I OZ 965/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 319/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 319/16 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] lutego 2016 r.) w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r., III SA/Łd 319/16 (dalej postanowienie z 12 maja 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę H. W. (dalej skarżący) na postanowienie SKO w Łodzi z dnia [...] lutego 2016 r. W dniu 29 lipca 2016 r. do akt sprawy wpłynęła opinia z dnia 22 lipca 2016 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 12 maja 2016 r., sporządzona przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego – adwokat J. K. Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału III zarządził doręczenie odpisu opinii z dnia 22 lipca 2016 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej skarżącemu, z pouczeniem o przysługującym mu prawie wniesienia skargi kasacyjnej, w terminie 30 dni od daty doręczenia w/w opinii. Jednocześnie skarżący został pouczony, że skarga kasacyjna winna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, którego strona może ustanowić z wyboru, bez możliwości wyznaczenia nowego pełnomocnika w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu w dniu 12 sierpnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru- k. 72 akt administracyjnych). W dniu 6 października 2016 r. do akt sprawy wpłynęło zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o zmianie osoby wyznaczonego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Nowym pełnomocnikiem została wyznaczona adwokat D. S.- C. W dniu 26 października 2016 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2016 r., III SA/Łd 319/16. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2016 r., III SA/Łd 319/16 WSA w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną H. W., z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Kwestionując prawidłowość powyższego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r., I OZ 34/17 zażalenie oddalił. Skarżący pismem z dnia 22 lutego 2017 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Łodzi z dnia 12 maja 2016 r. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo doręczenia mu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie mógł, stosownie do treści 177 § 4 p.p.s.a., wnieść skargi kasacyjnej w terminie 30 dni od daty doręczenia powyższej opinii. Skarżący podejmował wszelkie działania mające na celu zmianę wyznaczonego pełnomocnika z urzędu i ponowne rozważenie zasadności wniesienia skargi kasacyjnej, zakończone zawiadomieniem Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi z dnia 3 października 2016 r. o zmianie pełnomocnika z urzędu. WSA w Łodzi odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, do czego był zobowiązany zgodnie z treścią art. 87 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał jedynie na brak środków finansowych, które umożliwiłyby mu poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, w związku z doręczonym mu w dniu 12 sierpnia 2016 r. odpisem braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec doręczenia skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 12 sierpnia 2016 r., termin, o którym mowa w art. 177 § 4 p.p.s.a. rozpoczął swój bieg 13 sierpnia 2016 r. i upłynął w dniu 12 września 2016 r. Opinia prawna z dnia 22 lipca 2016 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona została z zachowaniem zasad należytej staranności, co wynika z prawomocnego postanowienia NSA z dnia 20 stycznia 2017 r., I OZ 34/17. Wskazany przez Okręgową Izbę Adwokacką w Łodzi nowy pełnomocnik skarżącego z urzędu – adw. D. S. – C., w dniu 10 października 2016 r. zapoznała się z aktami niniejszej sprawy, dokonując między innymi fotokopii poszczególnych jej kart. W ocenie Sądu, jako profesjonalny pełnomocnik, posiadała ona wiedzę, co do przyczyn odrzucenia wniesionej skargi, faktu doręczenia skarżącemu opinii z dnia 22 lipca 2016 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jak i dacie rozpoczęcia i zakończenia biegu ustawowego terminu przewidzianego do wniesienia środka zaskarżenia. Adwokat jako osoba profesjonalnie świadcząca usługi prawne musi liczyć się z tym, że pełnomocnik z urzędu może być wyznaczony na każdym etapie postępowania sądowego, a więc również w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu I instancji podniesione przez pełnomocnika argumenty, co do braku środków finansowych po stronie skarżącego, jak również podjęte starania co do zmiany ustanowionego z urzędu pełnomocnika, pozostają bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia, gdyż nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Zażalenie od powyższego postanowienia wywiódł skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że sytuacja majątkowa skarżącego uniemożliwiająca mu ustanowienie pełnomocnika z wyboru, który w jego imieniu wniósłby skargę kasacyjną w niniejszej sprawie nie stanowi niezawinionego uchybienia terminowi do wniesienia skargi, a zatem brak jest podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy z uwagi na znane WSA w Łodzi okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego (która w istocie nie pozwala mu nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych) skarżący obiektywnie nie miał możliwości ustanowić pełnomocnika z wybory, a jednocześnie dochowując należytej staranności podjął działania mające na celu zmianę pełnomocnika z urzędu i ponowne zweryfikowanie zasadności wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA z dnia 12 maja 2016 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych ewentualnie na podstawie art. art. 250 p.p.s.a. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez ustanowionego z urzędu dla skarżącego pełnomocnika - adw. J. K. została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. Stosownie do art. 177 § 4 p.p.s.a., wobec doręczenia skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 12 sierpnia 2016 r., termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg 13 sierpnia 2016 r. i upłynął w dniu 12 września 2016 r. Skarżący zdecydowany skorzystać z możliwości złożenia skargi kasacyjnej pomimo wydania opinii o braku podstaw do jej wniesienia musiał ją złożyć w powyżej wskazanym terminie (na przykład ustanawiając pełnomocnika z wyboru). Zmiana pełnomocnika wyznaczonego z urzędu nie powoduje automatycznego przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i nie uprawnia go do powtarzania czynności już dokonanych przez poprzedniego pełnomocnika, za wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 177 § 5 p.p.s.a., która w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że sam fakt odmowy sporządzenia kasacji nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 512/06). Należy zauważyć, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik miał prawo podejmować wszelkie czynności, które uznał za uzasadnione, w tym także wydać opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Przymus adwokacko-radcowski, który uprawnia adwokata lub radcę prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej powoduje, że wniesienie skargi kasacyjnej ma spełniać określone wymogi profesjonalnej oceny jej podstaw ze względu na możliwość skutecznego podniesienia w niej zarzutów materialnych czy procesowych wobec wydanego wyroku. W sytuacji kiedy profesjonalny pełnomocnik nie widzi podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej i zgodnie z przepisami prawa uzasadnia na piśmie swoje stanowisko, nie należy tego traktować jako uchylanie się od obowiązku reprezentowania mocodawcy w sprawie, co można by uznać za okoliczność, na którą skarżący nie miał wpływu. Skarżący, pomimo odmowy sporządzenia środka zaskarżenia przez pełnomocnika z urzędu, nie został pozbawiony możliwości podejmowania dalszych czynności procesowych w sprawie - miał możliwość złożenia skargi kasacyjnej, o czym został pouczony przez Sąd I instancji przy okazji doręczenia mu odpisu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi (postanowienie NSA z 20.1.2017 r., I OZ 34/17.) Skarżącemu przydzielono profesjonalnego pełnomocnika na jego wniosek i ustanowienie go stanowiło akt udzielenia mu pełnomocnictwa z wszelkimi tego konsekwencjami dla strony reprezentowanej. Skoro pełnomocnik zdecydował się wydać opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to jego mocodawca na tej podstawie nie może uzasadniać braku swojej winy. Działania pełnomocnika skarżącego, mimo że niekorzystne w skutkach są dla niego wiążące i nie może on uwolnić się od wywołanych tym działaniem konsekwencji. W związku z powyższym Sąd I instancji postąpił prawidłowo oddalając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Twierdzenia zażalenia, że skarżącemu powinno zostać umożliwione złożenie skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia na tej podstawie, że pełnomocnik z urzędu dokonał zgodnej z prawem aczkolwiek niekorzystnej w skutkach czynności procesowej (opinia o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej) nie są trafne. Pełnomocnik miał prawo tak postąpić, a to że jednocześnie uniemożliwił reprezentowanej stronie dochodzenie swych praw nie ma wpływu na ocenę braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro pełnomocnik miał umocowanie strony to ona ponosi konsekwencje jego działania i nie może się od nich uwolnić wskazując na negatywny ich skutek dla własnej sytuacji procesowej. Okoliczność posiadania wiedzy przez skarżącego o tym jak postąpił jego pełnomocnik nie ma w sprawie znaczenia albowiem czynność jakiej dokonał wywołała już skutki prawne. Hipotetyczne cofnięcie pełnomocnictwa nastąpiłoby już po fakcie, a czynności podjęte przez pełnomocnika z wyboru odnosiły by tylko skutek od chwili jego ustanowienia. Nie zmieniłoby to sytuacji, że skarżący poniósłby konsekwencje działań ustanowionego dla niego pełnomocnika. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.