I OZ 833/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 431/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.B. na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania skargi postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 431/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił Z.B. przyznania prawa pomocy, w sprawie ze skargi Z.B. na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Następnie Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi. Wyjaśnił, iż przedmiotem skargi jest bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania skargi na działania podległych sędziów. Zdaniem Sądu I instancji nie budzi zatem wątpliwości, że sprawa ta nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. Sąd uznał zatem, że skoro skarga – w związku z którą Z.B. wystąpił o przyznanie prawa pomocy - jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, to wystąpiły przesłanki określone w art. 247 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z.B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że aspektem sprawy przemawiającym za odmową przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie jest to, iż – jak trafnie wskazał sąd wojewódzki - stosownie do treści art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2008r., I OZ 273/08 oraz z 14 lutego 2012r., II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M. Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 1034 i nast.). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005r., II OZ 140/05). Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie skarżący złożył skargę na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania skargi na działania podległych sędziów. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. W myśl art. 3 § 2 ustawy P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Nadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Jak wynika z treści przytoczonego art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na bezczynność organów jedynie w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a. Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 544/11).Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest zatem przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożona skarga na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania skargi na działania podległych sędziów nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Stosownie do art. 11 § 1 ustawy dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2016, poz. 1254), Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego kieruje pracami i reprezentuje Sąd Najwyższy oraz wykonuje czynności określone ustawą, regulaminem i innymi aktami normatywnymi. Złożoną do Sądu skargą Z.B. domagał się od Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rozpoznania skargi na podległych mu sędziów, którzy w ocenie skarżącego popełnili przestępstwo. Procedurę dyscyplinarną określa art. 52 i n. ustawy o Sądzie Najwyższym i procedura ta nie podlega kognicji sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca ponadto uwagę, że zgodnie z treścią art. 5 § 2 k.p.a., Prezes Sądu Najwyższego mógłby być uznany za organ administracji publicznej, gdyż jest innym, niż organ administracji publicznej organem państwowym, ale tylko wtedy, gdyby był powołany do załatwienia spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, brak jest bowiem odpowiedniego przepisu prawa materialnego upoważaniającego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do załatwienia sprawy skarżącego w drodze aktu podlegającego kognicji sądów administracyjnych. Słusznym było więc przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że działania podejmowane przez Prezesa Sądu Najwyższego w stosunku do podległych mu sędziów, nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, tym samym nie mogą być przedmiotem skargi na bezczynność organu o której mowa w art.3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. A zatem, uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 247 P.p.s.a. Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.