I OZ 896/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 września 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 201/14 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.S. na czynność materialno-techniczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania pisma z dnia 8 grudnia 2013 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 201/14, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), odrzucił skargę Z.S. na czynność materialno-techniczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania pisma z dnia 8 grudnia 2013 r., uznając, że czynność ta nie podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a więc skarga była niedopuszczalna. W dniu 20 czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2014 r. w/w wniosek został przekazany Sądowi do rozpoznania w trybie art. 247 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 1 września 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 201/14, działając na podstawie art. 247 p.p.s.a., oddalił wniosek Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że prawo pomocy stanowi ważne uprawnienie służące realizacji prawa do sądu. Istotą prawa do sądu jest umożliwienie jednostce ochrony swoich praw, przez przedstawienie swojej sprawy do rozstrzygnięcia sądowi. Działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tych postępowań jest celem samym w sobie, nie może być uznane za realizację prawa do sądu, lecz w rzeczywistości stanowi nadużycie tego prawa. Za takie nadużycie należy uznać używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19 września 2013 r. sygn. III SA/Kr 932/13, postanowienie NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. I OZ 163/14). Odnosząc powyższe do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji wskazał, że forma i treść skargi oraz pozostałych pism procesowych skarżącego wskazują, że jego zamiarem nie jest przedstawienie sądowi administracyjnemu do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy dotyczącej działalności administracji publicznej. Korespondencja skarżącego z Sądem stanowi dla niego jedynie okazję do wyrażenia niezadowolenia z działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w bliżej nieokreślonych sprawach, m.in. odmowy przyznania stypendium dla uczniów. Podkreślił, że inicjujące postępowanie pismo skarżącego złożone w dniu 9 grudnia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] datowane na dzień 8 grudnia 2013 r. i zatytułowane "wniosek o rozpatrzenie sprawy nr 2" w sprawie odmowy przyznania stypendium dla uczniów, mimo wezwania wystosowanego przez Kolegium o pisemne sprecyzowanie jego treści, przez wskazanie sygnatury akt, daty wydania i sposobu rozstrzygnięcia zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], której dotyczy to podanie, nie zostało przez skarżącego wykonane. Również po wezwaniu Sądu o oznaczenie rodzaju pisma skarżącego z dnia 6 lutego 2014 r. i wskazanie osnowy wniosku, skarżący nie uczynił zadość temu wezwaniu. Skarżący w pismach procesowych żali się na postępowanie MOPS [...], Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a równocześnie w żaden sposób nie wskazuje decyzji mogącej być przedmiotem jego skargi. Analiza treści pism skarżącego nie pozwala zidentyfikować aktu administracyjnego, ani też innej czynności z zakresu administracji publicznej, które skarżący mógłby poddać kontroli sądu administracyjnego, jako realizację prawa do sądu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie skarga jest pozbawiona przymiotu zasadności, wobec braku możliwości zidentyfikowania jej przedmiotu podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Z.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż pismo Z.S. z dnia 11 września 2014 r., pomimo tego, iż w jego treści skarżący nie odnosi się do argumentów zawartych w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 września 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 201/14 oraz nie wskazuje konkretnie celu, w jakim zostało wniesione, stanowi jednak zażalenie na w/w postanowienie. Zostało ono nadesłane do Sądu pierwszej instancji w konsekwencji wydania postanowienia z dnia 1 września 2014 r. oraz w terminie otwartym do wniesienia zażalenia. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się jednak, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) sąd nie może, na podstawie art. 247 p.p.s.a., odmówić stronie przyznania jej prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi będącą skutkiem jej niedopuszczalności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 906). Na bezzasadność skargi Sąd administracyjny może powoływać się, rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Trudno bowiem przyjąć za właściwą proceduralnie sytuację, aby w ramach kontroli instancyjnej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny badał kwestię niedopuszczalności skargi, gdy jednocześnie z tej samej przyczyny nastąpiło odrzucenie skargi. Ponadto wskazać należy, że takie działanie Sądu pierwszej instancji mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, stosownie do treści art. 173 p.p.s.a. i naruszało wyłączną kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do oceny jej zasadności (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2013 r. sygn. akt I OZ 778/13, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). W tej sytuacji należy uznać, iż Sąd pierwszej instancji powinien ocenić wniosek Z.S. o przyznanie prawa pomocy w świetle przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., albowiem oddalenie wniosku może w tym stanie rzeczy nastąpić tylko przy braku tych przesłanek. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.