II FSK 1799/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-16

Skład orzekający: Sławomir Presnarowicz, Jacek Brolik, Piotr Przybysz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) ma obowiązek badania tytułu własności zajmowanej ruchomości przez zobowiązanego, a jeśli nie, to jakie środki ochrony prawnej przysługują zobowiązanemu i osobom trzecim w przypadku zajęcia ruchomości niebędącej własnością zobowiązanego?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest obowiązany do badania tytułu własności zajmowanej ruchomości przez zobowiązanego. Zobowiązany, który uważa, że zajęta ruchomość nie stanowi jego własności, nie może skutecznie kwestionować prawidłowości postanowienia w ramach skargi na czynność egzekucyjną, jeśli nie podniósł tego zarzutu w postępowaniu przed organem. Osoba trzecia, której prawa do zajętej rzeczy są naruszone, powinna wystąpić z wnioskiem o wyłączenie ruchomości spod egzekucji, a w razie odmowy – dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. Zobowiązany powinien powiadomić osobę trzecią o zajęciu, aby umożliwić jej skorzystanie z tych środków ochrony.
Stan faktyczny
Spółka T. z o.o. wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu automatów do gry. Zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy utrzymały w mocy czynność egzekucyjną, wskazując na zmianę właściwości wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając m.in., że zarzut zajęcia ruchomości niebędącej własnością zobowiązanego nie był przedmiotem postępowania przed organem, a zobowiązany nie może podnosić takich zarzutów w skardze na czynność egzekucyjną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA del. Piotr Przybysz (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Siewkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1242/16 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 7 grudnia 2016r., I SA/Gd 1242/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę T. spółki z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej "Zobowiązaną" lub "Spółką") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z 2 sierpnia 2016r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Dyrektor Izby Celnej w Gdyni, będący wierzycielem na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 24 sierpnia 2015r., jako organ rekwizycyjny podjął czynności egzekucyjne do majątku Spółki w oparciu o zlecenie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 5 kwietnia 2016r. oraz na podstawie odpisu tytułu wykonawczego z 24 sierpnia 2015r. obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej. Dyrektor Izby Celnej w Gdyni w dniu 10 maja 2016r. sporządził w oparciu o ww. tytuł wykonawczy protokół zajęcia ruchomości w postaci automatów do gry o nazwach: A. oraz K., pozostawiając je pod dozorem w Magazynie Depozytowym Urzędu Celnego w G.. Następnie organ rekwizycyjny, na podstawie art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz. 599 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.", przesłał Spółce pismem z 12 maja 2016r. odpis zajęcia ruchomości w postaci ww. automatów do gry. Jednocześnie organ poinformował Spółkę, że w przypadku nieuregulowania w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma należności objętej tytułem wykonawczym z 24 sierpnia 2015r. organ rekwizycyjny przystąpi do procedury sprzedaży zajętych ruchomości. Pismo doręczono Spółce w dniu 18 maja 2016r. Pismem z 31 maja 2016r. Spółka wniosła skargę na czynność egzekucyjną z 10 maja 2016r. w postaci zajęcia ruchomości będących przedmiotowymi automatami do gry, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez dokonanie zajęcia ruchomości w sytuacji, gdy organ egzekucyjny zaniechał określenia w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułu wykonawczego i podania jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, który zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym. Postanowieniem z 7 czerwca 2016r. Dyrektor Izby Celnej w Gdyni oddalił skargę na opisaną czynność egzekucyjną. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając zaskarżonej czynności naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez błędne oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia. Postanowieniem z 2 sierpnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Dyrektora Izby Celnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego z 24 sierpnia 2015r., wierzycielem był Dyrektor Izby Celnej w Gdyni, tj. dyrektor izby celnej właściwy dla Naczelnika Urzędu Celnego w S., który wymierzył decyzją wskazaną w ww. tytule wykonawczym zobowiązanej Spółce karę pieniężną. Organ odwoławczy wskazał, że z dniem 1 października 2015r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015r., zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania. Zgodnie z § 1c ww. rozporządzenia, wyznacza się Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie, przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy (§ 3 cyt. rozporządzenia). W związku z powyższym wierzycielem w sprawie pozostaje od 1 października 2015r. Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie. Zobowiązana wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, gdyż zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych; 2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie w sytuacji, gdy Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie nie wystawił powyższego tytułu wykonawczego i zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej; 3) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Wskazał, że w skardze na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości - automatów do gier nie podniesiono zarzutu zajęcia ruchomości niestanowiących własności dłużnika. Zarzut ten nie był zatem przedmiotem rozpoznania przez organ w wydanych postanowieniach. Dopiero w skardze do sądu administracyjnego Spółka powołała się na okoliczność, że zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, zatem czynność egzekucyjna powinna być uchylona. Zdaniem Sądu I instancji Skarżąca nie może skutecznie kwestionować prawidłowości wydanego postanowienia, w oparciu o okoliczności nie będące przedmiotem badania organu w prowadzonym postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi. Zarzut ten nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że poborca skarbowy nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje. Z kolei osoba roszcząca sobie prawo do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji (art. 38 § 1 u.p.e.a). W takiej sytuacji nie jest jednak możliwe w ramach skargi na czynności egzekucyjne podnoszenie przez zobowiązanego zarzutów, które są podstawą do wyłączenia rzeczy spod egzekucji na żądanie osoby trzeciej. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut błędnego określenia w protokole zajęcia wierzyciela, którym jest Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego co do tej kwestii. Za niezasadny Sąd pierwszej instancji uznał zarzut, że Zobowiązana została obciążona obowiązkiem identyfikacji wierzyciela. W protokole zajęcia wyraźnie wskazano bowiem, że wierzycielem w dacie jego sporządzenia był Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie, jak również wskazano poprzedniego wierzyciela, to jest Dyrektora Izby Celnej w Gdyni, który wystawił tytuł wykonawczy. Powyższy wyrok zobowiązana zaskarżyła w całości skargą kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) naruszenie: 1) art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 97 § 2 u.p.e.a. i art. 7, 77 § 1 k.p.a. w nawiązaniu do art. 18 u.p.e.a. przez dokonanie niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej i oddalenie skargi na skutek bezpodstawnego uznania przez sąd I instancji, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa m.in. poprzez nieuwzględnienie zarzutu odnoszącego się do okoliczności, że zajęte ruchomości nie stanowią własności zobowiązanego wskazując, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada oraz wskazując, że nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje. Tymczasem organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje, stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika niebędącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, a okoliczność ta nabiera jeszcze większej istotności w przypadku (jak w niniejszej sprawie), gdy zajmowane zostają ruchomości, którymi zobowiązany ani faktycznie nie włada, ani nimi nie dysponuje; 2) art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a. - poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej i oddalenie skargi na skutek bezpodstawnego uznania przez sąd I instancji, że w niniejszym protokole nie doszło do błędnego określenia wierzyciela poprzez wskazanie "Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie", podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, że zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego o stosownym numerze i podając jako wierzyciela wystawiającego ten tytuł Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, w sytuacji, gdy wskazany powyżej tytuł wykonawczy nie został wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie; 3) art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. i art. 51 § 2 u.p.e.a. - poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej i oddalenie skargi na dokonane zajęcia ww. ruchomości, w sytuacji, gdy w zaskarżonej czynności egzekucyjnej poborca powołał trzech świadków, którzy jako pracownicy Służby Celnej (Izby Celnej w G. i Urzędu Celnego w G.) w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni byli występować w roli świadków czynności dokonywanych w imieniu organu rekwizycyjnego, (Dyrektor Izby Celnej w Gdyni), który sami reprezentują. Mając na uwadze powyższe, zobowiązana wniosła o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; - zasądzenie od organu na rzecz zobowiązanej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, - rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zobowiązana wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z ramowej umowy leasingu urządzeń do gier rozrywkowych zawartej pomiędzy S. Limited a zobowiązaną – na okoliczność, że zajęta ruchomość nie stanowi własności zobowiązanej. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od zobowiązanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 16 maja 2019r. postanowił nie przeprowadzać dowodu z ramowej umowy leasingu mając na uwadze, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Powyższy wniosek dowodowy strony skarżącej zmierza zaś do ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Podkreślić należy, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut w skardze kasacyjnej może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to obowiązek uzasadnienia przez skarżącego kasacyjnie, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia. Pełnomocnik spółki wskazał na naruszenie przepisów: art. 3 § 1 p.p.s.a. (regulującego ogólną zasadę kontroli administracji publicznej), art. 133 § 1 p.p.s.a. (stanowiącego o momencie wydania wyroku i podstawie wyrokowania) i art. 134 p.p.s.a. (regulującego granice orzekania sądu), w ogóle nie uzasadniając, w czym upatruje uchybienia tym przepisom prawa. Art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy, ogólny, o charakterze tylko kompetencyjnym i nie zawiera samodzielnej treści normatywnej. O jego naruszeniu można mówić jedynie w sytuacji wykroczenia poza kompetencje sądu, zastosowania środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy sąd uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której w przepisie mowa. Przepis nie określa wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Tak więc okoliczność, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego uregulowania (zob. wyrok NSA z 24 stycznia 2019r., I GSK 3208/18, LEX nr 2621197). Z kolei zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego to, że dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena dowodu dla rozstrzygnięcia nie jest zbieżna z oceną strony skarżącej, nie może być podnoszone w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Zarzut naruszenia przez sąd tego przepisu byłby uzasadniony, gdyby skład orzekający nie wziął pod uwagę dokumentu znajdującego się w aktach sprawy (np. w rozpoznawanej sprawie protokołu zajęcia ruchomości), który miał istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z 18 września 2018r., II OSK 2376/16, LEX nr 2578643). Rozstrzygając daną sprawę sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. W ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (zob. wyrok NSA z 25 września 2018r., I OSK 682/18, LEX nr 2551478). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest także uzasadnieniem zarzutów skargi kasacyjnej samo wskazanie, że doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, czy też przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w tym przypadku art. 7 i art. 77 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej). Przepisy te mają zróżnicowaną treść normatywną, a zatem chcąc wykazać, że doszło do ich naruszenia, należało każdy z nich uzasadnić argumentacją adekwatną do treści przepisu oraz okolicznościami sprawy rozpoznanej przez sąd pierwszej instancji, czego zabrakło w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. O potencjalnym naruszeniu ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego nie może stanowić podjęcie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę postępowania ( w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – przez zobowiązaną). Skarżąca spółka naruszenie ww. przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego wiąże: (1) z bezpodstawnym nieuwzględnieniem przez sąd pierwszej instancji zarzutu dotyczącego badania przez poborcę skarbowego tytułu własności zajętej ruchomości, co narusza także art. 97 § 2 u.p.e.a.; (2) z obciążeniem zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela w przypadku nieprawidłowo sporządzonego protokołu zajęcia ruchomości; (3) z nieprawidłowym powołaniem świadków (pracowników Urzędu Celnego) do dokonania czynności egzekucyjnej, co narusza art. 51 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych wyżej kwestii należy wziąć pod uwagę, że Skarżąca w sformułowaniu omawianej podstawy kasacyjnej używa zwrotu "m.in." W orzecznictwie jest utrwalony pogląd, że zwrot taki jest semantycznie pusty. Naczelny Sąd Administracyjny bada podstawy skargi kasacyjnej jedynie w zakresie przepisów wyraźnie powołanych. Użycie tego zwrotu nie pozwala także na kontrolę kasacyjną szerszą, niż z punktu widzenia powołanego przepisu oraz wskazanego sposobu jego naruszenia (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2018r., sygn. akt II OSK 2875/17). Ponadto sformułowanie w skardze kasacyjnej takiego zwrotu sugeruje, że Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej powinien objąć swą analizą również inne kwestie poza wprost wskazanymi przez Skarżącą. Jest to jednak niedopuszczalne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnieniem. Wskazać należy, że zgodnie z art. 97 § 2 u.p.e.a. - "zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione". Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd doktryny, że taka konstrukcja pozwala na zajęcie zarówno ruchomości, które znajdują się we władaniu zobowiązanego, jak i tych będących we władaniu innych osób. Nawet uzyskanie przez poborcę skarbowego informacji o prawach osób trzecich nie zwalnia go z dokonania zajęcia. Poborcy skarbowemu nie służy prawo do rozstrzygania o zasadności zarzutów roszczenia prawa osób trzecich do zajętej ruchomości. O prawach tych rozstrzyga organ egzekucyjny, który rozpozna żądanie i wyda postanowienie w sprawie wyłączenia spod egzekucji w terminie 14 dni od dnia złożenia żądania (art. 38 u.p.e.a.). Termin ten może być przedłużony o dalszych 14 dni, gdy zbadanie dowodów w tym terminie nie było możliwe (art. 38 § 2 u.p.e.a.). Po wniesieniu żądania organ egzekucyjny ma obowiązek zaniechania dalszych czynności egzekucyjnych wobec kwestionowanej rzeczy do czasu wydania postanowienia w sprawie (art. 38 § 3 u.p.e.a.). Osoba trzecia w odpowiednim terminie powinna wystąpić do organu egzekucyjnego z żądaniem wyłączenia zajętej ruchomości spod egzekucji, a w razie odmowy uwzględnienia żądania osobie tej służy powództwo cywilne do sądu powszechnego. Zasadnie zatem stwierdził sąd pierwszej instancji, że prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie ruchomości przysługuje jedynie osobie trzeciej, a nie zobowiązanemu. Gdy zobowiązana spółka miała świadomość, że zajęte ruchomości nie stanowiły jej własności, lecz własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić taką osobę, której prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem o wyłączenie ruchomości spod egzekucji. Niezrozumiałym pozostaje zarzut skargi kasacyjnej o obciążeniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, w sytuacji, gdy on sam wskazuje, że z protokołu zajęcia ruchomości wynika, iż wierzycielem jest podmiot, który wystawił tytuł wykonawczy, a zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej. Spółka w ogóle nie podważyła argumentacji sądu pierwszej instancji wskazującej, że w sporządzonym przez poborcę skarbowego (działającego w imieniu organu rekwizycyjnego) protokole zajęcia ruchomości wskazano wierzyciela zgodnie z treścią tytułu wykonawczego, tj. Dyrektora Izby Celnej w Gdyni, który wystawił wobec zobowiązanej spółki wskazany tytuł wykonawczy, jak również wskazano Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015r., poz. 1494) stał się właściwy do wykonywania funkcji wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dniem 1 października 2015r. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutu, podniesionego dopiero w skardze kasacyjnej, co do nieprawidłowego powołania świadków przy dokonaniu czynności zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier. Zgodnie z art. 51 § 2 u.p.e.a., "egzekutor przywołuje co najmniej dwóch świadków, jeżeli zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach egzekucyjnych na skutek wydalenia z miejsca dokonywania czynności egzekucyjnych lub z innych przyczyn, chyba że zachodzi obawa, iż wskutek upływu czasu potrzebnego na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona". Trafnie w skardze kasacyjnej podnosi się – odwołując się do poglądów doktryny – że "wzgląd na zachowanie obiektywizmu wymaga, aby w charakterze świadka nie występowały osoby, które są pracownikami organu egzekucyjnego lub wierzyciela i znalazły się w miejscu czynności egzekucyjnej w związku z wykonywaniem swoich czynności służbowych". Z taką sytuacja mieliśmy właśnie do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż przywołani świadkowie – pracownicy Urzędu Celnego – nie byli pracownikami organu egzekucyjnego, ani wierzyciela (którym był Dyrektor Izby Celnej). Spółka nie wyjaśniła, w jakim zakresie doszło do naruszenia po stronie tych osób zasady zachowania obiektywizmu i bezstronności oraz ewentualnie, czy obecność tych świadków doprowadziła do wadliwego dokonania czynności zajęcia automatów do gier. Przedstawiona powyżej argumentacja przesądza zatem o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 151 p.p.s.a., skoro Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło