalenia. W realiach niniejszej sprawy zgodzić się zatem należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, że skarżący będzie miał możliwość obrony swoich praw w oparciu o należycie uzasadnione a powołane w obecnym wniosku argumenty w przypadku zakwestionowania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.