I SA/Łd 338/96
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1997-06-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik prowadzący działalność gospodarczą, który uzyskał zgodę na zatrudnianie młodocianych pracowników w celu nauki zawodu na podstawie przepisów obowiązujących w momencie zawierania umów, może skorzystać z ulgi podatkowej, jeśli późniejsze przepisy zmieniły wymogi dotyczące kwalifikacji do szkolenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnik powinien skorzystać z ulgi podatkowej, ponieważ zasada pewności prawa i zaufania obywateli do państwa wymaga, aby reguły stosowania ulgi nie były zmieniane na niekorzyść podatnika po zawarciu umów o naukę zawodu. Skoro organy państwowe (wojewoda, kurator oświaty) uznały uprawnienia podatnika do szkolenia, organy podatkowe nie mogły ich kwestionować, nawet jeśli późniejsze przepisy zmieniły wymogi kwalifikacyjne.Stan faktyczny
Podatnik prowadzący działalność gospodarczą ubiegał się o ulgę podatkową z tytułu zatrudniania pracowników w celu nauki zawodu. Organy podatkowe odmówiły przyznania ulgi, argumentując, że podatnik nie spełniał wymogów kwalifikacyjnych do szkolenia uczniów, które zostały zmienione nowymi przepisami. Podatnik powoływał się na wcześniejszą decyzję administracyjną, która zezwalała mu na zatrudnianie młodocianych pracowników w celu nauki zawodu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
uchyla zaskarżoną decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z par. 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 35 poz. 173/ - mającym identyczne brzmienie jak obowiązujący w czasie rozpoczęcia nauki zawodu przez pracowników przepis par. 13 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 1991 r. /Dz.U. nr 124 poz. 553 ze zm./ - osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, uprawnione na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów i zatrudniające w ramach prowadzonej działalności pracowników w celu nauki zawodu, zwalnia się w części od podatku dochodowego na warunkach określonych w tym rozporządzeniu.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że celem ulgi podatkowej przewidzianej w wymienionych przepisach jest motywowanie podatników prowadzących działalność gospodarczą do zatrudniania pracowników, szczególnie młodocianych, w celu nauki zawodu. Podatnicy, kalkulując opłacalność tego rodzaju zatrudnienia, niewątpliwie biorą pod uwagę skorzystanie z ulgi podatkowej. Dlatego, wychodząc z zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa - wyprowadzonej z art. 1 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy art. 77 ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. /Dz.U. nr 84 poz. 426 ze zm./ stanowiącego, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa - należy uznać, iż reguły stosowania ulgi z tytułu nauki zawodu nie powinny być zmieniane na niekorzyść podatnika po zawarciu przez niego umów w celu nauki zawodu.
Co prawda obowiązujące w 1995 r. przepisy rozporządzenia z dnia 24 marca 1995 r. zawierają identyczne regulacje jak obowiązujące w czasie zawierania przez skarżącego umów o pracę w celu nauki zawodu z pracownikami rozporządzenie z dnia 21 grudnia 1991 r., ale rzecz się ma inaczej z odrębnymi przepisami o uprawnieniach do szkolenia uczniów, do których odsyłają przepisy wymienionych rozporządzeń wykonawczych do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tymi odrębnymi przepisami niewątpliwie są obecnie powołane przez organy podatkowe przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1992 r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu /Dz.U. nr 97 poz. 479 ze zm./. Jednakże nie obowiązywały one w czasie, kiedy skarżący zawierał umowy o pracę w celu nauki zawodu. Obowiązywało wtedy zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 lipca 1988 r. w sprawie praw i obowiązków oraz kwalifikacji osób prowadzących zajęcia praktyczne z uczniami szkół zawodowych i młodocianymi pracownikami /M.P. nr 22 poz. 202 ze zm./. Zgodnie z par. 3 ust. 4 tego zarządzenia /w brzmieniu nadanym przez zarządzenie zmieniające z dnia 10 maja 1990 r. - M.P. nr 20 poz. 161/ w uzasadnionych przypadkach zajęcia praktyczne mogły prowadzić osoby posiadające inne kwalifikacje niż określone w ust. 3 /tzn. legitymujące się wykształceniem wyższym lub średnim z odpowiednim stażem pracy lub tytułem mistrza/, o czym decydował kurator oświaty i wychowania na wniosek organizacji rzemieślniczej. I tym też należy tłumaczyć znajdującą się w aktach sprawy decyzję wydaną z upoważnienia Wojewody przez Zastępcę Dyrektora Wojewódzkiego Biura Pracy po pozytywnej opinii Kuratorium Oświaty, na którą powołuje się skarżący. Decyzja ta ustala liczbę młodocianych, których skarżący może zatrudnić w celu praktycznej nauki zawodu w roku szkolnym 1992/93 i została wydana na podstawie par. 17 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu /Dz.U. nr 52 poz. 268 ze zm./, przewidującego określanie przez wojewodę w uzgodnieniu z kuratorem oświaty, na wniosek zakładu pracy /w tym również rzemieślniczy - par. 1 pkt 2 rozporządzenia/, liczby młodocianych do zatrudnienia w celu nauki zawodu. W tej sytuacji, skoro kurator oświaty uzgodnił zatrudnienie przez skarżącego młodocianych w celu nauki zawodu, to należy uznać, iż wyraził zgodę na prowadzenie zajęć praktycznych przez skarżącego mimo nieposiadania przez niego tytułu mistrza. Oznacza to, że skarżący, zatrudniając pracowników w celu nauki zawodu, miał kwalifikacje zawodowe do szkolenia uczniów, zaś utraty tych kwalifikacji - z wcześniej podanych powodów - nie mogła spowodować późniejsza, wprowadzana już w czasie kontynuowania nauki zawodu, nowa regulacja dotycząca uprawnień do szkolenia uczniów. Podkreślenia wymaga, że organy podatkowe nie kwestionują posiadania przez skarżącego przygotowania pedagogicznego.
Niezależnie od powyższych rozważań za niezgodną z zasadami państwa prawa /powołany wcześniej art. 1 przepisów konstytucyjnych/ należałoby uznać sytuację, w której jedne organy państwowe /wojewoda, kurator oświaty/ uznają uprawnienia skarżącego do szkolenia pracowników, a inne /organy podatkowe/ - że tych uprawnień nie ma.
W tym stanie sprawy skargę - chociaż z innych przyczyn niż w niej podane - należało uwzględnić i zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 55 ust. 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło