I OZ 959/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G., A. O. i R.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt. II SA/Rz 7/12 oddające wniosek radcy prawnego G.r. – pełnomocnika skarżących o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie kosztów postępowania związanych ze stwierdzeniem prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 7/12 w sprawie ze skargi J.G., A.O. i R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 16 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 7/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek radcy prawnego G.R. o zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa) w sprawie o stwierdzenie prawomocności wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 7/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi J.G., A.O. i R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 16 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Lesko z dnia 19 września 2011 r., nr [...] (pkt I wyroku) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżących J.G., A.O. i R.G. solidarnie kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II wyroku). Odpisy wyroku wraz z uzasadnieniem, stosownie do treści art. 142 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.), zostały wysłane stronom postępowania i prawidłowo doręczone. Pełnomocnik skarżących – r. pr. G.R. przesyłkę zawierającą odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem odebrał w dniu 7 maja 2012 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 53 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 7/12 WSA w Rzeszowie stwierdził, że wyżej opisany wyrok jest prawomocny od dnia 9 czerwca 2012 r. W dniu 25 października 2012 r. pełnomocnik skarżących – r. pr. G.R. złożył w siedzibie Sądu wniosek o stwierdzenie prawomocności wyroku, doręczenie odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania w sprawie stwierdzenia prawomocności. Jednocześnie wskazał, że opłatę kancelaryjną w wysokości 20 zł przekazano na rachunek bankowy Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając zasądzenia kosztów postępowania, wskazał, iż zgodnie z treścią art. 234 § 1 P.p.s.a. za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3, który to stanowi, że nie pobiera się opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu. Sąd I instancji uznał, iż wniosek z dnia 25 października 2012 r. o stwierdzenie prawomocności wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z klauzulą prawomocności, został złożony w trybie art. 169 P.p.s.a. W takiej sytuacji stosownie do wyżej powołanego art. 234 § 1 P.p.s.a. za stwierdzenie prawomocności i wydanie odpisów pobiera się opłatę kancelaryjną. Opłaty te pobiera się w wysokości określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2003 r. nr 221, poz. 2192), w przedmiotowej sprawie wynoszą one - 10 zł od strony odpisu wyroku oraz 10 zł za stwierdzenie prawomocności. Strona składająca wniosek uiściła kwotę 20 zł, tytułem opłaty kancelaryjnej, za wykonane przez sąd czynności. Sąd stwierdza, że opłata ta została uiszczona w prawidłowej wysokości. W dniu 30 października 2012 r. wnioskodawcy został przesłany odpis wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. wraz z klauzulą prawomocności. Odnosząc się natomiast do złożonego wniosku o zasądzenie od organu kosztów postępowania w sprawie stwierdzenia prawomocności, Sąd uznał, że jest on nieuzasadniony i jako taki podlega oddaleniu. Podkreślił, że zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest obciążenie kosztami sądowymi (takimi jak m. in. opłata kancelaryjna) tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Opłacie kancelaryjnej (co zaznaczono wyżej) podlegają pisma zawierające żądanie dokonania przez Sąd określonych czynności (np. za stwierdzenie prawomocności, za wydanie odpisów – art. 234 i 235 P.p.s.a.). Zaznaczył, że opłata kancelaryjna należy do kategorii opłat sądowych stanowiących dochód budżetu państwa, która nie jest zależna od rodzaju sprawy, lecz od rodzaju czynności podejmowanych w sprawie. Takiej opłacie podlegają jedynie czynności taksatywnie wymienione w art. 234 i 235 P.p.s.a. Jak wyżej zaznaczono, zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania, w tym kosztów sadowych, do których należy opłata kancelaryjna, przez stronę postępowania. Od tej zasady przewidziane są wyjątki w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Ustawa przewiduje dwa rodzaje takich zwolnień tj. z mocy ustawy (art. 239 P.p.s.a.) oraz zwolnienia przyznane przez sąd (w ramach prawa pomocy) /por. postanowienie NSA z dnia 23.09.2009 r., sygn. akt II FZ 106/09 LexPolocnica nr 2219487/. Opłaty kancelaryjne nie uiszcza osoba zwolniona od kosztów sądowych lub tylko od opłat sądowych /por. postanowienie NSA z dnia 30.03.2011r., sygn. akt II OZ 218/11 Lex nr 1080473/. W ocenie Sądu I instancji, w okolicznościach sprawy nie zaistniała żadna z przesłanek, uzasadniających odstąpienie przez Sąd od pobrania opłaty kancelaryjnej za dokonane przez Sąd czynności tj. za stwierdzenie prawomocności wyroku i wydanie odpisu wyroku z klauzulą prawomocności. