II FSK 1563/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Bogusław Dauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II FSK 879/07 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w S. z dnia 1 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od maja do grudnia 2005 r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 1. Pismem z 29 sierpnia 2008 r. Z. P. wniósł od Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 879/07 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od maja do grudnia 2005 r. Wraz ze skargą wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z treści wniosku wynika, że podatnik otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.990,79 zł. Z tej kwoty zdaniem wnioskodawcy "samowolnie" potrącana jest kwota 250 zł na alimenty, zaliczki na poczet nienależnego podatku dochodowego od osób fizycznych i nienależne powszechne ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 354,06 zł oraz na egzekucję sądową wysokości 747,68 zł. Pozostałą kwotę skarżący przelewem bankowym przekazuje na osobiste konto bankowe po 888,86 zł miesięcznie, która to kwota pokrywa w całości zaległe zadłużenie debetowe bankowe oraz zaległe odsetki. Ponadto skarżący wskazuje, że mieszka w mieszkaniu służbowym będącym własnością Wojskowej Agencji Mieszkaniowej OR w S. o powierzchni 61,69 m2, za które ma wyznaczony czynsz 611 zł miesięcznie. Wskazał także, że zalega z opłatami na kwotę ponad 38.025 zł. Ponadto podatnik podkreślił, że nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, majątku ruchomego i nieruchomości. Niezależnie od powyższych okoliczności skarżący wskazał, że miesięcznie z zadłużenia debetowego pozostaje mu kwota 400 zł. W załączeniu przedłożono stosowne dokumenty mające potwierdzać jego stan majątkowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym przysługuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym należy zauważyć, że prawo pomocy to pomoc budżetu państwa osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Ciężar dowodu w tym postępowaniu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Udzielenie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też przyznanie prawa pomocy może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stosowanie prawa pomocy winno odnosić się do osób, dla których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Z przedłożonego wniosku jak i dokumentów przedstawionych przez podatnika nie wynika by jego sytuacja uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Skarżącemu przysługuje emerytura wojskowa w wysokości 1.990,79 zł, a ponadto mieszka sam i nie ma na utrzymaniu w gospodarstwie domowym żadnych członków rodziny. Należy mieć na uwadze także fakt, że w przedmiotowym postępowaniu koszty sądowe jakie skarżący musi ponieść to 100 zł tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania. W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na uiszczenia wpisu od skargi. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że zwolnienie od opłat sądowych oznacza prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem może dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że skarżący ma do uiszczenia wpis od czterech skarg o wznowienie postępowania. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.