I OZ 868/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1431/13 oddalające wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1431/13 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1431/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd I instancji wskazał, że S. J. zmarł dnia 29 sierpnia 2013 r.(k. 28, 32 i 34 akt sądowych). Dnia 30 kwietnia 2014 r. adwokat A. P., działający w sprawie jako kurator nieznanego z miejsca pobytu skarżącego (wyznaczony postanowieniem Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach [z 8 sierpnia 2013 r., II Ns 544/13/Z] (k. 5 akt sprawy), na podstawie art. 157 § 1 i 3 w zw. z art. 166 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), wniósł o uzupełnienie postanowienia 4 kwietnia 2014 r., przez orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie ze spisem kosztów dołączonych do skargi z 4 grudnia 2013 r., a więc zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (k. 41 akt sądowych). Postanowieniem z 16 maja 2014 r. IV SA/Gl 1431/13 oddalił niniejszy wniosek (k. 45-47 akt sądowych). Postanowienie 16 maja 2014 r. zaskarżył kurator skarżącego. Postanowieniem z 31 lipca 2014 r., I OZ 632/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie z 16 maja 2014 r. Jednocześnie wskazał, że należności kuratora podejmującego czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy zaliczyć do wydatków w tym postępowaniu, co wynika z art. 211 w zw. z art. 213 pkt 1 ppsa, a ich wysokość sąd winien ustalić samodzielnie w oparciu o np. przedłożony wykaz kuratora. Postanowieniem z 22 sierpnia 2014 r., IV SA/Gl 1431/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek S. J. o uzupełnienie postanowienia z 4 kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że jakkolwiek reprezentujący skarżącego kurator zgłosił w skardze wniosek o przyznanie należnego wynagrodzenia, to jednak z obowiązujących przepisów nie wynika, by sąd był zobligowany do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w tym postanowieniu. Obowiązek orzeczenia o kosztach postępowania określa art. 209 ppsa i nie dotyczy sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszym przypadku. Odnosi się on do zwrotu kosztów postępowania od strony przeciwnej, nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie tych kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 (o umorzeniu postępowania z powodu uwzględnienia skargi przez organ administracji w trybie autokontroli lub o umorzeniu postępowania w następstwie postępowania mediacyjnego), art. 203 i art. 204 (czyli wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej). W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że w tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały realizacji wniosku kuratora skarżącego na podstawie art. 157 § 2 ppsa. Sąd I instancji wskazał, że mając na uwadze stanowisko NSA wyrażone w postanowieniu z 31 lipca 2014 r., zastosowano wykładnię systemową obowiązujących przepisów i przyznano kuratorowi skarżącego wynagrodzenie mając na uwadze art. 211 i 213 pkt 1 ppsa, którego wysokość ustalono biorąc za punkt odniesienia przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 1476, dalej rozporządzenie z 2013 r.). Uwzględniono, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r., wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna orzekająca o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mając na względzie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461, dalej rozporządzenie z 2002 r.) - do którego odsyła rozporządzenie z 2013 r., Sąd I instancji wskazał, że kuratorowi skarżącego (będącemu adwokatem) przysługuje wynagrodzenie w kwocie 240 zł, wskazanej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2002 r., powiększone o podatek od towarów i usług (§ 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2013 r.). Sąd I instancji zaznaczył, że wbrew wywodom kuratora, podnoszonym w skardze, wynagrodzenie to nie może być ustalone na zasadzie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z 2002 r., bowiem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna w rozumieniu art. 216 ppsa, czy też jej wysokość, lecz sama kwestia istnienia bądź nieistnienia obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (postanowienie NSA z 11.9.2013 r., I OZ 753/13, cbosa). Zażalenie na postanowienie z 22 sierpnia 2014 r. wywiódł S. J. reprezentowany przez kuratora adwokata A. P., wskazując naruszenie: - art. 250 w zw. z art. 213 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2d rozporządzenia z 2002 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jako skutek nieuwzględnienia kosztów postępowania zażaleniowego do wynagrodzenia działającego w sprawie kuratora (w związku z zażaleniem z 13.6.2014 r.); - art. 250 w zw. z art. 216 ppsa i w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 6 rozporządzenie z 2002 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu (co wynika z treści decyzji z [...] 2013 r., odwołania i skargi do WSA z 4.12.2013 r. – wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia i treści samych zarzutów) są należności pieniężne w postaci świadczeń z funduszu alimentacyjnego naliczonych w kwocie 6000 zł (wraz z odsetkami na dzień 27.9.2013 r. w wysokości 1145,20 zł), a zatem należność pieniężna, toteż wysokość wynagrodzenia zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a winna być obliczana na podstawie § 6 rozporządzenia z 2002 r.; - błąd subsumcji przez niewłaściwe uznanie, że przedmiotowa sprawa jest "inną sprawą", a nie sprawą, której przedmiotem jest należność pieniężna – a to należność z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym Sąd I instancji błędnie zastosował § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, w sytuacji gdy winien być zastosowany § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2002 r. Wskazując na powyższe naruszenie skarżący wniósł o: - zmianę zaskarżonego postanowienia z 22 sierpnia 2014 r. w zaskarżonej części i odmienne orzeczenie w tym zakresie przez ustalenie kosztów wynagrodzenia kuratora działającego w sprawie w wysokości 1320 zł netto t.j. 1623,60 zł brutto; - zasadzenie od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego kuratora kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, bowiem koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części; ewentualnie o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia z 22 sierpnia 2014 r. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; - zasadzenie od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego kuratora kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, bowiem koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części Naczelny Sąd Administracyjnej zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Decyzja określająca zobowiązanie do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją podzielną, ponieważ może być kwestionowana wysokość zwrotu świadczenia jak i samo zobowiązanie zwrotu niniejszego świadczenia. Sąd I instancji trafnie uznał, że zastosowanie w sprawie znajdzie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2002 r., który stanowi, że stawka minimalna wynagrodzenia adwokata działającego w postępowaniu sądowoadministracyjnym w innych sprawach niż wskazane w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia z 2002 r. (odpowiednio znajdująca zastosowanie wobec kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu) wynosi 240 zł. Wbrew twierdzeniom działającego w sprawie kuratora, przedmiotem niniejszego postępowania nie były należności pieniężne. W istocie badaniu podlegała kwestia istnienia, bądź nie, obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Niezasadnym jest stanowisko zawarte w zażaleniu, że zastosowanie winien był znaleźć § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 rozporządzenia z 2002 r., który może być zastosowany jedynie w sytuacji, gdy przedmiotem sprawy są należności pieniężne, a wartość przedmiotu zaskarżenia ma wpływ na wysokość stawki wynagrodzenia należnej działającemu w sprawie pełnomocnikowi bądź kuratorowi. Wskazane przez kuratora postanowienie z 7 sierpnia 2013 r., I OZ 665/13 zostało wydane w innym stanie faktycznym. Również zarzut naruszenia art. 250 w zw. z art. 216 ppsa w zw. § 18 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. § 6 rozporządzenia z 2002 r. okazał się nieusprawiedliwiony. Art. 216 ppsa mówi o należności pieniężnej, a niniejsza sprawa nie dotyczy należności pieniężnej. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2, i art. 198 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – 261 ppsa. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) pełnomocnik winien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.