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli J.G., A.O. i R.G. reprezentowani przez radcę prawnego. Pełnomocnik skarżących zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. poprzez odmowę ich zastosowania do kosztów postępowania o stwierdzenie prawomocności wyroku. W konkluzji wniósł o jego zmianę i zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu opłaty kancelaryjnej w wysokości 20 zł a także wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 zł oraz kwoty 360 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 169 P.p.s.a. prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony lub z urzędu (art. 286 § 1 P.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym, a dopóki akta sprawy znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym - ten Sąd. Dokonywanie określonej czynności procesowej może wiązać się z obowiązkiem poniesienia związanych z tym kosztów. Stąd też w art. 199 P.p.s.a. została określona podstawowa reguła ponoszenia kosztów postępowania, według której koszty postępowania obciążają stronę w zakresie, w jakim są one związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z tym jednak zastrzeżeniem, że koszty postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ponosi strona przegrywająca sprawę przed tym Sądem, inaczej niż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, który uprzywilejowuje pod tym względem stronę skarżącą. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, zostało bowiem wyłączone stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, co oznacza, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona (art. 200 P.p.s.a.) lub też, gdy zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 201 P.p.s.a. Jednocześnie zwrot kosztów między stronami został ograniczony do kosztów niezbędnych. Zgodnie z art. 205 § 2 – § 4 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego (doradcę podatkowego i rzecznika patentowego) zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W myśl § 14 ust. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a–c rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r., stawki minimalne wynagrodzenia radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji (pkt 1) wynoszą: w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 (a); za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł (b), a także w innej sprawie – 240 zł (c). Sposób liczenia wynagrodzenia wymieniony pod lit. a i b powołanego przepisu nie może mieć zastosowania w rozstrzyganej sprawy ze względów oczywistych – postępowanie dotyczy stwierdzenia prawomocności wyroku, natomiast określony pod lit. c ze względu na obowiązujące w postępowania sądowoadministracyjnego reguły w kwestii zwrotu kosztów postępowania między stronami (dział V P.p.s.a.). Co więcej jednak, nawet gdyby stwierdzenie prawomocności spowodowane zostało wnioskiem strony skarżącej (tak jak w niniejszej sprawie), to i tak nie sposób mówić o takim postępowaniu, jako o postępowaniu w rozumieniu rozdziału 3 ustawy, a zatem odrębnym od postępowanie wszczętego skargą strony. W konsekwencji Sąd nie ma możliwości przyznania stronie skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w związku ze stwierdzeniem klauzuli prawomocności, bowiem koszty te zostały przyznane w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r., a niniejsze postanowienie jest jedynie rozstrzygnięciem wpadkowym wydanym w toku postępowania toczącego się ze skargi na decyzję SKO w Krośnie. Należy również podkreślić, iż skoro orzeczenie uprawomocnia się z mocy samego prawa, to postanowienie o stwierdzeniu prawomocności ma wyłącznie cechy deklaratoryjne. Zakres kosztów niezbędnych określa art. 205 P.p.s.a. Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, również poniesione koszty nie związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżących ich praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Dokonana analiza przepisów P.p.s.a oraz powołanego rozporządzenia, dowodzi bowiem, iż brak jest podstaw normatywnych pozwalających na zasądzenie od organu, na rzecz skarżących, kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa) w sprawie o stwierdzenie prawomocności orzeczenia. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Art. 203 i 204 ww. ustawy przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 ustawy). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.