I OZ 851/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1611/15 o oddaleniu wniosków o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Przemysława Żmicha, Elżbiety Sobielarskiej, Tomasza Szmydta od orzekania w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 7 czerwca 2016 r., I SA/Wa 1611/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Przemysława Żmicha, Elżbiety Sobielarskiej, Tomasza Szmydta od orzekania w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), uzasadniające wyłączenie wskazanych sędziów z mocy ustawy. Również sam wnioskodawca nie wykazał, aby pomiędzy nim, a którymkolwiek z sędziów o których wyłączenie wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość jego bezstronność przy orzekaniu. Wnioskodawca nie podał żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego. W oświadczeniach z 23 maja 2016 r. sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Przemysław Żmich, Elżbieta Sobielarska oraz Tomasz Szmydt wskazali, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie, jak również nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Oświadczenia pozwalają przyjąć, ze nie istnieją okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności wymienionych sędziów (art. 19 p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. S., w którym stwierdził, że autorki zaskarżonego orzeczenia – J. Dargas, B. Marciniak, J. Skiba orzekały w swojej sprawie, bowiem zawsze orzekają na niekorzyść skarżącego, "tak jak ich wspólnicy P. Żmich, E. Sobielarska i T. Szmydt". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania sędziów w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów. Podnieść należy, że sędziowie, których dotyczyły wnioski o wyłączenie od orzekania, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyli wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenia, z których wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA z 28 kwietnia 2016 r., I OZ 389/16, I OZ 390/16, I OZ 391/16). Skarżący nie wskazał Sądowi I instancji przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazał okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Sam fakt orzekania przez sędziów w innej sprawie skarżącego i podjęcie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia nie świadczy o braku bezstronności tych sędziów. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jeżeli więc zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie prowadził postępowanie w sprawie i wydał wyrok sprzeczny z prawem, to ma on do dyspozycji środek odwoławczy, jakim jest skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast, brak bezstronności sędziego może wynikać z istnienia osobistych związków tego sędziego ze stronami sporu sądowego (w tym wypadku ze skarżącym), które wpływają na jego obiektywizm w sprawie. Niezadowolenie skarżącego, wynikające z faktu, że w sprawie orzekają sędziowie, którzy wcześniej wydali wyrok niezgodny z oczekiwaniami skarżącego i w jego przekonaniu niezgodny z prawem – nie jest wykazaniem istnienia przyczyny wyłączenia opisanej w art. 19 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów oraz w rozpoznawanym zażaleniu brak jest wskazania okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez sędziów WSA w Warszawie w niniejszej sprawie. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji