I OZ 982/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Kacprzak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Burmistrza Miasta Kościana oraz Przedsiębiorstwa W. Sp. z o. o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 429/09 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Burmistrza Miasta Kościana na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenia. Burmistrz Miasta Kościany wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] października 2008 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Leszczyńskiego z dnia [...] marca 1993 r. nr [...], którą to decyzją stwierdzone zostało nabycie przez Miasto Kościan z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako działka nr [...]. W skardze Burmistrz Miasta Kościany zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r. W uzasadnieniu podano, iż powyższy wniosek jest zasadny z uwagi na ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie decyzji skutkować będzie bowiem przede wszystkim w sferze zdarzeń cywilnoprawnych, a mianowicie ujawnieniem wpisu własności w księdze wieczystej, unieważnieniem aktów notarialnych, którymi prawo do przedmiotowej nieruchomości przekazano kolejnym osobom prawnym i ewentualnymi roszczeniami odszkodowawczymi. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Sąd stwierdził bowiem, iż rozpoznawany wniosek dotyczy wstrzymania wykonania decyzji wydanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości, a zatem decyzji o charakterze wyłącznie procesowym. Wykonanie natomiast decyzji procesowej nie rodzi skutków w postaci automatycznej utraty własności nieruchomości nabytych uprzednio przez Gminę. W tym stanie rzeczy wskazywanie przez skarżącego na zagrożenie w postaci wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków pozostaje bez związku z wykonaniem (bądź wstrzymaniem wykonania) zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd Wojewódzki podniósł, iż we wniosku nie wskazano w sposób wyraźny na czym miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a ograniczono się jedynie do stwierdzeń o charakterze ogólnym. Na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły dwa zażalenia - Burmistrza Miasta Kościana oraz Przedsiębiorstwa W. Sp. z o. o. w B. Burmistrz Miasta Kościana podniósł, iż decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej nie jest wyłącznie deklaracją stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy z dniem jej doręczenia doniosłe skutki. Szczególnie w sprawach dotyczących prawa własności nieruchomości możliwość unieważnienia aktów notarialnych, ujawnienie wpisów w księdze wieczystej czy przeniesienie prawa własności może spowodować trudne do odwrócenia skutki prawne. Ponadto Burmistrz wskazał, iż od grudnia 1995 r. na nieruchomości, której dotyczy postępowanie, prowadzona jest działalność gospodarcza, a konieczność jej zaprzestania czyni realnym niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Natomiast Przedsiębiorstwo W. podniosło, iż w następstwie decyzji Wojewody Leszczyńskiego z dnia [...] marca 1993 r. Gmina Kościan ustanowiła użytkowanie wieczyste spornej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej – U. w K., a ta następnie przeniosła prawo użytkowania wieczystego wraz z prawem własności znajdujących się na nieruchomości budynków na Przedsiębiorstwo W. Kwestionowana w skardze decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stała się powodem działań spadkobierców właścicieli zmierzających do odebrania prawa użytkowania wieczystego Przedsiębiorstwu. Przedsiębiorstwo to natomiast dokonało znacznych nakładów inwestycyjnych na nieruchomości i prowadzi na niej całą swoją działalność gospodarczą. Z tych też względów wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Rozpoznawany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniosek o wytrzymanie wykonania decyzji dotyczył decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r. Decyzją tą Minister utrzymał w mocy poprzednią swoją decyzję z dnia [...] października 2008 r. nr [...], którą stwierdzono nieważność decyzji Wojewody Leszczyńskiego z dnia [...] marca 1993 r. stwierdzającej nabycie przez Miasto Kościan z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako działka nr [...]. Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu wyraził pogląd, iż decyzja wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności nieruchomości ma charakter wyłącznie procesowy. Wykonanie decyzji procesowej nie rodzi natomiast skutków w postaci automatycznej utraty własności nieruchomości nabytych uprzednio przez Gminę na podstawie decyzji, co do której stwierdzono następnie nieważność, dlatego też wskazywane przez stronę skarżącą zagrożenie w postaci wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków pozostaje bez związku z wykonaniem lub wstrzymaniem wykonania decyzji. Takie stanowisko jest tylko częściowo prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja ma wyłącznie procesowy charakter, bowiem stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej rodzi skutki w sferze materialnoprawnej. Decyzja, co do której stwierdzono nieważność zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co może mieć znaczenie dla skuteczności wszystkich późniejszych czynności prawnych dokonanych w oparciu o tę decyzję. Podzielić należy natomiast stanowisko, iż stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, która była podstawą do dokonania przez gminę obrotu cywilnoprawnego oraz do dalszych czynności cywilnoprawnych dotyczących ustanawiania lub przenoszenia praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości, nie ma automatycznego skutku prawnego w postaci najogólniej mówiąc przywrócenia tytułu własności do nieruchomości na rzecz pierwotnych jej właścicieli i jego ujawnienia w księgach wieczystych, bowiem do tego konieczne jest podjęcie odpowiednich kroków na drodze cywilnoprawnej zmierzających do cofnięcia skutków prawnych tych czynności, w tym odzyskania tytułu własności. W tym zakresie więc Wojewódzki Sąd słusznie uznał, iż kwestia wstrzymania lub odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma bezpośredniego znaczenia dla wywołania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, czyli nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwana jako: "p.p.s.a."), na jakie wskazywano we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz w zażaleniach. Wobec powyższego skarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.