I SA/Ka 235/96

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1997-07-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy koszty zakupu obligacji oraz odsetki od pożyczki zaciągniętej na ich zakup mogą być uwzględnione jako koszty uzyskania przychodu przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, w kontekście zastosowania ulgi podatkowej?
Ratio decidendi
Koszty zakupu obligacji oraz odsetki od pożyczki zaciągniętej na ich zakup stanowią koszty uzyskania przychodu, zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie, które należy uwzględnić przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Jeśli suma tych kosztów przewyższa przychód ze sprzedaży obligacji, nie można mówić o dochodzie podlegającym opodatkowaniu ani o zastosowaniu ulgi podatkowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi podatnika na decyzję Izby Skarbowej w K. dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Podatnik kwestionował sposób ustalenia podstawy opodatkowania w zakresie przychodu ze sprzedaży obligacji, w tym nieuwzględnienie kosztów zakupu obligacji i odsetek od pożyczki zaciągniętej na ich zakup jako kosztów uzyskania przychodu. Skarżący podnosił również zarzuty naruszenia przepisów Kpa dotyczących zasady zakazu reformationis in peius oraz wymogów formalnych decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

oddala skargę w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Stosownie do treści art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, a poprzednio do treści art. 209 Kpa, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było podmiotem zaskarżenia. Ocena prawna zawarta w uzasadnieniu orzeczenia Sądu może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa, a także oczywiście w ogóle kwestii zastosowania danego przepisu prawa jako przepisu mogącego stanowić podstawę wydania decyzji administracyjnej /por. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1995, str. 521/. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 1994 r. SA/Ka 2226/93, dokonał wykładni przepisów, która jest wiążąca. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że źródłem przychodu, którego dotyczy przepis art. 37 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 21 poz. 86 ze zm./ jest sprzedaż między innymi obligacji. Aby ustalić, czy konkretne źródło przychodu przyniosło dochód, a zatem, czy w określonym omawianym przepisem przypadku ma zastosowanie ulga podatkowa, niezbędna jest szczegółowa analiza wszystkich kosztów, jakie zostały poniesione dla uzyskania przychodu z tego konkretnego źródła. Będzie zatem w tym przypadku chodziło o wszystkie te koszty, które zostały poniesione w związku z uzyskaniem przychodu z tego źródła, a zatem nie tylko o koszty bezpośrednie, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, ale także o koszty pośrednie wymienione w sposób enumeratywny w ust. 2 art. 15. Jeżeli jednak nie może być w odniesieniu do konkretnego przychodu wątpliwości, że na jego uzyskanie złożyły się zarówno koszty bezpośrednie, jak i koszty zwane pośrednimi, to musi być oczywiste, że w takim przypadku przy ustalaniu podstawy opodatkowania należy uwzględniać zarówno koszty bezpośrednie, jak i koszty pośrednie. W przypadku będącym przedmiotem analizy szczegółowej, bo zmierzającej do ustalenia, czy źródło przychodu w postaci sprzedaży obligacji przyniosło dochód czy też stratę w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy, a zatem czy ma wobec strony skarżącej zastosowanie ulga podatkowa określona w art. 37 pkt. 1 ustawy, nie ulega wątpliwości, że kosztami bezpośrednimi uzyskania przychodu były koszty zakupu obligacji /cena/, a kosztami pośrednimi - odsetki od pożyczki zaciągniętej w celu uzyskania środków finansowych przeznaczonych na tenże zakup. Jeśli tak, to należy zgodzić się ze stanowiskiem organów podatkowych obu instancji, że sporne źródło przychodu nie przyniosło stronie skarżącej dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy. Przytoczony pogląd prawny na podstawie wcześniej powołanych przepisów jest wiążący dla Sądu, a zatem przeprowadzona wykładnia przepisów nie budzi zastrzeżeń i zarzuty skargi w tej części należy uznać za bezpodstawne. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 1994 r. SA/Gd 38/94 /Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1996 nr 2 poz. 58/. Odnosząc się do zarzutu, że do przychodu ze sprzedaży obligacji zaliczono również kwotę otrzymanych odsetek od obligacji 1.020.000.000 st. zł, to należy się zgodzić ze stanowiskiem Izby Skarbowej w K. zawartym w odpowiedzi na skargę, że odliczenie tych odsetek spowodowałoby, iż strata Kopalni byłaby większa, a więc i obciążenie podatkowe wyższe. W związku z tym uchylenie przez Sąd decyzji w tym zakresie stanowiłoby naruszenie art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, gdyż orzeczenie to byłoby niekorzystne dla skarżącego. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 139 i art. 174 Kpa. Artykuł 139 Kpa ustanawia zasadę zakazu reformationis in peius. Od tej zasady art. 174 Kpa wprowadza wyjątek, wniesienie przez podatnika odwołania otwiera możliwość pogorszenia jego sytuacji. W celu zapewnienia jednak zasady dwuinstancyjności, organ odwoławczy nie ma kompetencji do zmiany decyzji organu I instancji, a obowiązany jest zwrócić sprawę temu organowi. W rozpatrywanej sprawie Izba Skarbowa w K. miała prawo do wydania postanowienia o zwrocie sprawy organowi I instancji celem wydania decyzji uzupełniającej, która nie była korzystna dla strony odwołującej się. Inny zarzut występujący w tej sprawie dotyczy art. 107 par. 3 Kpa. Organy podatkowe w swoich decyzjach szczegółowo podały podstawę prawną oraz wskazały fakty i wyliczenia, na których oparto podstawę opodatkowania, a zatem nie zachodzi naruszenie ww. przepisu. Reasumując dotychczasowe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż decyzja Izby Skarbowej w K. nie zawiera takich naruszeń przepisów prawa, które skutkowałyby uchylenie decyzji i na podstawie art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy o NSA skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło