II FSK 3733/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA (del.) Danuta Małysz, Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi W.Z. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2013 r. sygn. akt II FSK 2413/11 oddalającym skargę kasacyjną W.Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 707/10 w sprawie ze skargi W.Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 30 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2013 r. sygn. akt II FSK 2413/11, 2. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 707/10, 3. uchyla decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 30 lipca 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...], 4. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 5. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie na rzecz W.Z. B. kwotę 9317 (dziewięć tysięcy trzysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowego w sprawie. Wyrokiem z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2413/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez W. Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 707/10. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. ustalił zobowiązanie podatkowe skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. w kwocie 130.972 zł, przyjmując, że poniesione przez niego w tym roku podatkowym wydatki w wysokości 174.628,81 zł nie mają pokrycia w przychodach opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania oraz posiadanych zasobach majątkowych. Po rozpoznaniu odwołania podatnika, Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie, decyzją z dnia 30 lipca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiając wiary twierdzeniom skarżącego, że wydatki pokryte zostały z oszczędności gotówkowych w kwocie 200.000 zł lub 60.000 $, przechowywanych poza systemem bankowym, w sejfie znajdującym się w domu rodziców skarżącego, pochodzących z pracy w latach 1977-2008, w tym na terenie b. ZSRR, handlu złotem i tkaninami, działalności gospodarczej w zakresie handlu paliwami, hodowli nutrii i darowizn od rodziców. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił błędne ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 707/10, oddalił skargę podatnika. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że postępowanie podatkowe przeprowadzono zgodnie z regułami określonymi w art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), a zaskarżona decyzja jest właściwie uzasadniona i nie narusza art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Rozstrzygnięcie podatkowe nie narusza także prawa materialnego w postaci art. 20 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.). W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. 1) Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez nieuwzględnienie skargi, chociaż rozstrzygnięcie organów podatkowych dotknięte było wadą polegającą na przyjęciu stanu sprawy odbiegającego od rzeczywistego – w szczególności w zakresie wysokości wynagrodzenia za pracę w b. ZSRR, wysokości dochodu z niezarejestrowanej działalności w zakresie handlu tkaninami i z hodowli nutrii oraz zarejestrowanej działalności w zakresie handlu paliwami, a także ze sprzedaży spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego – co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i oddaleniu skargi. 2) Na podstawie art. 174 pkt 2 i pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 20 ust. 3 i art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. przez ich niewłaściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego, żądając zmiany wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, polegającą na uchyleniu tego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzje organów zostały wydane na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Tymczasem wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny, w sprawie o sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013, poz. 985), uznał wspomniany przepis, w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W piśmie z dnia 30 lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie wyjaśnił, że podatnik nie występował do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, w sprawie o sygn. akt SK 18/09. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10), art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa skarżącego do ponownego rozpoznania sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2413/11, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 707/10 oraz decyzje organów podatkowych (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, której sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Skoro decyzję wydano na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny, należy uznać, że jest ona sprzeczna z prawem. Okoliczność ta przesądza o konieczności uchylenia – poza zapadłymi w sprawie wyrokami sądowymi – także decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 30 lipca 2010 r. (...) oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie z dnia 30 listopada 2009 r. (....) W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Za "przypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu wymienionego przepisu Sąd uznał to, że w dacie orzekania zarówno przez organ podatkowy, jak i sąd administracyjny pierwszej instancji, art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. pozostawał w obrocie prawnym i korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją. O pozostałych kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 276 p.p.s.a.