I OZ 93/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 193/24 o odrzuceniu skargi J. L. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 193/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) odrzucił skargę J. L. (dalej: Skarżąca) na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: Kolegium) w przedmiocie wszczęcia postępowania. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 25 września 2024 r., Skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła drogą pocztową skargę na bezczynność Kolegium. W związku z faktem, że do ww. skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo upoważaniające pełnomocnika Skarżącej do jej reprezentowania przed sądami administracyjnymi, nie podano numeru PESEL Skarżącej oraz nie uiszczono należnego wpisu od skargi - Sąd I instancji, pismami z 29 października 2024 r., w wykonaniu zarządzeń z 23 października 2024 r., wezwał pełnomocnika Skarżącej do usunięcia ww. braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 (sto) złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Powyższe wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi Skarżącej, w trybie doręczenia zastępczego 18 listopada 2024 r. i nie zostały one uzupełnione. Opisanym na wstępie postanowieniem z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 193/24 - Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w postaci podania numeru PESEL Skarżącej, nadesłania pełnomocnictwa upoważaniającego pełnomocnika Skarżącej do jej reprezentowania przed sądami administracyjnymi oraz z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w związku z doręczeniem zastępczym w dniu 18 listopada 2024 r. termin na wykonanie ww. wezwań upłynął bezskutecznie dla pełnomocnika Skarżącej 25 listopada 2024 r. Zaznaczył przy tym, że ze znajdującej się w aktach sądowych koperty, która nie została podjęta przez pełnomocnika Skarżącej bezsprzecznie wynika, że przesyłka ta była prawidłowo awizowana. Pierwsze awizo miało miejsce 4 listopada 2024 r., drugie awizo miało miejsce 13 listopada 2024 r., natomiast przesyłkę jako niepodjętą w terminie zwrócono do Sądu 19 listopada 2024 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła zarzut błędnego uznania, że wezwanie skierowane do pełnomocnika Skarżącej należało uznać za skutecznie doręczone 18 listopada 2024 r., a w związku z tym doszło do błędnego uznania, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków skargi upłynął 25 listopada 2024 r. Jej zdaniem, zwrot przesyłki winien nastąpić 21 listopada 2024 r., a nie 18 listopada 2024 r. Zatem przesyłka została zwrócona do Sądu I instancji (nadawcy) przedwcześnie i pełnomocnik Skarżącej nie miał możliwości podjęcia przesyłki i zapoznania się z treścią wezwania, w prawidłowo ustalonym ostatnim dniu powtórnego awizowania. Wskazała także, że pełnomocnik Skarżącej wszczął postępowanie wyjaśniające odnośnie ww. przesyłki sądowej. Podała również, że przedstawiła Sądowi I instancji odpowiedz Poczty Polskiej na powyższe, tj. pismo z 12 grudnia 2024 r., w którym wskazano na wadliwe wykonanie usługi pocztowej. W piśmie tym Poczta Polska wskazała bowiem, że ww. przesyłka sądowa o nr [...] była awizowana 4 listopada 2024 r. i 13 listopada 2024 r. ale również, że została zwrócona do nadawcy przed końcem terminu przechowywania z adnotacją "nie podjęto w terminie z placówki pocztowej" dnia 19 listopada 2024 r. A zatem zwrot przesyłki wedle Poczty Polskiej winien nastąpić 21 listopada 2024 r. Zarządzeniem z 4 lutego 2025 r. asesor sprawozdawca na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniesionego zażalenia, wskazując, że wbrew wyjaśnieniu zawartym w piśmie Poczty Polskiej z 12 grudnia 2024 r. przesyłka sądowa została prawidłowo awizowana i nie została przedwcześnie zwrócona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r. stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez podanie numeru PESEL. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w niniejszej sprawie), to powinno zawierać numer PESEL. Zgodnie z tezą wyrażoną w ww. uchwale – "niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Ponadto stwierdzono, że "ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od obowiązku strony określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W szczególności nie zastrzegł, że podanie numeru PESEL w pierwszym piśmie jest wymagane, tylko wtedy, gdy tego numeru nie można ustalić na podstawie akt administracyjnych". Prawidłowo również Sąd I instancji wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 P.p.s.a., z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W rozpoznawanej sprawie do skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo upoważniające do występowania w imieniu Skarżącej przed sądami administracyjnymi. Ponadto, Sąd I instancji prawidłowo również wezwał pełnomocnika Skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten definiuje jednocześnie, jakie pisma należą do katalogu pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym. Są to: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Opłacenie skargi stanowi niezbędny warunek do podjęcia dalszych czynności z nią związanych. Nieuiszczenie należnego wpisu od skargi skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi samodzielną podstawę do jej odrzucenia. Istota sporu sprowadza się jednak do odpowiedzi na pytanie, czy doszło do skutecznego doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwania, na zasadzie "fikcji doręczenia". Artykuł 73 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadkach, gdy nie jest możliwe ani doręczenie właściwe, ani doręczenie zastępcze. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Umieszczenie zawiadomienia o złożeniu przesyłki w sposób opisany w art. 73 § 2 p.p.s.a. jest warunkiem koniecznym jej skutecznego doręczenia. Doręczenie w powyższym trybie nie jest skuteczne, jeśli doręczyciel nie pozostawił stosownego zawiadomienia, jak również wtedy, gdy w zawiadomieniu nie zostało określone, gdzie pozostawiono przesyłkę. Na zwrotnym dowodzie doręczenia powinna znaleźć się informacja o miejscu pozostawienia zawiadomienia. Skuteczność doręczenia przez awizo warunkuje stwierdzenie, że adresat w sposób niebudzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma sądowego oraz miejscu, w którym może je odebrać. Brak tego zawiadomienia, jak też wątpliwość, czy dotarło ono do adresata, czyni doręczenie bezskutecznym (zob. H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 73; wyrok NSA z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 100/09; postanowienia NSA: z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I GZ 163/11; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 994/10). Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy. Domniemanie to może zostać obalone przez stronę jeśli wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że z koperty, jak również ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy wynika, że listonosz podjął pierwszą próbę doręczenia przesyłki 4 listopada 2024 r., o czym powiadomiono adresata umieszczając zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej pełnomocnika Skarżącej. Powtórne awizowanie nastąpiło 13 listopada 2024 r., o czym świadczy umieszczona na kopercie pieczęć zawierająca datę oraz podpis doręczyciela. Takie daty awizowana nie są kwestionowane przez pełnomocnika Skarżącej i wynikają także z pisma Poczty Polskiej z 12 grudnia 2024 r., sporządzonego na skutek interwencji pełnomocnika Skarżącej. Kwestią sporną jest natomiast data zwrotu ww. przesyłki do nadawcy. Z koperty znajdującej się w aktach sprawy wynika, że zwrot ww. przesyłki nastąpił 19 listopada 2024 r. (nie 18 listopada 2024 r., jak twierdzi pełnomocnik Skarżącej w zażaleniu), co również zostało potwierdzone stosowną pieczęcią i podpisem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z powyższym Sąd I instancji słusznie uznał, że awizowanie przesyłki i tryb jej doręczenia były prawidłowe. Nie można zgodzić się tym samym z twierdzeniami pełnomocnika Skarżącej, że zwrot ww. przesyłki odbył się przedwcześnie. Ostatnim dniem odbioru ww. przesyłki był bowiem jak słusznie podał Sąd I instancji 18 listopada 2024 r., a w związku z tym zwrot ww. przesyłki 19 listopada 2024 r. nie można uznać w żadnym wypadku za przedwczesny. Powyższego nie zmienia również ww. pismo Poczty Polskiej, gdzie z niezrozumiałych powodów podano, że zwrot ww. przesyłki winien nastąpić 21 listopada 2024 r. Analizując argumenty podniesione w zażaleniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Skarżąca nie podważyła skuteczności doręczenia zastępczego. W związku z doręczeniem zastępczym 18 listopad 2024 r. termin na wykonanie ww. wezwań upłynął bezskutecznie dla pełnomocnika Skarżącej 25 listopada 2024 r. Braki formalne ani wpis od skargi nie zostały uzupełnione. W związku z powyższym Sąd I instancji, prawidłowo na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił wniesioną skargę Z przedstawionych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.