II FSK 325/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 679/10 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 11 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2009 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P. L. kwotę 600 (słownie: sześćset) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 679/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 11 stycznia 2010 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2009 r. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 września 2009 r. określającą skarżącemu podatek od środków transportowych za 2009 r. W toku postępowania organy ustaliły bowiem, że M. B., mimo iż jest właścicielem dwóch pojazdów – autobusów, nie zrealizował obowiązku podatkowego wynikającego z ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej: u.p.o.l.) i nie wypełnił deklaracji na podatek od środków transportowych. W skardze do sądu administracyjnego M. B. wniósł o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i niewymierzanie zobowiązania podatkowego, zarzucając "naruszenie prawa i interesu prawnego obywatela, poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji". Skarżący przyznał, że samochody nie zostały przez niego wyrejestrowane, gdyż nie ma na to środków pieniężnych. Pojazdy te z uwagi na ich stan techniczny nie nadają się do używania i nie przedstawiają żadnej wartości. Skarżący wskazał ponadto na swoją tragiczną sytuację finansową. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w motywach rozstrzygnięcia, przywołując art. 8 pkt 7, art. 9 ust. 2, 4, 4a, 4b i 5 oraz art. 10 ust. 1 u.p.o.l., art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), podniósł, że skarżący jest bezspornie właścicielem dwóch autobusów, który nie wywiązał się z ustawowego obowiązku opłacenia podatku od środków transportowych. Sąd wyjaśnił, że podniesione przez skarżącego okoliczności, w szczególności zły stan techniczny pojazdów i niekorzystanie z nich przez właściciela, nie powodują zwolnienia z obowiązku płacenia podatku. Wpływ na wygaśnięcie tego obowiązku ma bowiem dopiero: wyrejestrowanie pojazdu, jego zbycie (czyli przeniesienie prawa własności pojazdu) czy wydanie decyzji przez organ rejestrujący o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub upływ czasu, na który pojazd powierzono. Wyrejestrowanie pojazdu następuje natomiast na wniosek właściciela pojazdu w drodze decyzji uchylającej decyzję o wydaniu dla tego pojazdu dowodu rejestracyjnego, w przypadkach określonych w art. 79 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). W świetle przedstawionych uwag Sąd uznał, że brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organy podatkowe przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez przyjęcie, że M. B. był zobowiązany do zapłaty podatku od środków transportowych od posiadanych przez niego dwóch autobusów. Dopóki bowiem nie złoży on jako właściciel pojazdów wniosków o ich wyrejestrowanie i w konsekwencji nie zostaną wydane przez właściwy organ decyzje w tym przedmiocie, dopóty ciążyć na nim będzie obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Sąd zwrócił ponadto uwagę, że podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego trudnej sytuacji finansowej nie mogły być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu i będą badane w toku postępowania w przedmiocie umorzenia powstałej zaległości w podatku od środków transportowych. W skardze kasacyjnej M. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej na zasadzie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: - naruszenie art. 1 § 1 w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) polegające na nieprzeprowadzeniu we właściwy sposób sądowej kontroli postępowania podatkowego zakończonego wydaniem decyzji przez Prezydenta Miasta K. z dnia 17 września 2009 r. i podtrzymanej w postępowaniu odwoławczym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 11 stycznia 2010 r. mającej za przedmiot określenie M. B. wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za 2009 r., która oparta została na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego poprzez brak uwzględnienia nieposiadania przez skarżącego tytułu prawnego do opodatkowanych autobusów marki Autosan o nr rejestracyjnym [...], a także marki TAM o nr rejestracyjnym [...], którą to okoliczność w świetle art. 9 § 3 u.p.o.l. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien był rozważyć w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., mając tym samym istotny wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że Sąd zastosował zamiast konstrukcji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 229 Ordynacji podatkowej dyspozycję art. 151 p.p.s.a., co przekładało się na utrzymanie w mocy niezasadnej decyzji, która w swej istocie stanowi wynik braku zastosowania treści art. 9 § 3 u.p.o.l. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej sformułowano jedynie zarzut przewidziany w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten sprowadza się do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji dokonał w zaskarżonym wyroku niewłaściwej kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów podatkowych, gdyż akty te zostały podjęte przy nieuwzględnieniu okoliczności, iż skarżący nie posiadał tytułu prawnego do autobusów opodatkowanych podatkiem od środków transportowych za 2009 r. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego należy w pierwszej kolejności podnieść, że stosownie do art. 1 § 2 p.u.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem jej zgodności z prawem, w granicach przewidzianych w art. 134 § 1 p.p.s.a. Nadto Sąd administracyjny pierwszej instancji może prowadzić postępowanie dowodowe tylko w ograniczonym zakresie. Świadczy o tym treść normy prawnej zawartej w art. 106 § 3 p.p.s.a., dopuszczającej z urzędu lub na wniosek przeprowadzenie przed sądem jedynie dowodu uzupełniającego z dokumentów, pod warunkiem wszakże, iż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazać trzeba, że okoliczność zbycia przez skarżącego przedmiotowych autobusów została podniesiona jednoznacznie dopiero w skardze kasacyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wskazał jedynie na trudną sytuację materialną w jakiej się znalazł i niemożność wyrejestrowania pojazdów z uwagi na brak środków finansowych. Ponadto załączone do akt sądowych kserokopie pism adresowanych do Urzędu Miasta K., w których M. B. wyjawił swój zamiar wyrejestrowania autobusów opatrzone są datą dzienną roku 2011, a więc już po upływie trzech lat od rozpatrywanego zobowiązania podatkowego dotyczącego roku 2009. Skarżący przy tym nie dołączył umów sprzedaży lub kasacji omawianych pojazdów. Nie mógł zatem Sąd pierwszej instancji brać tej okoliczności pod rozwagę. Również akta sprawy, a w szczególności akta podatkowe, nie zawierają informacji w tej materii. Skarżący bowiem w toku postępowania przed organami podatkowymi powoływał się tylko na to, że przedmiotowe autobusy zostały zdewastowane i nie są eksploatowane. Podnosił także swoją trudną sytuację materialną, która, jego zdaniem, stanowić powinna przesłankę umorzenia ciążących na nim zobowiązań podatkowych. Jak już wcześnie wskazano - a jest to istotne - w skardze do Sądu pierwszej instancji skarżący powoływał się tylko na sytuację materialną. Nie kwestionował, że autobusy nie zostały przez niego wyrejestrowane. Zasadnie zatem w zaskarżonym wyroku uznano, że to stwierdzenie skarżącego ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, gdyż nieużywanie autobusów przez stronę nie stanowi podstawy do wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych w świetle art. 9 u.p.o.l. Skoro zatem ustalony w sprawie przez organy podatkowe stan faktyczny nie był przez skarżącego kwestionowany, a przed Sądem pierwszej instancji fakt zbycia autobusów nie został podniesiony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a przede wszystkim art. 134 § 1 p.p.s.a. Niezwiązanie bowiem Sądu pierwszej instancji zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie może oznaczać uprawnienia do ustalania stanu faktycznego sprawy przez ten Sąd we własnym zakresie (podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1587/10 – dotyczącym podatku od środków transportowych za rok 2008, dostępne: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że również pełnomocnik skarżącego zapytany na rozprawie w dniu 18 października 2013 r., nie był w stanie przedstawić jakichkolwiek dokumentów związanych ze zbyciem czy kasacją pojazdów, a jedynie odwołał się do twierdzeń podatnika w tym zakresie. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie przepisów art. 184 p.p.s.a. i art. 250 tej ustawy w związku z § 19, § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i pkt 1 lit. a oraz § 6 pkt 3 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).